Parliament of Tanzania

Contributions By: Hon. Sikudhani Yasini Chikambo

All Contributions

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Naibu Spika, awali ya yote, kwanza napenda nimshukuru Mwenyezi Mungu aliyenijalia kuwepo katika Bunge hili. Haikuwa rahisi lakini kwa uwezo wake leo niko hapa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa dhati ya moyo wangu napenda sana niwashukuru wananchi wa Mkoa wa Ruvuma kwa kuendelea kukiamini Chama cha Mapinduzi, kwa kuchagua kwa kura nyingi viongozi wanaotokana na CCM. Wamempa kura nyingi Mheshimiwa Rais, lakini wamechagua Wabunge wote wanaotokana na CCM, nawashukuru sana. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niahidi mbele yako kwamba nitashirikiana na Wabunge wa Mkoa wa Ruvuma wanaotokana na CCM nikiamini kwamba wao wamechangia uwepo wangu katika Bunge hili. Ninaahidi kufanya nao kazi hasa zinazohusu akina mama usiku na mchana. (Makofi/Kicheko)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kabla sijaendelea kusema niunge mkono hoja, lakini nianze kuchangia hotuba ya Waziri Mkuu. Naomba nipongeze sana hotuba hii imekaa vizuri lakini kwa kuwa ni wajibu wetu kusema neno na mimi naomba niseme neno.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie suala la shilingi milioni 50 za kila kijiji. Sote tunafahamu kwamba Mheshimiwa Rais wetu alitoa ahadi kwa wananchi wetu kwamba Mwenyenzi Mungu akimjalia kushinda katika nafasi hii…
MHE. ZUBEDA H. SAKURU: Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu utaratibu.
NAIBU SPIKA: Mheshimiwa Sikudhani, naomba ukae.
KUHUSU UTARATIBU......
MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nimwambie kwamba miongoni mwa mabingwa wasemaji bila kusoma ni pamoja na mimi. Naomba nimhakikishie hilo na ili kuthibitisha naomba niendelee. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nianze kwa kuzungumzia shilingi milioni 50 ambazo Mheshimiwa Rais alitoa ahadi kwa wananchi wetu. Namuomba awe anaangalia ahakiki kama hapa nilipo sisomi ili kumthibitishia kwamba niko vizuri na sina shaka, nimepikwa nikapikika. (Kicheko/Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Mheshimiwa Rais wetu wakati anaomba kura alitoa ahadi ya kutoa shilingi milioni 50 kila kijiji na mimi napongeza ahadi hii na sina shaka ahadi itatekelezwa na kwa bahati nzuri kwenye hotuba ya Waziri Mkuu imeelezwa. Kwa kuwa zoezi hili la ugawaji wa hizi pesa wamesema watahakikisha zinatolewa kupitia SACCOS na baada ya utaratibu huu kukamilika kinachofuata sasa ni utekelezaji. Nashauri kabla hatujafika kwenye hatua ya utekelezaji maelekezo yatolewe kwa wananchi wetu ya namna njema ya upatikanaji wa pesa hizi ili kusitokee mkanganyiko. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nasema hivyo mbele ya Bunge lako kwa sababu hivi tulivyo hapa kule vijijini tayari akina mama wanaendelea kuchangishana pesa na kufungua akaunti. Inawezekana kabisa wakafungua akaunti lakini mwishoni mtu akajikuta hapati kile alichokusudia. Kwa hiyo, naomba yatolewe maelekezo wakati tunaingia kwenye utaratibu huo kila mmoja anajua vigezo gani vitatumika vya kutoa hizi pesa. Sina shaka na Serikali yangu, naamini watatekeleza. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kwenye hotuba hii ya Mheshimiwa Waziri Mkuu amezungumzia pia masuala ya Mfuko ule wa TASAF. Mheshimiwa Waziri Mkuu atakubaliana na mimi kwamba jambo hili ni jema na kwa kweli linasaidia kaya maskini na kwa bahati nzuri wameelezea kaya ambazo zimenufaika na kiasi ambacho kimetolewa.
Mheshimiwa Naibu Spika, kama vile ambavyo tunahakiki watumishi hewa, naomba na katika eneo hili turudi tuhakiki wanufaika. Kwenye eneo hili kuna watu ambao wananufaika lakini siyo maskini kama vile ambavyo tumekusudia. Kwa hiyo, inawezekana kabisa jambo likawa jema lakini lisilete manufaa.
Mheshimiwa Naibu Spika, niiombe Ofisi ya Waziri Mkuu kama vile ambavyo tunahakiki watumishi hewa basi na kwa upande wa TASAF kwa kuwa tumekusudia kusaidia kaya maskini, twende tusaidie kaya maskini. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie suala la ugawaji wa maeneo ya utawala. Kama nilivyosema kwamba mimi natokea Mkoa wa Ruvuma lakini naomba niizungumzie Wilaya ya Tunduru. Wilaya ya Tunduru ni miongoni mwa Wilaya kongwe katika nchi hii, ina Kata 39 na Majimbo mawili. Tumezungumza kwenye vikao vyetu na tumeomba kupata Wilaya nyingine. Niombe kupitia ofisi yake wakati utakapofika basi waiangalie na Wilaya ya Tunduru kwa kuiweka katika mgawanyo ule wa kuongeza Wilaya.
Mheshimiwa Naibu Spika, mimi nafikiri huwa tunaongeza maeneo ya utawala kwa ajili ya kurahisisha kutoa huduma kwa wananchi wetu. Kwa dhati ya moyo wangu na kwa bahati nzuri Waziri Mkuu ni msikivu na naamini pale alipo Waziri Mkuu ananisikia, wakati utakapofika wataangalia na kuipa umuhimu Wilaya ya Tunduru. Wala hapigi story Mheshimiwa Waziri Mkuu pale ananisikiliza. (Kicheko/Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie suala la asilimia 10 ya mikopo ya wanawake na vijana. Kwenye eneo hili wachangiaji wamesema kwamba utaratibu wa siku za nyuma tulikuwa tunaziagiza Halmashauri zetu zitenge asilimia 10 kwa ajili ya kusaidia mikopo ya wanawake na vijana. Mimi naomba ukubaliane na mimi kwamba yako maeneo hayafanyi vizuri. Naomba sana sana tusisitize Halmashauri zetu zitenge hizi pesa kwa ajili ya kusaidia wanawake na vijana. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, yako mengi ya kusema lakini naomba niseme mimi ni mmoja wa Wajumbe wa Kamati ya Masuala ya UKIMWI. Wewe utakuwa shahidi, Kamati ya UKIMWI imewasilisha taarifa yake hapa, miongoni mwa mambo ambayo tumekuwa tukiyajadili kwenye vikao vyetu ni kwamba utaratibu wa uendeshaji wa Bunge hauna tofauti sana na utaratibu wa uendeshaji wa Halmashauri. Utakubaliana na mimi kwenye Halmashauri zetu Kamati hizi haziko kama zilivyo kwenye Bunge. Tulileta maombi kwako, tulikaa na wewe, nikubali inawezekana kabisa kabla sijawa Mjumbe wa Kamati pengine nilikuwa sijajua ugumu na tatizo kubwa lililopo la dawa za kulevya na UKIMWI lakini nilipokuja kwenye Kamati hii nimeona kwamba hili tatizo ni kubwa na Wajumbe wenzangu watakubaliana na mimi kwamba ni tatizo kubwa. Tumewasilisha hapa bajeti yetu, tutaomba Bunge liridhie kwa kile ambacho tumeomba na wakati utakapofika basi kitolewe kwa wakati.
Mheshimiwa Naibu Spika, tulikuwa tunaomba kwa heshima na unyenyekevu na tunaamini nyie viongozi mlioko mbele ni sisi ndiyo ambao tumewaweka na kiongozi msikivu ni yule anayesikia kilio cha watu anaowaongoza, tunaomba sana Kamati hii irudi kwenye mfumo uliokuwepo huko nyuma ambapo Wajumbe wa Kamati hii walikuwa wanapata nafasi ya kushiriki kwenye Kamati nyingine. Wanakuwa na nafasi ya kwenda kuzungumzia masuala ya barabara, maji, zahanati lakini leo sehemu kubwa sisi ni ku-deal na masuala ya maboksi ya condom, masuala ya dawa za kulevya na uingizaji wa vidonge hivi vinavyowasaidia wenye UKIMWI. (Makofi/Kicheko)
Mheshimiwa Naibu Spika, mimi nikuombe kwamba katika eneo hili, naamini wewe ni msikivu na Spika ni msikivu na wote nyie ni wasikivu na mmekaa hapo kwa ajili ya kusikiliza kilio cha watu mnaowaongoza na sio wengine ni pamoja na sisi Wajumbe wa Kamati hii, tuko tayari kufanya kazi. Kwa nafasi hii naomba sana nimpongeze Mheshimiwa Jenista Mhagama lakini nimpongeze na Naibu wake wametupa ushirikiano sana, pale tulipowataka kwenye Kamati yetu wamekuja wametupa maelezo, niombe sana mliangalie hili. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini liko tatizo lingine la MSD. Tumefika sisi mpaka MSD wanadai pesa na inawezekana kabisa itafika wakati watashindwa kabisa hata kupakua mizigo bandaraini. Kuna pesa ambayo wanaidai Serikalini na kwa bahati nzuri Naibu Waziri wa Afya tulikuwa naye wakati tumeenda MSD na yeye aliahidi kwamba kile kiasi cha pesa kitatolewa. Niombe watekeleze ahadi yao ya kuwalipa MSD.
Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru sana kwa kunipa nafasi hii, naunga mkono hoja. Nawatakia kila la kheri na kazi njema, ahsante sana.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Mwenyekiti, katika bajeti ya Wizara ya Ardhi mwaka 2011/2012 Bunge lilipitisha matumizi ya kuanzisha mabaraza ya ardhi na nyumba Wilaya ya Matano na Tunduru ikiwa ni mojawapo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, Baraza la Ardhi la Nyumba halikuanzishwa na Serikali kutokana na bajeti ya Wizara kwa muda uliopangwa. Ndipo Halmashauri kwa kushirikiana na Ofisi ya Mkuu wa Wilaya ikafuatilia Serikalini mipango hiyo ya uanzishwaji wa Baraza. Jibu lililotolewa ni kwamba Serikali kwa sasa haina uwezo wa kuanzisha Baraza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kuzingatia kwamba wananchi wa Tunduru wanapata taabu ya kusafiri kilometa 264 hadi Songea kufuata huduma za baraza. Halmashauri ikaona ni vema itoe jengo miongoni mwa majengo ya Idara ya Ujenzi na samani japo chache ili angalau Baraza liweze kufanya kazi. Je, ni lini Serikal itaajiri Mwenyekiti wa baraza la Ardhi la Wilaya ya Tunduru? Kwa
sasa Mwenyekiti wa Baraza la Ardhi la Songea Mheshimiwa Norbet Ndimbo ndiye anaetembelea Baraza la Tunduru kila baada ya mwezi mmoja na mara nyingine miezi miwili.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni lini Serikali itaajiri watumishi na wahudumu wa Baraza? Kwa sababu sasa kuna mtumishi mmoja Bi. Vumilia Chipasura anafanya kazi ya Uhudumu, Ukarani na Uchapaji. Ikiwezekana basi, hata huyo kibarua aangaliwe kama ana sifa aajiriwe na aongezewe watumishi wengine kwani amejitolea kwa muda wa miaka miwili sasa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pia nashauri Serikali ijenge jengo la kudumu kwa ajili ya Baraza la Ardhi badala ya kuazima jengo Halmashauri. Hii iendane na ununuzi wa thamani za Ofisi.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Mwenyekiti, katika kitabu cha hotuba ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi ukurasa wa 31 – 32 amezungumzia jukumu la kuanzisha na kusimamia Mabaraza ya Ardhi ya Wilaya kwa lengo la kutatua migogoro ya ardhi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Bajeti ya Wizara ya mwaka 2011/2012 Bunge lilipitisha matumizi ya kuanzisha Mabaraza matano ya Ardhi na nyumba ya Wilaya na Tunduru ikiwa ni mojawapo. Hadi sasa Halmashauri imetoa jengo miongoni mwa majengo ya Idara ya Ujenzi na samani japo chache ili angalau Baraza lianze kufanya kazi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wakati Waziri anapohitimisha michango mbalimbali ya Wabunge naomba mambo yafuatayo:-
(a) Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali iajiri Mwenyekiti wa Baraza la Ardhi la Wilaya ya Tunduru kwa sababu kwa sasa mwenyekiti wa Baraza la Ardhi la Songea Mheshimiwa Norbet Ndimbo ndiye anayetembelea Baraza la Tunduru kila baada ya mwezi mmoja na mara nyingine baada ya miezi miwili. Hili halileti tija kwa wananchi wa Tunduru.
(b) Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali iajiri watumishi na wahudumu wa baraza; kwa sasa kuna mtumishi mmoja tu Bi Vumilia Chipasura, anafanya kazi kama kibarua, hajaajiriwa na anafanya kazi zote za uhudumu, ukarani na uchapaji, ikiwezekana hata huyo aajiriwe.
(c) Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali ijenge jengo la kudumu kwa ajili ya Baraza la Ardhi badala ya kuazima jengo Halmashauri, hii iendane na ununuzi wa samani za ofisi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ushauri wangu ni kuwa si vizuri kuendelea kuanzisha mabaraza mengine ya ardhi na nyumba ya Wilaya ikiwa haya yaliyopitishwa na Bunge hayajakamilika.

Hali ya Uchumi wa Taifa kwa Mwaka 2015, Mpango wa Maendeleo wa Taifa kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017 na Mapendekezo ya Serikali kuhusu Makadirio ya Mapato na Matumizi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.

MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana.
Awali ya yote napenda nimshukuru Mwenyezi Mungu aliyenijalia siku ya leo, na hasa katika mwezi huu Mtukufu wa Ramadhani ambapo waislamu wote kote nchini wanatimiza miongoni mwa nguzo tano zile ni pamoja na kufunga Ramadhani. Namshukuru Mungu, nawatakia kila la heri wale wote ambao wamewajaliwa kutimiza nguzo hiyo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kwa dhati ya moyo wangu na kama sikusema haya hakika sitaietendea haki nafsi yangu, naomba binafsi nikupongeze sana kwa kazi nzuri unayoifanya. Kuna usemi wanasema usimdharau usiyemjua. Awali wakati unaingia kwenye nafasi hii nilipata shida sana kuona kweli Naibu Spika utamudu nafasi hii! Kwa kweli, umeitendea haki nafsi zetu, lakini umetufurahisha akinamama wenzako, hakika unatuwakilisha vizuri endelea kuchapa kazi tuko pamoja na wewe na Inshallah tunakuombea uendelee kuwa salama mpaka tarehe Mosi tunapomaliza kufunga Bunge hili. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba sana niwapongeze, Waziri wa Fedha na Naibu Waziri, wamewasilisha mpango mzuri na wametupa nafasi hata sisi Wabunge ya kuona nini kimeandaliwa katika bajeti hii. Naomba niwapongeze sana kwa kazi nzuri wanayoifanya, lakini yako mambo mengi yamezungumzwa mazuri. Miongoni mwa mambo mazuri lazima kuwe na changamoto. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie upande wa afya. Waheshimiwa Wabunge, wenzangu wengi wamezungumzia kuhusu ujenzi wa vituo vya afya na zahanati, niwapongeze sana na mimi nakubaliana nao moja kwa moja, lakini mimi naomba sana nizungumzie suala la ikama ya watumishi.
Mheshimiwa Naibu Spika, utakuwa shahidi na Mheshimiwa Waziri anayehusika atakuwa shahidi kwamba tunalo tatizo la watumishi wachache katika Idara hii ya afya. Mimi niombe sana tuliangalie jambo hilo, kwa kuwa tunalo tatizo la hawa watumishi ni vizuri kupitia vile vijiji vyetu wako kule vijana ambao wamejifunza uhudumu wa afya, ni vizuri tukawaangalia wale kuwapa mafunzo, ili wawe wanasaidia kutoa huduma za afya kwenye zahanati na vituo vya afya.
Mheshimiwa Naibu Spika, ni ukweli usiofichika, hata tukienda sasa hivi kwenye vijiji vyetu unaweza ukakuta mhudumu mmoja, huyo huyo ataandika cheti, huyo huyo atachoma sindano, huyo huyo ataenda kuhudumia kusafisha vidonda, kazi zote anatakiwa azifanye. Kwa hiyo, mimi binafsi niliona sana kulingana na muda huu mfupi nijikite sana kwenye eneo hili katika kuhimiza kupata watumishi wa afya kwenye vituo vya afya na zahanati zetu. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, lingine ambalo naomba nilizungumzie ni suala la miradi ya maji. Tumekuwa tukizungumza sana kuhusiana na suala la miradi ya maji, siyo siri iko miradi ambayo tayari wananchi wetu wamekabidhiwa, lakini upo ukweli usiofichika kwamba, miradi ile mpaka sasa iko miradi mingine haifanyi vizuri, haitoi maji ipasavyo. Mimi naomba sana, kupitia Wizara husika, ufanyike uhakiki wa kuona ni miradi gani ambayo imekabidhiwa kwa wananchi, lakini haitoi maji ipasavyo kuona sasa hatua zichukuliwe katika kuhakikisha tunaifanyia ukarabati na wananchi wetu wanapata maji ipasavyo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, yamezungumzwa mambo mengi, lakini naomba pia nizungumzie suala la kupunguza tozo kwa wakulima. Kwenye taarifa yao wamezungumza na hasa kwenye suala la wakulima wa korosho. Kama alivyoeleza Mheshimiwa Dkt. Mpango katika mpango wake kwamba watahakikisha wanapunguza tozo mbalimbali kwa wakulima na mimi nakubaliana nao kwa sababu, zipo tozo ambazo zilikuwa zinawakandamiza sana wananchi wetu. kwa kuwa wameanza kupunguza baadhi ya tozo nasisitiza sana waendelee kuziangalia hizo tozo ambazo hazina maslahi kwa wananachi wetu, ni vizuri kuziondoa ili wakulima waone waone tija ya kile wanachokifanya.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie suala zima la bajeti. Hapa tunazungumzia bajeti tumeweka mipango mingi ambayo tunakusudia tupige hatua, lakini kama hatujasimamia ukusanyaji mzuri wa mapato, mimi naamini haya yote tunayozungumza hayawezi kuzaa matunda. Mimi nasisitiza sana kwenye haya mambo ambayo tumekusudia kwenye hivi vyanzo vya mapato ni vizuri tuvisimamie ili hii miradi ambayo tunaikusudia ifanyike, ifanyike kwa jitihada na itafanyika vizuri kama kile ambacho tumekusudia kukikusanya kitakusanywa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie suala zima la bajeti. Hapa tunazungumzia bajeti tumeweka mipango mingi ambayo tunakusudia tupige hatua, kama hatujasimamia ukusanyaji mzuri wa mapato naamini haya yote tunayozungumza hayawezi kuzaa matunda.
Mheshimiwa Naibu Spika, ninasisitiza sana katika haya mambo ambayo tumekusudia katika vyanzo vya mapato ni vizuri tuvisimamie ili hii miradi ambayo tunaikusudia ifanyike, ifanyike kwa jitihada na itafanyika vizuri kama kile ambacho tumekusudia kukikusanya kitakusanywa.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie jambo…..

Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru sana na ninaunga mkono hoja.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Ofisi ya Rais, Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa na Ofisi ya Rais, Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora

MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Spika, ahsante kwa kunipatia nafasi hii. Awali ya yote napenda nimshukuru Mwenyezi Mungu aliyenijalia afya njema na kupata fursa ya kuchangia bajeti hii ya Wizara. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, kabla sijaanza kuchangia bajeti ya Wizara naomba kwa dhati ya moyo wangu niishukuru Serikali yangu ya Chama cha Mapinduzi kwa kufanikisha ujenzi wa barabara kwa kiwango cha lami, barabara inayotoka Dar es Salaam mpaka Tunduru - Namtumbo
mpaka Songea. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, nilihisi sitaitendea haki nafsi yangu kama zitazungumza jambo hili. Kwa dhati ya moyo wangu napenda sana niishukuru sana Serikali hii, kwa kipindi cha nyuma tumekuwa tukipata shida sana, wananchi walikuwa wakisafiri kwa muda mrefu, lakini kwa sasa inaleta faraja. Kwa kufanya hivyo, inachangia hata vyombo vya usafiri kuwepo na ushindani, tumekuwa na magari mazuri na wananchi wananeemeka na wanaahidi kuendelea kukiunga mkono Chama cha Mapinduzi katika siku zijazo. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, naomba nizungumzie suala la Wabunge wa Viti wa Maalum kutokushiriki katika Kamati za Fedha. Toka nimeingia kwenye Bunge hili nimekuwa nikisikiliza Wabunge wenzangu wakieleza masikitiko yao. Kwa bahati nzuri, mimi nimekuwa Diwani katika vipindi vinne na
nimemaliza nikiwa Makamu Mwenyekiti wa Halmashauri, naielewa vizuri sana Halmashauri. Nilikuwa Diwani wa Viti Maalum lakini nilikuwa Mjumbe katika kikao cha Kamati ya Fedha.
Mheshimiwa Spika, nimesema nilizungumze hili kwa sababu tumekuwa tukizungumza masuala mengi yanahusu akina mama, masuala ya mikopo, maji na mambo mengine.
Ili sisi Wabunge wa Viti Maalum tupate fursa nzuri ya kuchangia masuala haya, ni lazima tuwe Wajumbe wa Kamati ya Fedha, nasema Kamati ya Fedha kwa sababu nafahamu ndio kamati mama katika Halmashauri. Masuala yote tunayozungumza ni lazima yaanzie kule. Tunapokuja kwenye vikao vya Baraza la Madiwani ni kama Bunge, kunakuwa na dakika za kuchangia. Kwenye Kamati ya Fedha kama sijaelewa jambo lolote linalohusu mama mwenzangu ambapo mimi namuwakilisha, ninayo fursa ya kuomba kuchangia mpaka pale ninapoelewa. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, kwa hiyo, naomba Mheshimiwa Waziri anayehusika kwenye hii Wizara, na mimi naanza kupata shida kwenye hii Wizara sijui kwa sababu Waziri ni mwanaume na Naibu Waziri ni mwanaume. Mimi naamini wangekuwa akina mama wenzetu, tungekuwa tunawauliza wenzetu nyie mna nini na sisi? Sasa naomba niliache leo kwa Wizara inayohusika ili itusaidie na katika kutenda haki. Na
mimi naamini hata tukiwa kwenye vikao vya Bunge, sisi Wabunge wote ni kitu kimoja. Tumekuwa tukishiriki Kamati mbalimbali, tatizo ni nini kwenye Halmashauri? Naomba kupitia jambo hili, Mheshimiwa Waziri anayehusika atupe majibu kwa sababu tumekuwa tukisema sana.
Mheshimiwa Spika, naomba niseme kwa majibu ambayo yamekuwa yakitolewa, hata kama angekesha kuyaeleza nisingeelewa, kwa sababu tunavyozungumza, Madiwani wa Viti Maalum wanaingia kwenye Kamati ya Fedha, iweje Mbunge wa Viti Maalum unamzuia asiingie
kwenye Kamati ya Fedha?
Mheshimiwa Spika, nakushukuru, lakini tunazungumzia sasa. Sasa alikuwa mwanamke, mimi sikuwa Mbunge. Nazungumzia sasa
ambapo nimemkuta Mheshimiwa Simbachawene. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, naomba nizungumzie ukurasa wa 11. Kwenye ukurasa wa 11 wamezungumzia suala la usuluhishi wa migogoro. Wewe na hata Waheshimiwa Wabunge wenzangu watakuwa mashahidi kwamba kumekuwa na tatizo la migogoro ya wananchi katika maeneo yetu kati ya kijiji na kijiji, kati ya Wilaya na Wilaya; kati ya Mkoa na Mkoa; na kati ya wafugaji na wakulima. Hili jambo tumelisema sana kupita vikao vya Bunge na tuliambiwa kwamba imeundwa kamati ambayo itakuwa inashughulikia. Kamati zile tunatumaini zitafika kwetu.
Mheshimiwa Spika, naomba Mheshimiwa Waziri atakapokuja kutueleza, atuambie katika kusuluhisha na katika kuunda hizi Kamati ambazo zitahusisha Wizara tano, atuambie wamefikia wapi, ili tupate majibu. Kama hawajafikia ni vizuri sasa hatua zichukuliwe kwa sababu hali
ya migogoro kati ya wakulima na wafugaji sio nzuri. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, naomba nizungumzie tena suala la afya. Kwenye suala la afya kwenye ahadi yetu ya Chama cha Mapinduzi tuliahidi kujenga zahanati kila kijiji, lakini tuliahidi kujenga kituo cha afya kwenye kila Kata. Nilikuwa naomba Mheshimiwa Waziri anapokuja atuambie mpaka sasa tumefikia wapi? Pamoja na kwamba hii ahadi ni kwa kipindi cha miaka mitano, lakini lazima tuoneshe hatua, tumefikia wapi? Nilikuwa naomba anapokuja atueleze sasa tumepata vijiji vingapi ambavyo vina zahanati na tumepata kata ngapi ambazo zina vituo vya afya.
Mheshimiwa Spika, katika kutenda haki, tumeunda Mabaraza ya Kata na kwenye Vijiji vyetu, lakini mabaraza yale ambayo kwa namna moja au nyingine yamekuwa yakishughulikia migogoro ya wananchi, wale Makarani hawajaajiriwa na wameeleza.
Kwa hiyo, naomba tupate ufafanuzi, katika kutenda haki. Ili haya masuala ya rushwa tunayoyazungumza yasiwepo, ni lazima yule mtu awe ameajiriwa; kama hatujaajiri, tunawezaje kufanya kazi? (Makofi)
Mheshimiwa Spika, jambo lingine ambalo naweza kulizungumza ni suala la kukaimu watendaji kwenye vijiji vyetu na Kata. Tumesema sana kupitia kwenye vikao vyetu kwamba tunalo tatizo la kukaimu nafasi hizi, tunaomba sasa na wakati umefika wale kwenye vijiji vyetu tuwaajiri
watendaji; unapomwajiri mtu anakuwa na mamlaka kamili.
Kama hiyo haitoshi, hata Wakuu wa Idara, maeneo mengine Wakuu wa Idara hawajathibitishwa. Nilikuwa naomba kwamba kwa maana ya hao Wakuu wa Idara ambao wamekidhi vigezo, basi tuwathibitishe ili wafanye kazi wakiwa wanajijua kwamba wao ni Wakuu wa Idara kamili.
(Makofi)
Mheshimiwa Spika, nije katika suala la TASAF, Mheshimiwa Waziri, amekuwa akilizungumza vizuri sana na amegusa kwamba katika kipindi kilichopita amezungumzia kwamba umefanyika uhakiki wa kuangalia watu ambao walikuwa wanapata zile fedha ambao hawastahili.
Wameguswa watu wengine ambao wanastahili kupata pesa, ni vizuri Mheshimiwa Waziri anayehusika arudi aangalie upya, kwa sababu pesa zile zimelenga kusaida kaya masikini, ni vizuri arudi aangalie upya kuona kweli hizi takwimu tunazozipata ni takwimu sahihi? (Makofi)
Mheshimiwa Spika, la mwisho ambalo naomba nilizungumze ni suala la kuongeza mamlaka za utawala.
Miongoni mwa Wilaya kongwe katika nchi hii ni pamoja na Wilaya ya Tunduru. Wilaya ile ilianzishwa mwaka 1905 na ina kilometa za mraba zisizopungua 18,000 yaani ukiichukua Wilaya tu ya Tunduru, ni sawa na Mkoa wa Mtwara. Imefika mahali wananchi wale wa Tunduru wanahisi kwamba siyo sehemu ya Tanzania kwa sababu eneo la utawala lile ni kubwa. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, naomba kwenye Wizara hiyo wakati unapofika, ni vizuri sasa wakaangalia kuona katika kugawa maeneo ya utawala na sisi kwenye Wilaya ile watufikirie katika ule Mkoa wetu wa Ruvuma. Wilaya ile ni kubwa. Katika kuhakikisha huduma za wananchi zinakuwa
karibu, ni vizuri sasa tuone uwezekano wa kugawa hizo Wilaya, lakini ikiwemo na Wilaya ya Tunduru. Kama Mheshimiwa Rais itampendeza na ninafurahi kwamba Wizara hii sasa iko chini ya Mheshimiwa Rais.
Mheshimiwa Spika, nakushukuru sana kwa mchango wangu. Naunga mkono hoja, ahsante sana.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 – Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi

MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kupata nafasi hii ya mimi kuungana na wachangiaji wenzangu katika kuchangia Wizara hii ya Kilimo na Mifugo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote kwanza napenda nimshukuru Mwenyezi Mungu aliyenijalia afya njema. Sambamba na kumshukuru Mwenyezi Mungu, naomba sana nimpongeze Mheshimiwa Waziri na Naibu Waziri na watendaji wote wa Wizara kwa kazi nzuri wanayoifanya. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kujali muda naomba niende moja kwa moja ukurasa wa 22. Katika ukurasa huu Wizara imeendelea kuhimiza matumizi bora ya mfumo wa stakabadhi ghalani. Naomba nimpongeze sana Waziri na naweza nikasema kwamba Waziri Mheshimiwa Dkt. Tizeba amekuja na mguu mzuri kwenye Wizara hii kwa sababu miongoni mwa watu ambao wamenufaika na mfumo huu wa stakabadhi ghalani ni sisi wakulima wa korosho wa Mkoa wa Ruvuma na hususani wa Wilaya ya Tunduru na Namtumbo tumefaidika sana kupitia mfumo huu wa stakabadhi ghalani na ni imani yangu kwamba kupitia mfumo huu utawezesha sana kuwasaidia wakulima wa korosho katika maeneo yote ambayo tunalima korosho. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, haikuwa rahisi kuukubali mfumo huu kwa sababu kumbukumbu zangu zinaonesha mwaka 2011/2012 wakulima wa korosho Wilayani Tunduru na maeneo mengine tulitumia mfumo huu lakini mpaka hivi tunavyozungumza wakulima wale hawakupata pesa zao bado wanadai. Kwa hiyo, haikuwa rahisi kuukubali mfumo huu kutokana na hizo changamoto ambazo zimejitokeza.

Mheshimiwa Mwenyekiti,Kwa nafasi ya pekee sana naomba sana nimpongeze Mkuu wa Mkoa wa Ruvuma na watendaji wake kwa hakika walijitahidi sana kuelimisha wananchi hatimaye waliendelea kuelewa mfumo huu na hivi sasa tunavyozungumza naomba niseme kwamba umeleta tija sana kwa wananchi wetu na mimi ni miongoni mwa waumini wa mfumo huu nitaendelea kuhamasisha kama kiongozi kuhakikisha mfumo huu unaendelea kuleta tija kwa wananchi wetu. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivi karibuni tulikuwa na kikao cha wadau, kupitia kile kikao cha wadau kumetolewa tamko la kugawa sulphur bure. Ni jambo jema na ni jambo lenye tija lakini naomba Waziri alete mchanganuo na vigezo ambavyo vitatumika katika kutoa sulphur. Kwa kuwa jambo hili lina tija lisije likaleta migogoro baadaye. Hivi tunavyozungumza wako wakulima kwenye mashamba yao wanatumia kuanzia mifuko 10, 20 na zaidi sasa tulipotangaza sulphur bure inawezekana watu wakabweteka.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ni vizuri Wizara inayohusika ikatoa mwongozo mapema kujua vigezo ambavyo vitatumika katika kutoa hiyo sulphur. Niliomba nisisitize hili na nilisisitize sana kwa sababu linagusa wananchi. Kama hiyo haitoshi naendelea kusisitiza kwa sababu wako wafanyabiashara ambao wamekuwa wakileta sulphur kutoka nje ya nchi kuwauzia wakulima wetu sasa wasije wakabweteka kwa kuamini kwamba Serikali sasa itatoa sulphur bure na wale wasilete sulphur matokeo yake tena badala ya kuimarisha zao la korosho tukaliletea tena matatizo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba sana Mheshimiwa Waziri atakapokuwa anahitimisha basi ni vizuri aeleze ili wananchi wale ajue kwamba mfumo na vigezo vitakavyotumika katika kutoa sulphur bure. Ni jambo jema, binafsi napongeza Serikali yangu na kwa kuwa Serikali hii ikitamka inatekeleza naamini itatekeleza lakini ni vizuri iweke mchanganuo watu wajue.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nizungumzie suala la tozo. Binafsi naomba nipongeze sana. Tunapozungumzia hizi tozo moja kwa moja zilikuwa zinagusa wakulima wetu. Tunapopunguza hizi tozo maana yake tunapunguza mzigo kwa wakulima wetu, naipongeza Serikali na naomba niendelee kusema kwamba hata kama kuna tozo zile zingine ambazo zinaleta ukakasi kwa wananchi wetu basi waziondoe ili mazao yetu haya yaendelee kuwa na faida, kwa mazao yote kwenye korosho, kahawa na mazao mengine yote. Kama kuna tozo zile ambazo zinaleta kero kwa wananchi wetu basi ziondolewe ili kuleta faida ya kilimo bora kwa wakulima wetu. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nizungumzie suala la uvuvi. Kwenye eneo hili la uvuvi naomba nizungumzie Wilaya ya Nyasa…

(Hapa kengele ililia kuashiria kuisha kwa muda wa mzungumzaji)

MWENYEKITI: Ahsante Mheshimiwa.

The Tanzania Fisheries Research Institute Bill, 2016

MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote, napenda nimshukuru Mwenyezi Mungu aliyenijalia afya njema na kuwepo katika kikao cha leo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, binafsi kwanza napenda niipongeze Serikali yangu na Wizara husika kwa kuwasilisha Muswada wa Sheria ya Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania 2016. Kwa nini nalazimika kuipongeza Serikali na Wizara? Ni kwa sababu nafahamu Muswada huu unalenga kuendeleza, kuongeza na kuboresha uelewa wa wakulima wetu Tanzania.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Muswada huu yamezungumzwa mambo mengi katika kufanya utafiti. Naomba nijikite kwenye suala la utafiti wa mbegu bora. Waheshimiwa Wabunge wengi jana wakati wanachangia wameeleza sana uwepo na mbegu bora za mazao ya chakula na biashara. Mimi mwenyewe nimewahi kutumia mbegu za mahindi ambazo zinaletwa na haya mashirika mbalimbali, cha kushangaza nilipanda kama heka 10 lakini shamba lote mahindi hayakuota.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa inawezekana jambo hili lilinigusa mimi lakini pia liliwagusa wakulima wetu, mambo kama haya kwa kweli yanakatisha tamaa. Kwa hiyo, binafsi naamini kwa kupitia taasisi hii ambayo itafanya utafiti tutakuwa na mbegu bora. Miongoni mwa vitu ambavyo mimi binafsi nasisitiza ni kupatikana kwa mbegu bora ambazo hazitakatisha tamaa wananchi wetu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kutokuwa na mbegu bora maana yake tunawafanya wananchi wetu waendelee kutunza mbegu zile kwa teknolojia ambazo zimepitwa na wakati labda kwa kufutika mbegu kwenye moshi ili mwaka mwingine ikasaidie. Kwa karne hii ambayo tunakwenda nayo binafsi naona sio jambo jema. Kwa hiyo, nasisitiza sana katika eneo hili la utafiti tuzingatie upatikanaji wa mbegu bora. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, sambamba na jambo hilo pia naomba nisisitize suala la uhifadhi wa mazao. Wakulima watalima mashamba, watapanda mbegu na hatimaye watavuna. Katika eneo hili, wakati wakulima wetu wa mazao ya biashara na chakula wanasubiri soko mara nyingi Serikali imekuwa ikiwasisitiza wasiuze mazao yao. Katika kipindi kile ni wajibu wetu sasa kuwaelimisha njia bora ya uhifadhi wa mazao ili viwango na ladha ile isipotee. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika nchi yetu nimeshuhudia tumekuwa tukiunda Bodi mbalimbali lakini mara nyingi hatuzisimamii. Mfano mzuri ni Bodi ya Korosho. Hivi karibuni tumefanya kikao cha wadau wa korosho Bagamoyo, kwa bahati nzuri Waziri mwenye dhamana alikuwa mgeni rasmi katika kikao kile, alizungumzia masuala mengi na changamoto zilizopo kwenye Bodi na Mfuko ule wa Wakfu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wakati Mwenyekiti wa Bodi amepata fursa ya kujibu maelezo ambayo mgeni rasmi aliyaeleza, alimwomba Waziri kwamba siyo vizuri kusubiri mikutano ya wadau, ni vizuri Wizara iwe inashirikiana moja kwa moja na Bodi katika kutatua changamoto zilizopo na kutoa ushauri. Kwa hiyo, nasisitiza katika jambo hili kwamba tunapounda hizi Bodi ni wajibu wetu kuzisimamia ili kubaini changamoto zilizopo na kuzitatua.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Muswada huu pia tumezungumzia masuala ya uundaji wa Bodi na upatikanaji wa Wajumbe. Kwenye ile Bodi tumezungumzia upatikanaji wa wakulima kuwa wawakilishi kwenye Bodi. Kamati imependekeza kwamba kuwepo na wakulima wawili badala ya mkulima mmoja kama ulivyopendekeza Muswada. Hata hivyo, dada yangu Mheshimiwa Sakaya wakati analijadili hili na mimi binafsi nilipenda sana mchango wake alizungumzia kuhusu hizi Bodi na alifika mbali, alipendekeza kwamba Bodi hizi ni vizuri zikaenda Kikanda. Binafsi nilishawishika lakini baadaye nilipata shida nikasema tunaweza tukafika mahali tukaweka kikanda lakini kila kanda ina mazao mchanganyiko hatma yake tunaweza tukafika mahali sasa kila mwakilishi wa zao aingie kwenye Bodi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba sasa nikubaliane moja kwa moja na mapendekezo ya Kamati kuwa badala ya yule mjumbe mmoja aliyependekezwa kwenye Muswada basi kuwepo na wajumbe wawili wakulima ambao wataingia kwenye hii Bodi. Sote tunafahamu kwamba kidole kimoja hakivunji chawa kwa kuingia wakulima wawili kutasaidia kutatua changamoto zilizopo. Hata hivyo, kubwa zaidi naomba tuangalie sifa za wale wakulima ambao wata…

MWENYEKITI: Ahsante.

Hon. Job Y. Ndugai

Speaker of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Speaker / Comments

Dr. Thomas D. Kashililah

Clerk of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Clerk / Comments

View All MP's