Parliament of Tanzania

Contributions By: Hon. Prosper Joseph Mbena

All Contributions

Mapendekezo ya Mpango wa Taifa unaokusudiwa kutekelezwa na Serikali pamoja na Mwongozo wa Kuandaa Mpango na Bajeti ya Serikali katika Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru.
Mheshimiwa Mwenyekiti, na mimi naomba niungane na Waheshimiwa Wabunge wenzangu waliompongeza Mheshimiwa Dkt. Philip Mpango, Waziri wa Fedha na Mipango pamoja na timu yake yote ya Wizara ya Fedha na Mipango kwa uwasilishaji mzuri wa Mapendekezo ya Mpango wa Maendeleo ya Taifa kwa mwaka 2016/2017.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini kabla sijachangia, naomba nichukue nafasi hii kuwashukuru sana wananchi wote wa Jimbo langu la Morogoro Kusini kwa imani kubwa waliyonionesha kwangu na kunichagua kuwa Mbunge wao kwa kura nyingi sana, nawashukuru sana. Ninachoomba tushikirikiane kwa pamoja tuondoe umaskini ambao kwa kweli uko mwingi sana katika Jimbo langu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mapendekezo haya yaliyoletwa mbele yetu na Waziri wa Fedha ni mazuri na kwa kweli tunahitaji tumsaidie kuboresha ili aje na Mpango utakaokuwa mzuri zaidi kwa nia ya kuondoa umaskini katika nchi yetu. Kwa sababu hiyo, yangu zaidi ni ushauri katika maeneo machache ambayo nimeona yakiboreshwa pengine tutakuja na Mpango mzuri zaidi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, moja ni eneo zima na falsafa nzima ya uchumi wa viwanda. Napata picha kwamba mapendekezo haya yameogopa kuja na mpango mkubwa zaidi ya mapendekezo haya yaliyopo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, unapozungumza kuwa na uchumi wa viwanda nilitegemea nione mapendekezo mazito zaidi ya viwanda vitakavyotukwamua ili uchumi huu sasa kweli uitwe uchumi wa viwanda, lakini humu ndani sikuona sana. Nimeona viwanda vinavyozungumzwa ni vile vilivyobinafsishwa, vichache ambavyo havionekani moja kwa moja kama kweli tumedhamiri sasa kwenda kwenye uchumi wa viwanda. Pia nimeona hata teknolojia inayozungumzwa humu inazungumzwa teknolojia nafuu na ya kati.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa hivi tukitaka tujifananishe na wanyonge wenzetu wale, tutabakia hapa hapa. Yupo Mheshimiwa Mbunge mmoja ameeleza kwamba kuna wakati tulifanana na nchi kama za Malaysia, leo hii wenzetu wametuacha sana, wao sasa wanakuwa wafadhili. Ni lazima tutoke hapa tulipo na sisi tuzungumze kwa nguvu zote.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo nashauri, kwa nini kwa mfano Serikali isichukue model kama ya China. China ya sasa hivi walifanya uwekezaji mkubwa sana miaka ya 1990. Wali-phase out viwanda vyao vile vilivyokuwepo wakati ule. Viwanda vyao vingi havikuwa na efficiency kubwa katika uzalishaji, wakavi-phase out. Wakachukua technology kutoka nchi za Magharibi na wakaingia kila sekta wakafanya uwekezaji mkubwa sana. Hivyo ndivyo viwanda vinavyozalisha sasa hivi ambavyo vinaifanya China iwe hii tunayoijua leo. Nashauri na sisi tufanye hivyo, tusiogope.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tufanye maamuzi ya uhakika kabisa ya makusudi, yatakayotuwezesha tutoke hapa. Tutafute teknolojia, tutafute mashine ili tuwe na viwanda ambavyo ni vya kisasa, tuwekeze humo. Returns zitakuja baada ya miaka 10, 20, lakini tukienda kiunyongeunyonge kama tunavyoonekana kwenye mapendekezo haya, tutaendelea ndugu zangu kuwa bado tuna tatizo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, labda nizungumzie upande wa miundombinu iliyoelezwa. Miundombinu ni muhimu sana katika nia nzima ya kutaka kutoka kwenye umaskini lakini pia kujenga uchumi wa viwanda. Kama walivyosema wenzangu, miundombinu ya barabara, mathalani bado haijagusa sehemu nyingi ya kuwatoa hawa maskini ambao ndio tunawazungumzia sasa hivi. Kwenye Jimbo langu ni tatizo kubwa sana pamoja na kwamba ni potential areas za kuleta uzalishaji sana hasa kwenye mambo ya kilimo. Yapo maeneo ya Kongwa yanalima sana, Waheshimiwa Wabunge wengi mna mashamba yenu kule, lakini njia mbaya sana, barabara hakuna, hizi ni sehemu za uzalishaji, unaziachaje bila miundombinu ya namna hiyo, haiwezekani!
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunazungumzia viwanda vitakavyokwenda kwenye eneo kama hilo la kilimo kutumia malighafi ya mazao kuweza kusindika na kuondoa tatizo la ajira kwa vijana wetu wengi. Hivyo, nashauri, barabara hizi ziende kwenye sehemu za vijiji, walipo watu, kwenye sehemu za uzalishaji, huko ndiko tuweke misisitizo. Nazungumzia maeneo ya kwangu kule, kama Kisaki, Mvuha na Uponda, hizo ni sehemu ambazo ni potential lakini hazina barabara pia na Bwira Juu, Bwira Chini, kote huko.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pia tuzungumzie suala la umeme. Umeme wamejitahidi sana, lazima tuwapongeze. Nampongeza sana Mheshimiwa Profesa Muhongo, lakini tunayo maporomoko madogo madogo. Kwangu kule yapo maporomoko ya maji ya Mlulu katika Mto wa Kibana, Kijiji cha Lugeni. Ni potential kutoa megawatt nadhani moja, ambayo ni lilowatts 1000. Tukiweza kujenga uwezo wetu kwa vijiji vya namna hiyo vyenye maporomoko, tukawekeza kule, tutawasaidia sana hata wakazi wa kule, hata watu wa vijijini kule. Kwa hiyo, nashauri sana Serikali iangalie miradi kama hiyo pia iipe umuhimu mkubwa kuliko kuendelea kutegemea umeme ghali ambao tunatumia kwa ajili ya hawa wanaotumia mafuta.
Mheshimiwa Mwenyekiti, labda nizungumzie pia tatizo kubwa la ng‟ombe. Ng‟ombe tunawahitaji na viwanda tunavihitaji, lakini niishauri Serikali, moja ya njia ya kuondoa tatizo hili la migogoro ya wafugaji na wakulima kwa sasa hivi ni kuwekeza katika viwanda, hata kama vidogovidogo, kwenye maeneo hayo yenye matatizo ili wafugaji wasikae sana na ng‟ombe zao na kukosa malisho. Nitafurahi sana kama Mheshimiwa Waziri wa Kilimo utakapofika wakati wake akaja kutueleza mkakati ambao unatekelezeka wa kuondoa tatizo hilo once and for all.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mwisho nizungumzie suala la viwanda vidogo vidogo, kwa sababu uchumi wa viwanda, nazungumzia uchumi wa viwanda kwa nia ya kuondoa umaskini kote. Tunahitaji kuwa na viwanda vidogo vidogo kwa kila Jimbo. Hii itasaidia ku-address tatizo la ajira kwenye Majimbo yetu na kwangu kule tayari nimeshatenga maeneo manne kwa ajili ya kuanzisha viwanda hivyo. Nitashukuru sana kumsikia Waziri wa Viwanda, muda utakapofika, atatusaidiaje kushawishi na kuweka viwanda vidogo vidogo katika maeneo ya kwenye Jimbo langu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru sana. (Makofi)

Mpango wa Pili wa Maendeleo wa Taifa kwa kipindi cha Miaka Mitano kuanzia mwaka 2016/2017 – 2020/2021

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Naibu Spika,, naunga mkono hoja. Kujenga msingi wa uchumi wa viwanda utawezesha nchi kukuza uchumi wake haraka na kutoa ajira nyingi kwa vijana wetu. Muhimu hapa ni kuangalia aina gani ya viwanda tunavyovihitaji, masoko yapi ya nje na ndani tunayalenga na lazima viwanda hivi visambazwe kwenye mikoa na wilaya mbalimbali kuwepo na uwiano tusifanye makosa ya upendeleo katika kusambaza viwanda. Fursa iwe sawa kwa wote, sasa tofauti iwepo tu kwenye upatikanaji wa malighafi husika kwa mahitaji ya viwanda, hapo uwekezaji utaangalia eneo lipi lina comparative advantage na hivyo kusukuma maamuzi ya wapi kiwanda kijengwe.
Mheshimiwa Naibu Spika, hata hivyo, ili kujenga viwanda hivi, tunahitaji miundombinu ijengwe pale ambapo haipo na pale ambapo ipo, miundombinu hii iimarishwe. Miundombinu ya barabara, umeme, maji, simu na mawasiliano mengine ya usafirishaji. Jimbo la Morogoro Kusini lina comparative advantage kwa ujenzi wa viwanda vikubwa na vidogo vidogo vitakavyotumia malighafi zinazopatikana hapo hapo Jimboni.
Mheshimiwa Naibu Spika, Jimbo la Morogoro Kusini kuna maeneo makubwa ya kilimo cha mazao mbalimbali ya chakula na biashara kama vile mpunga, mahindi, ufuta, alizeti, karanga, pamba na mazao mengine, matunda aina zote nanasi, maembe, papaya, machungwa, avocado na kadhalika, viwanda vya kusindika vyakula vinaweza kujengwa humo Jimboni.
Mheshimiwa Naibu Spika, Jimbo pia lina mchango mkubwa wa kutoa kwa faida ya nchi kwenye eneo la madini, misitu, lakini barabara kutoka Bigwa hadi Kisaki kwa kiwango cha lami, ndio itakuwa mkombozi. Mradi huo wa kupanua barabara hiyo ya Bigwa – Kisaki na kuwekwa lami ni muhimu kutekelezwa na ni jukumu la Serikali kutoa fedha za kutekeleza miradi hii muhimu, sio suala la kukabidhi wahisani, hapana.
Mheshimiwa Naibu Spika, suala lingine ni fursa za nchi yetu kufanya biashara nje ya nchi. Mpango wa AGOA ambao Serikali ya Marekani imekubali kuongezea muda zaidi wa miaka 15? Sasa lazima nchi yetu inufaike na mpango huu. Utekelezaji wa miaka 10 iliyopita ya AGOA, haukuwa mzuri. Nchi yetu haikunufaika sana na AGOA. Sasa Serikali isimamie vizuri zaidi tuweze kunufaisha nchi angalau kwa asilimia 90 ya AGOA.
Mwisho, kuwepo na mpango maalum kwenye Mpango wa Serikali utakaowasaidia wananchi wetu wanaopatwa na majanga ya mafuriko ya mvua hususan vjijini. Msaada wa chakula, madawa unapaswa kupelekwa kwa waathirika haraka sana. Maeneo hatarishi kwa wananchi kuishi ni vizuri yasiruhusiwe wananchi kuishi humo, lakini liwe jukumu la Serikali kuwagharamia wananchi hao kuhamishiwa maeneo salama. Kata ya Selembala yenye vijiji vya (i) Magogoni (ii) Kiganila (iii) Bwira juu (iv) Bwira Chini (v) Kiburumo, katika Jimbo la Morogoro Kusini sasa ni Kata hatari ya mafuriko ya mvua kila mwaka na ni hatarishi kwa maisha ya wananchi.
Mheshimiwa Naibu Spika, mafuriko makubwa yaliyotokea tarehe 6 Aprili, 2016 na 16 Aprili, 2016 ni ushahidi tosha, vijiji vyote vitano sio salama tena. Serikali ilipe fidia na kuwaondoa wananchi wote wa vijiji vitano vya Kata ya Selembala (na siyo vijiji vitatu vilivyochaguliwa) ili wote wahamie eneo salama ili Kata yote ya Selembala sasa itumike kwa mradi wa bwawa la maji Kidunda. Napendekeza hata zao la miwa sasa lingeweza kupandwa eneo lote hilo kwa ajili ya viwanda vya miwa katika Jimbo la Morogoro Kusini. Mpango wa Maendeleo lazima uangalie usalama na ustawi wa wananchi.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuwasilisha.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kwa mwaka wa fedha 2016/2017.

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru kwa kunipa nafasi hii na mimi niweze kutoa maoni na mchango wangu wa mawazo kwenye hotuba ya bajeti hii ya Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kama ilivyowasilishwa kwetu na Mheshimiwa Mwigulu Nchemba Madelu, Waziri wa Wizara hiyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza nimpongeze sana Mheshimiwa Waziri kwa uwasilishaji wake mzuri na hotuba nzuri ambayo imesheheni maeneo yote muhimu ya sekta hii. Pia nimpongeze kwa jinsi ambavyo anajituma katika kufanya kazi zake. Yeye na Mawaziri wengine wamekuwa mstari wa mbele katika kutatua matatizo ya wananchi wetu, nakushukuru na nakupongeza sana Mheshimiwa Waziri. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naiunga mkono hoja kwa asilimia mia moja. Ninachokifanya hapa ni ushauri tu katika nia ya kuboresha lakini pia ni mawazo, Mheshimiwa Waziri anaweza kuyachukua na anaweza kuyachuja. Katika bajeti hii ya Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kama nilivyosema maeneo mengi yameguswa lakini mimi ningependa nione linajitokeza zaidi ufumbuzi wa tatizo kubwa la migogoro kati ya wakulima na wafugaji. Nasema ningetamani nilione hilo limejitokeza kwa sababu kwa kweli kwa sehemu kubwa katika baadhi ya Majimbo langu likiwa mojawapo Morogoro Kusini, migogoro hii inatishia usalama wa wananchi wetu. Wapo walioumizwa, wapo ambao wametengeneza uhasama mkubwa sana na chanzo ni migogoro hiyo. Nafahamu Wizara zaidi ya moja inahusika katika kutafuta ufumbuzi wa jambo hili mojawapo ikiwa ni Wizara hii ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi nyingine zikiwa ni Ardhi na TAMISEMI. Napenda Wizara hizi zote zinazohusika zituonyeshe na kutueleza waziwazi jinsi watakavyoweza kutatua migogoro hii iwe historia, tumechoka nayo. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ufumbuzi wake uko kwa namna nyingi, moja kiutawala ambayo naamini kabisa Mheshimiwa Waziri anafanya hivyo kwenda kuzungumza na makundi haya lakini lingine kusema ukweli ni la kiuchumi na hapa ndipo napenda Mheshimiwa Waziri ajielekeze zaidi. Mifugo hii imeshaingia hata kwenye maeneo ambayo siyo ya ufugaji. Wakati mwingine kutoa mifugo ile yote ni nadharia, kiutekelezaji ni ngumu. Ufumbuzi wake upo katika kuanzisha viwanda vitakavyoweza kutumia malighafi za mifugo ile kutengeneza bidhaa ambazo zinaweza kuwa nyama za kusindika, ngozi na mifano mingi. Tunaposema uchumi wa viwanda katika eneo hili vielekezwe kwenye maeneo hayo ambayo kwa kweli mifugo tayari imeshakuwa mingi na sasa tunahitaji hata wale wafugaji wanufaike zaidi na mifugo yao. Hii itatupunguzia uhasama kwa sababu sasa wakulima mashamba yao yatakuwa salama na wafugaji watakuwa na mahali pa kupeleka ng‟ombe zao, soko la karibu litakuwa viwanda vitakavyojengwa, hivyo Mheshimiwa Waziri ningependa sana hili lijitokeze. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo lingine ambalo ni ushauri tu kama nilivyosema na kwenye eneo hili naomba nitumie fursa hii kuwapa pole sana wananchi wangu wa Jimbo la Morogoro Kusini hususani kata zile ambazo zimepata mafuriko makubwa sana, Kata ya Serembala, Mvuha pamoja na Konde. Wananchi wameathirika sana, wamepoteza nyumba zao, mashamba yao, mazao yao yaliyokuwa shambani na mengine nyumbani na kwa kweli mazingira yale ni magumu kwa mtu yeyote. Nawapa pole lakini Serikali inajua, mimi mwenyewe nimelifikisha kwa Waziri anayehusika na naamini ufumbuzi wa kudumu utapatikana. Ikiwezekana na hapa ndipo ninapotaka kuchangia Wizara ione inaweza ikafanya nini kwenye maeneo haya.
Mheshimiwa Mwenyekiti, yapo maeneo Mheshimiwa Waziri ametueleza ambayo yamebainishwa katika mradi ule wa BRN, ni maeneo ambayo yametengwa kwa ajili ya kilimo cha miwa pamoja na mpunga. Katika Jimbo langu yapo maeneo mawili, Kisaki na Mvuha, ni maeneo mazuri kwa ajili ya kilimo cha miwa. Mimi napendekeza liongezwe eneo lingine la tatu lile la Serembala ambalo ni hatarishi kwa wananchi na ni eneo kubwa sana. Wananchi wale wangeweza kutolewa wakapelekwa sehemu iliyo salama kwao ili sasa eneo lile lilimwe miwa, ni eneo zuri sana kwa ukulima wa miwa. Tuondoe tatizo hili kwa wananchi wetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo lingine ambalo nitapenda nilichangie ni lile ambalo wenzangu wamelisema, lakini labda mimi niliseme kwa maana ya kuongezea tu uzito. Miundombinu yetu si rafiki sana kwa wakulima na kwa ajili ya kuongeza kilimo. Yapo maeneo katika jimbo langu yana historia ya kutoa mazao mengi sana lakini hayapitiki kwa barabara kipindi kama hiki na mazao yanaharibika bure. Ni vizuri Serikali ikawa na strategic, yale maeneo ambayo wanajua kabisa kwamba ni potential kwa ajili ya kilimo, mazao yanapatikana mengi watengeneze pia na miundombinu bora na ile ambayo mwaka mzima inapitika ili wakulima kweli waweze kulima. (Makofi)
Mheshimiwa mwenyekiti, pia tupatiwe zana, Mheshimiwa Waziri amesema hapa kuna mpango wa Serikali wa kupata matrekta, nadhani kutoka Poland au kwa kutumia msaada wa Poland, matrekta zaidi ya 2,000, ni jambo zuri. Jimbo langu la Morogoro Kusini linajulikana kwa ukulima hebu tupatiwe hata matrekta 20, tunahakikisha tutalisha sehemu kubwa ambayo wenzetu wanakuwa na upungufu wa chakula mara kwa mara. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, niunge mkono hoja kama nilivyosema na nakushukuru kwa kunipa nafasi hii, ahsante sana.

Makadirio ya Matumizi ya Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nampongeza Waziri Mheshimiwa Nape Moses Nnauye kwa uwasilishaji mzuri. Michezo na sanaa ni ajira kubwa sana duniani. Wizara ije na mipango thabiti ya kukuza michezo hususan mpira wa miguu kwa timu za wanaume na wanawake ili kuwapa vijana wetu fursa kubwa ya kupata ajira.
Suala la rushwa katika maamuzi ya mpira wa miguu ni janga la Taifa, aibu hii lazima ikomeshwe na Wizara husika. Kushinda mchezo na kushindwa katika mchezo ni haki ya timu zinazocheza. Mwamuzi anapofanya maamuzi kwa upendeleo anawanyima haki waliostahili ushindi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ushauri wangu TFF itumie ushahidi wa video za michezo inayolalamikiwa kwa kutumia wachunguzi wenye kutenda haki ambao hawafungamani na upande wowote, ikithibitika kwamba kweli mwamuzi amependelea basi adhabu iwe moja tu, kumuondoa mwamuzi huyo asichezeshe mchezo wowote wa mpira wa mguu kwa miaka mitano. Pasiwepo na nafasi ya kuomba msamaha, rushwa ni adui wa haki.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Jimbo langu la Morogoro Kusini kuna mwamko wa hali ya juu kwenye michezo na sanaa. Jimbo limeanzisha ligi ya jimbo ya mpira wa miguu. Timu kumi na saba za kata zitashindana. Mbunge ndiye amegharamia vifaa vya awali vya mipira, jezi na kadhalika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ligi hiyo ni kwa wavulana mpira wa miguu na wasichana upande wa netball. Lakini pia kuna timu mbili za timu ya mpira wa miguu (soka) kwa wanawake. Naomba Waziri mwenye dhamana ya michezo nchini akubali kuwa mgeni rasmi wakati wa fainali za mechi hizi za ligi ya jimbo la Morogoro Kusini kwa tarehe tutakayokupatia hapo baadaye. Lakini pia tunaomba Wizara ichangie kata hizi kumi na saba zinazoingia kwenye ligi vifaa vya michezo kususan mipira ya kutosha, jezi na viatu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tatizo la timu zetu za mpira wa miguu kutofanya vizuri chanzo chake ni uongozi. Viongozi wengi wa michezo wamejawa na ubinafsi, wasio na weledi na wanaotengeneza makundi ndani ya timu yao badala ya kujenga umoja kwenye timu.
Ushauri wangu Wizara iwaangalie viongozi wa timu zetu na kuwataka waongoze timu kwa misingi ya katiba na sheria, kanuni na kujenga umoja kwenye timu wanazoziongoza badala ya kubagua wanaowaongoza. TFF lazima ijiangalie yenyewe kiuongozi ili itende haki kwa timu zote bila ya kubagua. Naunga mkono hoja.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano kwa Mwaka wa Fedha wa 2016/2017.

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru na mimi niungane na waliompongeza Mheshimiwa Waziri kwa hotuba yake nzuri. Nianze kwa kusema naunga mkono hoja. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, Barabara ya kutoka Kisaki kuja Morogoro, Bigwa kilometa 151, ni barabara ambayo ipo kwenye Ilani ya Uchaguzi ya CCM. Ni barabara ambayo Rais Mstaafu wa Awamu ya Nne ameahidi wananchi wa Morogoro Vijijini, ni barabara ambayo Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Awamu hii ya Tano ameahidi wananchi kwamba barabara hiyo itajengwa kwa kiwango cha lami na ni barabara ambayo ilipitishwa kwa ajili ya mpango wa MCC, lakini hata bila MCC kupita bado Serikali iliipa umuhimu kwamba ingeanza na kipande cha kilometa 78 cha kutoka Bigwa hadi Mvuha kwa kiwango cha lami.
Mheshimiwa Mwenyekiti, inasikitisha kwamba barabara hiyo haipo humu kwenye kitabu cha hotuba ya Waziri, hiyo haikubaliki, itatuletea ugomvi usiokuwa wa lazima na wananchi wa Morogoro Vijijini na niwe mkweli kabisa mimi nitakuwa upande wao, tunaihitaji barabara hii. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, madaraja yaliyomo katika njia hiyo; lipo daraja la Ruvu, lipo daraja la Mvuha na lipo daraja la Dutumi. madaraja ya Mvuha na Dutumi yanatitia, yanadidimia chini madaraja yale. TANROADS wana habari, wameagizwa washughulikie, lakini mpaka ninavyosema hivi hakuna kinachofanyika na hayamo kwenye mpango huu, inasikitisha. Lakini napenda nimkumbushe Waziri kwamba hilo litaleta ugomvi usiokuwa na lazima.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mafuriko yaliyotokea hivi karibuni sehemu ya Mvuha yamesababishwa kwa sehemu kubwa na matatizo ya madaraja haya kwa sababu yanaenda chini, mvua inayesha, mafuriko yanajaa juu, watu hawawezi kupita, hakuna ukingo, yanaleta ajali kwa watu na magari yanayopita, Mheshimiwa Waziri tusaidie.
MWENYEKITI: Ahsante.

Hali ya Uchumi wa Taifa kwa Mwaka 2015, Mpango wa Maendeleo wa Taifa kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017 na Mapendekezo ya Serikali kuhusu Makadirio ya Mapato na Matumizi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru kwa kunipa nafasi niweze kutoa maoni yangu katika kuchangia hotuba hii ya Mheshimiwa Waziri wa Fedha, hotuba ya Bajeti ya Serikali.
Mheshimiwa Naibu Spika, nianze pia kwa kumpongeza Mheshimiwa Waziri, Dkt. Philip Mpango kwa hotuba yake ambayo kwa ujumla ni nzuri na kama wenzangu wengi walivyosema, ni bajeti ya kwanza hii, anachukua mambo mengine ya nyuma, anaangalia huko tunakokwenda mipango iko vipi, pamoja na ushauri mwingine, naamini na ushauri wa Waheshimiwa Wabunge atauzingatia, kwa hiyo nampongeza sana Mheshimiwa Waziri.
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini pia nielezee masikitiko yangu makubwa kwa kusema kweli, kwamba Jimbo langu la Morogoro Kusini tulijipanga sana katika kipindi hiki tuweze kukuza uchumi, hasa wa kilimo na kwa sababu hiyo tulitegemea sana kupata miradi ya miundombinu ya barabara. Tumezungumza sana, tumeomba sana, tumeeleza sana, lakini kwa bahati mbaya sana haikupewa umuhimu.
Mheshimiwa Naibu Spika, hili nalisema wazi kabisa, limenisikitisha na litawasikitisha wananchi wengi sana wa Morogoro Kusini. Hata hivyo, naamini Serikali itakuwa na jicho lingine la kuangalia ukweli kwa sababu huko ndiko kwenye kuzalisha mazao, huko ndiko kwenye vijiji, huko ndiko kwenye nafasi ya kutengeneza viwanda hivi tunavyovizungumza, lakini bado haki haitendeki, bado wenzetu hawaoni hicho ambacho sisi wengine tunaona, bado hawaoni hata umuhimu wa ile barabara ya Bigwa kwenda Kisaki kwa kiwango cha lami ambacho watu kama Wamarekani waliiona na wameiweka kwenye Mpango wa MCC II, lakini Serikali yangu hii hawataki kukubali, hawataki kuona, hakuna haki inayotendeka na hili si jambo jema, hatulikubali.
Mheshimiwa Naibu Spika, nizunguzie hali ya uchumi wa Taifa, nimesoma hali ya uchumi wa Taifa katika mwaka huu tulionao 2015, kwa sehemu kubwa, kwa sekta nyingi hatukufanya vizuri ukifananisha na hali ilivyokuwa mwaka 2014. Yapo maeneo tumefanya vizuri sana, ukuaji wa Sekta kama za Ujenzi, hususan barabara na ujenzi wa nyumba za makazi, tumefanya vizuri na kwenye eneo hili nimpongeze sana Mheshimiwa Rais Dkt. John Pombe Magufuli kwa sababu ni eneo ambalo yeye mwenyewe akiwa Waziri wa Ujenzi amelisimamia. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini pia nipongeze Sekta Binafsi, niipongeze pia Serikali upande wa TBA, pamoja na mashirika na taasisi za kifedha ambazo ziliweza kwa sehemu kubwa kujenga hizi nyumba za makazi ambazo tunazizungumzia sasa hivi na sehemu nyingi ni mfano. Ni nzuri, ni za kisasa zinafurahisha hata kwa kuziangalia, nawapongeza sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini hilo halitoshi, hatukufanya vizuri kwenye upande wa biashara. Kwenye upande wa biashara hatukufanya vizuri, kwenye biashara kwenye ranking zetu Kimataifa kwa upande huu, malalamiko ni yale yale. Kunakuwa na usumbufu kidogo wakati wa kuomba leseni, kunakuwa na mzunguko sana, hata wakati wa kulipa kodi tu hizi bado watu wanazungushwa. Sasa Serikali ifike mahali tuweke utaratibu mzuri, tujirekebishe.
Mheshimiwa Naibu Spika, hakuna sababu nchi kama Rwanda kila siku wenzetu wanasifiwa kwamba wao wanarahisisha sana mambo yao kuliko sisi na viongozi wetu hawahawa, Mawaziri wetu hawahawa wana uwezo mkubwa sana, lakini bado tatizo hili linaonekana kuwa linatusumbua. Nawaomba sana tujipange kwa makusudi kabisa, tuondoe tatizo hilo, tuondoe tatizo la rushwa, tuondoe tatizo la ukiritimba, watu wafanye biashara. Tunahitaji hawa watu wengi wa biashara waongeze mapato ya Serikali. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nizungumzie maeneo machache machache ambayo nayaona pengine yataleta tija kidogo kwenye hii bajeti. Wengi wamezungumzia suala la uvuvi kutopata nafasi inayostahili. Ni kweli, ukisoma kwenye vitabu hivi huamini kwamba hii ni nchi yetu ambayo imezungukwa na maziwa na bahari, hatujaweza kutumia vizuri nafasi yetu. Inanifanya nikumbuke kwamba inawezekana tulifanya makosa sana tulipoliharibu Shirika letu la TAFICO, naamini kabisa uvuvi tunaoufanya huu ni mdogo sana, lakini bado tumepata mapato haya, tungeweza kupata zaidi ya mara nne kama tungeweza kufanya uvuvi mkubwa.
Mheshimiwa Naibu Spika, wenzetu Msumbiji wamenunua meli kubwa za uvuvi kwa ajili ya bahari hii ambayo tuna-share nao, wamenunua meli 34 zinafanya uvuvi wa viwanda na sasa hivi nyingine wanazitengeneza ili sasa wa-meet zile standards za kuuza samaki wao kwenye soko la Ulaya, sisi hakuna, huoni kama kuna jambo la namna hiyo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, ningewaomba sana twendeni kwa spidi, twendeni na sisi kama vile si Taifa dogo hivi. Tuchukue uzito wetu, ukubwa wetu hata kwa jiografia tu, hawa wenzetu wanashinda vipi sisi tushindwe? (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, eneo lingine ambalo linanihusu moja kwa moja ningependa nichangie, nisije nikalisahau, ni hili la milioni 50 za vijiji. Wengi wamelizungumza, kila mtu ana mawazo yake, wengine wanataka waanzishie benki, wengine wanataka waanzishie vitu vingine. Hizi ni pesa ziko maalum kwa ajili ya wajasiriamali wetu vijijini, ni vizuri tusiende nje ya malengo ya hizi pesa zilipowekwa. Tugawiwe kwa utaratibu mzuri lakini ulenge kule ambako ilani ilisema na Mheshimiwa Rais alisema, tuwasaidie wajasiriamali kule, hili ndilo lengo kubwa la hizi pesa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, mikoa 10 itakayoteuliwa mwanzo sina uhakika nayo, vigezo gani mtatumia sina uhakika, nitashindwa majibu ya kuwaambia watu wangu kule jimboni. Ninachoomba hizi pesa zigawiwe, vijiji vipate ili na wao waweze kufanya shughuli zao.
Mheshimiwa Naibu Spika, nizungumzie suala la ununuzi wa ndege tatu za Air Tanzania (ATCL) jambo zuri, limekuja wakati muafaka, ushindani mkubwa kwenye eneo hili. Sikatai pendekezo linalozungumzwa la kuangalia partners tunaoweza tukafanya nao, lakini hilo halizuii sisi kuanza na hizo ndege ambazo tunataka tuwe nazo. Wasiwasi wangu ni madeni ya ATCL, kama bado yapo.
Mheshimiwa Naibu Spika, huko nyuma nilihusika kwenye vikao vidogo vidogo, nafahamu vitu vingine. Upo wakati ndege zao zilitaka zikamatwe wakiwa nje ya nchi, sasa kama madeni haya hayajamalizika, wanaweza wakanunua ndege mpya, wakaanza safari, hukohuko zikawa grounded, zinachukuliwa na wenye madeni. Kwa hiyo, tahadhari naiweka tu kwa Serikali waangalie, je, suala hilo limekaa vizuri. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nizungumzie…
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuunga mkono hoja. Ahsante.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Mwenyekiti, bajeti iliyowasilishwa kwenye Hotuba ya Waziri wa Mambo ya Nje, Ushirikiano wa Afrika Mashariki ni vizuri ikatekelezwa ipasavyo ili kuweza kuleta matokeo mazuri yaliyotabiriwa. Tatizo kubwa la bajeti za Wizara mbalimbali ni kutopatikana kwa fedha zinazoidhinishwa na Bunge kwa wakati ili utekelezaji wa mipango iliyotengewa fedha kwenye bajeti uweze kufanyika kwa wakati uliopangwa. Ni muhimu Hazina izingatie hili na kutoa fedha kwa wakati unaostahili.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Wizara ya Mambo ya Nje na Serikali kwa ujumla haikutoa tamko lolote kwenye Hotuba ya Waziri wa Mambo ya Nje, kuhusu vitendo vya ubaguzi na udhalilishaji unaofanywa na baadhi ya wananchi wa India dhidi ya Waafrika waliopo India. Matukio ya udhalilishaji wa Mtanzania mwanafunzi, aliyevuliwa nguo zake na kuburuzwa mtaani, raia mwingine wa Congo ambaye aliuawa kikatili na matukio mengi dhidi ya Waafrika huko India, haya ni mambo makubwa ya kidiplomasia ambayo hayapaswi kuachwa yapite bila kukemewa na kuyatolea tamko na Waziri mwenye dhamana ya mahusiano na nchi za nje.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tarehe 23 Juni, 2016, Uingereza itapiga kura ili wananchi wake waamue ama kuendelea kuwemo ndani ya Jumuiya ya Ulaya (EU) ama kutoka kwenye Jumuiya hiyo, mpango ulio mashuhuri kwa kujulikana kama BREXIT. Ni vizuri Wizara hii ingefanya tathmini na kushauri je, nchi yetu itaathirika vipi na kunufaika vipi na hatua hiyo ya Uingereza hasa kwa kuwa Uingereza imekuwa na ushawishi mkubwa kwa baadhi ya sekta za maendeleo ndani ya Jumuiya ya Ulaya.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tathmini hizi ni muhimu ili kuiandaa nchi yetu ipasavyo. Je, kama Uingereza itajitoa kwenye Jumuiya ya Ulaya bila Uingereza kwa nchi yetu itapungua au itaongezeka? Haya ndiyo maswali ambayo wananchi wa Tanzania wangependa kupata majibu yake.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Wizara hii inabidi kuratibu kwa weledi zaidi mahusiano ya nchi za nje ili nchi wahisani wasiathiri mipango ya maendeleo ya wananchi wetu Watanzania kwa kuvunja makubaliano tunayoyafanya kwa sababu za kisiasa. Uamuzi wa Marekani kusimamisha mpango wa MCC II kwa Tanzania ni mfano mzuri. Hali ya kutegemea misaada kutoka kwa wafadhili na marafiki zetu ina gharama zake. Tusipoweza kuratibu kwa weledi wa hali ya juu tutavuruga mipango mizuri ya maendeleo ya wananchi wetu. Tanzania ni nchi huru ina heshima yake hatutaki mahusiano ya kudharauliana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Fedha na Mipango kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. PROSPER J. MBENA: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru kwa kunipa nafasi ili niweze kutoa maoni yangu au mchango wangu kwenye hotuba hii muhimu ya Waziri wa Fedha na Mipango, Mheshimiwa Dkt. Philip Mpango. Kabla sijatoa maoni yangu na mimi niungane na wenzangu waliokupongeza wewe kwa msimamo sahihi, haki na kutokubali kuyumbishwa. Nadhani ni mmoja kati ya watu ambao tayari nilishakupongeza na uendelee na msimamo huo. Ningekuwa nina uwezo wa kukupangia basi ningesema umalize ngwe hii yote mpaka tutakapoondoka, nakushukuru sana. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nichangie maeneo machache tu katika Hotuba hii ya Mheshimiwa Waziri wa Fedha na Mipango, nikianza na lile la mafanikio ya MKUKUTA II.
Mheshimiwa Naibu Spika, Mheshimiwa Waziri amesema vizuri kwamba mafanikio makubwa yameonekana katika MKUKUTA II na moja ya mafanikio hayo ni pale ambapo umaskini umepungua kwa karibu asilimia 6.2. Sasa tukiangalia mmoja mmoja kwenye Majimbo yetu basi ndipo tunapoona kwamba kipimo kile kumbe sisi wengine bado hatujakifikia.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwangu mimi vijiji vyangu nikianza na pale nilipozaliwa Lugeni niende maeneo mengine ya Konde, Kisaki Station, Nyingwa ni ndoto ukisema kwamba umaskini umepungua; umaskini umeongezeka. Sasa hii maana yake ni kwamba mpango huu haukuwanufaisha wale waliolengwa na inawezekana sana Waheshimiwa Wabunge, Madiwani na watendaji wengine wa karibu na wananchi hawakuhusishwa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, niombe kwenye mpango mwingine unaokuja na matayarisho yake yaanze sasa, tuwe na takwimu sahihi ya hao walengwa, tuwe na utaratibu mzuri wa kuwafikia hawa walengwa, Wabunge wahusishwe kikamilifu, sisi ndiyo tunaojua watu wetu wanaohitaji msaada mkubwa, tunaojua umaskini umekaa wapi ili mafanikio haya yanayozungumzwa sehemu nyingine yaweze kufika kwenye maeneo yetu haya ambayo kwa bahati mbaya kwenye MKUKUTA II hatukuweza kunufaika.
Mheshimiwa Naibu Spika, nizungumzie pia suala la hili la Sheria ya Manunuzi. Wenzangu wamesema na mimi niongeze tu sauti. Nashukuru sana kaka yangu Mheshimiwa Chenge ametuonesha ukubali wake na utayari wake wa kulifanya hili kama Serikali itakuwa bado ina kigugumizi cha kuleta hapa mbele ya Bunge. Sidhani kama Serikali inaona ugumu; ninachojua kwa sababu nimetoka huko Serikalini, muda wote nilipokuwa pale Serikalini kilio ni hicho hicho kwamba sheria hii ni mbaya, itokee nafasi tuibadilishe.
Mheshimiwa Naibu Spika, sasa nashangaa fursa hiyo tunaiacha inapita lakini hata Mheshimiwa Rais, Dkt. John Pombe Joseph Magufuli alituahidi hapa Bungeni kwamba sheria hii italetwa ili tuweze kuibadilisha; nawaomba sana Serikali, Waziri wa Fedha , ashughulikie hili tulimalize. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, jambo la tatu naomba nilizungumzie hili ambalo pia wenzangu wamelizungumza, pesa hii shilingi milioni 50 kwa kila Kijiji. Hii ni ahadi ya Mheshimiwa Rais, Mkuu wa nchi, imetangazwa nchi nzima, dunia nzima inajua hakuna shortcut yake, ni utekelezaji tu unaotakiwa hapa. Mheshimiwa Waziri utafute hizi pesa tutengeneze utaratibu mzuri ili pasiwepo na ufujaji wa pesa hizi ili kwa kweli wananchi wetu maskini waweze kunufaika na mchango huu mkubwa uliotolewa na Mheshimiwa Rais. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, wapo Wabunge wenzangu wawili wamezungumzia kuhusu mikopo ya benki za biashara. Mikopo hii inayotolewa kwa wananchi na kwa kweli mwananchi anapokwenda kukopa ni kwamba, ana shida, lakini mabenki haya yanatumia shida za hawa wananchi kuwabana. Dhamana wanayoweka ya nyumba, mikopo hii masharti yake ni magumu sana, utekelezaji wa mkopo huu ukijumlisha na riba, mkopo unakuwa ni mara mbili. Wapo wananchi wengi sana wamepoteza nyumba zao za kuishi, wengine wamejiua, wengine wamepata maradhi ya kusononeka na wengine ndoa zao zimeharibika.
Mheshimiwa Naibu Spika, yote haya yameletwa kwa sababu nadhani Serikali haikuangalia sana. Faida zinazotengenezwa na benki hizi kutokana na mikopo hii, wote sisi ni mashahidi, baada ya mwaka utasikia wametengeneza bilioni 10 wanagawana; lakini wamefanya hivi kwa kumgandamiza huyu mwananchi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, hebu Wizara ya Fedha ikishirikiana na Benki Kuu iangalie upya mwenendo wa benki hizi na mikopo yao kwa wananchi na hasa kama inawezekana, dhamana hii ya nyumba itolewe katika mpango mzima wa kuwakopesha watu. Kwa sababu kwa kusema ukweli tunawarudisha wananchi wetu kwenye umaskini mkubwa sana kwa ajili ya matatizo haya ya mikopo ya kibenki.
Mheshimiwa Naibu Spika, Mheshimiwa Waziri wa Fedha ametuelezea kuhusu ukusanyaji wa mapato ya Serikali, na katika hotuba yake ameeleza kwamba wafadhili kwa mwaka 2015/2016 wameweza kupunguza ahadi yao ya mchango kutoka Shilingi bilioni 660 hadi kufikia Shilingi bilioni 399, punguzo hilo ni karibuni asilimia 40. Hili jambo linanisikitisha sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, hawa ni wafadhili ambao tuliona ni marafiki zetu, tumekaa nao katika meza, tumewaeleza mipango yetu na wao wala si kwa kushurutishwa wamekubali kuchangia hicho walichoahidi. Leo hii kwa sababu yoyote ile wanafika mahali wanajitoa anavuruga kabisa bajeti na mpango mzima wa maendeleo wa nchi yetu, haikubaliki. Serikali inatakiwa iwaeleze, Serikali inatakiwa ifike mahali ijulishe dunia kwamba hawa ni marafiki ambao wametuangusha katika nia yetu ya kufika mahali fulani kwenye maendeleo, haikubaliki. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, na-declare interest, nilikuwa Kamishna wa External Finance pale Wizara ya Fedha, nimefanya kazi kwa muda mrefu sana. Mahusiano ni muhimu lakini mahusiano hayo yana heshima ya nchi na nchi. Inapofika mahali dharau inaoneshwa namna hii ni juu ya Serikali kuonesha kwamba mwenendo huo hatukuupenda katika mahusiano yetu. Kwa hiyo, nawaomba sana Serikali hebu tusiwe wanyonge hivyo, dalili ninazoziona ni kwamba kuna unyonge unyonge hivi, ndiyo maana tunachezewa hivyo, ndiyo maana barabara nyingine sasa zimeachwa kwa sababu tu wafadhili fulani hawakutoa pesa ambazo waliahidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru sana na naunga mkono hoja.

Hon. Job Y. Ndugai

Speaker of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Speaker / Comments

Dr. Thomas D. Kashililah

Clerk of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Clerk / Comments

Member of the Parliament

Hon. Abdallah Majurah Bulembo

Nominated (CCM)

Profile

Hon. Anne Kilango Malecela

Nominated (CCM)

Profile

View All MP's