Parliament of Tanzania

Contributions By: Hon. Ally Seif Ungando

All Contributions

Hotuba ya Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati wa Kufungua Bunge la Kumi na Moja

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Mwenyekiti, mimi ninaitwa Ally Seif Ungando, Mbunge wa Wilaya ya Kibiti. Kwanza nikupe hongera kwamba umedhihirisha kwamba katika Bunge hili wewe kweli ni Mtemi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, sina budi kuwashukuru wananchi wangu wa Kibiti, na niwaahidi kwamba nitawapa ushirikiano kwa kila linaloleta maendele kwani hiyo ndiyo kiu ya wananchi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuchangia hoja ya Mheshimiwa Magufuli Rais wa nchi hii, ni kipenzi wa nchi hii, kama ifuatavyo na nitaanza na ardhi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika mizunguko yake Mheshimiwa Rais yamekuwepo malalamiko mengi katika ardhi. Ningeomba mamlaka husika katika eneo hili wachukue hatua stahiki kwa kutoa hati za ardhi kwa haraka iwezekanavyo. Kwa hiyo nafahamu kumekuwa na migogoro mingi katika sekta hiyo na ninnaomba Waziri mwenye dhamana afanye kazi yake kuhakikisha Wilaya ya Rufiji hususan Kibiti, tunapata Afisa Ardhi Mteule.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nakwenda kuchangia kuhusu kilimo. Tunafahamu sasa kwamba wananchi imefika wakati walime kilimo chenye tija, walime kilimo chenye manufaa kwani hayo ndiyo mahitaji ya wananchi. Kumekuwa na kero nyingi katika upatikanaji wa pembejeo za ruzuku. Ningeomba kuishauri Serikali badala ya kupeleka vocha vijijini watoe kodi ambazo hazina ulazima ili pembejeo zipatikane kwa bei rahisi katika maeneo husika. Nafahamu kumekuwa na malalamiko mengi kwamba vocha zikifika vijijini wananchi hawazipati kwa haraka iwezekanavyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, niende katika migogoro ya mifugo na wafugaji. Nafahamu katika Jimbo langu kuna migogoro ya wakulima na wafugaji katika Kata ya Mtunda. Ningeomba sehemu ambayo inahusika wachukue hatua haraka iwezekanavyo. Pia ningeomba nishauri katika sehemu husika ya Kata hiyo kuundwe Kamati ya Kusuluhisha Migogoro hiyo. Tungetoa wakulima watano na wafugaji watano ili wakae kuangalia ni jinsi gani watatatua migogoro hiyo, pindi itakaposhindikana ndipo taarifa ziende kwa DC naye achukue hatua stahiki. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunafahamu kwamba wakulima na wafugaji wanatuletea kipato katika nchi hii, lakini wafugaji naona kama wamesahaulika. Kuna kila sababu ya kuandaa ranch katika Wilaya yetu ya Kibiti na huko kwenye ranch lazima zipelekwe huduma muhimu zikiwepo majosho, vikiwemo vituo vya minada ili sehemu husika wananchi nao waone kwamba wanafaidika na ufugaji huo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sehemu nyingine niende katika uuzaji wa korosho. Suala hili limekuwa na migogoro mikubwa kwamba mkulima anakatwa kodi nyingi na vyama vya msingi kiasi kwamba mkulima wa korosho anaona hana sababu ya kwenda kulima zao hilo. Ningeshauri kwamba baadhi ya kodi ambazo siyo za lazima zitolewe katika zao hilo la korosho.
Sehemu nyingine ambayo ningependa kuchangia ni katika huduma ya afya. Nafahamu kwamba Wizara husika imejipanga kuhakikisha dawa zinapatikana kwa wakati katika vituo vya afya. Lakini si dawa tu wangeangalia na maslahi ya watumishi hao. Kweli nafahamu tuna migogoro mingi, tuna madai mengi ya watumishi ambayo hawajalipwa na kwamba tunaweza tukawapelekea dawa na wakashindwa kutuhudumia ipasavyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ningependa kuchangia sehemu nyingine ya kwenye viwanda. Ninafahamu Wilaya yangu ya Kibiti kuna kiwanda cha kusindika samaki, lakini kiwanda hicho kimetelekezwa, hakifanyi kazi. Kwa hiyo ningeomba pindi tutakapoamua kuunda viwanda vipya tukifufue na kiwanda hicho cha Misati. Kiwanda hicho kipo Nyamisati, umeme umekwenda lakini maji bado hayajafika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ningependa kuchangia katika miundombinu ya barabara. Tunafahamu pindi tutakapopeleka viwanda hivyo sehemu husika tupeleke na mahitaji muhimu yakiwemo barabara, maji, umeme wenye uhakika ili mwekezaji atakapokuja kuwekeza sehemu husika basi ashawishike.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala lingine ambalo ningependa kuchangia ni ajira kwa vijana. Tunafahamu nchi yetu ina tatizo kubwa la ajira kwa vijana, ninaomba mamlaka husika itoe mikopo yenye riba nafuu kwa vijana ili waweze kujiajiri. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lingine ningeomba vyuo vyetu vya VETA kijana anapohitimu apewe mtaji wa kuanzia maisha, badala ya kusubiria ajira ili ajiajiri mwenyewe hiyo itakuwa chachu ya kumletea kipato na familia yake.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sehemu nyingine ambayo ningependa kuchangia ni katika ukusanyaji wa mapato wa Halmashauri. Nafahamu kwamba sasa hivi Halmashauri nyingi zimefunga mfumo wa kimashine, ningeomba TAMISEMI wafutilie kwa karibu mno kuhakikisha kwamba mapato ya Halmashauri hayapotei. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ningependa kuchangia katika michezo. Nafahamu sasa hivi mpira ni ajira. Naamini katika Wilaya zetu tungetoa kipaumbele kwa kujenga viwanja vya kisasa, wananchi wanaweza wakajiajiri wenyewe kupitia sekta hiyo ya michezo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuunga mkono hoja. (Makofi)

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kwa mwaka wa fedha 2016/2017.

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuchangia kwa maandishi kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, katika zao la korosho lipo tatizo kubwa sana kama ifuatavyo:-
(i) Upatikanaji wa pembejeo za sulphur. Hapa lipo tatizo kubwa kwani pembejeo hazipatikani kwa wakati;
(ii) Mfumo huu siyo rafiki kwa mkulima, haumletei tija mkulima, kumekuwa na udanganyifu sana katika mfumo huu wa pembejeo za ruzuku;
(iii) Naomba mfumo huu uboreshwe kwa kutoa kodi ambazo siyo za lazima ili pembejeo ziuzwe kama Coca-Cola katika maduka yote ya pembejeo;
(iii) Mfumo wa Stakabadhi Ghalani nao una changamoto kubwa, hasa katika Jimbo langu la Kibiti, kwani wakulima mpaka leo wanadai malipo yao ya mauzo ya korosho zao kama shilingi bilioni sita hivi msimu wa mwaka 2012/2013. Jamani kwa nini mkulima anakopwa?
Mheshimiwa Naibu Spika, changamoto za zao la korosho:-
(i) Maghala ya kuhifadhia;
(ii) Pembejeo za uhakika na wakati;
(iii) Wataalam;
(iv) Viwanda vya kubangulia korosho;
(v) Ukosefu wa soko la uhakika; na
(vi) Miche bora.
Mheshimiwa Naibu Spika, changamoto hizi zote zinaweza kutatuliwa kama kila mmoja atafuata wajibu wake kama Bodi ya Korosho. Bodi hii ya Korosho inakusanya pesa nyingi kwa kila msimu wa mauzo ya korosho, lakini cha kushangaza haimsaidii kabisa mkulima na zao la korosho.
Mheshimiwa Naibu Spika, wananchi wangu wa Jimbo la Kibiti kama vile Kibiti, Mtawanya, Bungu, Jaribu, wanalima sana mazao ya matunda kama mananasi, pasheni, embe, papai, machungwa, machenza, ndimu, limao na parachichi. Tatizo la kilimo hiki ni soko la uhakika, kwani mpaka sasa soko lipo moja tu, la Bakhresa, Azam. Soko hili halina tija kwa wakulima wa matunda kwani yupo peke yake, hata bei ya kununua mazao hayo hupanga yeye mwenyewe tu.
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuishauri Serikali yangu sikivu ya Awamu ya Tano ya Hapa Kazi Tu, ili kupata soko la mazao ya wakulima wa matunda ni kujenga viwanda vya kusindika matunda katika maeneo ambayo matunda yanalimwa kwa wingi, kama Jaribu, Kibiti, Mtawanya, Bungu na Mlanzi.
Mheshimiwa Naibu Spika, zao la minazi katika Jimbo langu linapotea kwa kiasi kikubwa kwani kumeibuka ugonjwa mbaya wa minazi ambapo hakuna anayejali. Hatujaona Extension Officers wanaojali kuhusu zao hili la biashara.
Mheshimiwa Naibu Spika, Sekta ya Uvuvi ina umuhimu sana katika uzalishaji mali kwa vijana wetu ambao wanakumbwa na tatizo kubwa la ajira kwa vijana. Katika Jimbo langu la Kibiti, kuna maeneo ya Delta ambayo yamezunguka kando kando ya Bahari ya Hindi. Sekta hii ni muhimu sana kwa pato la Taifa letu la Tanzania kwani vipo vikundi vingi vya uvuvi katika maeneo hayo ambayo vinasimamiwa na BMU.
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuishauri Serikali yangu sikivu kuwapa vijana vifaa vya kisasa vya uvuvi kama vile boti za kisasa, nyavu ambavyo vinawezesha uvuvi bora na endelevu. Kuchimba mabwawa ya kufugia samaki badala ya kutegemea mabonde.
Mheshimiwa Naibu Spika, katika Jimbo langu la Kibiti mifugo ipo mingi na mpaka inaleta migogoro ya wakulima na wafugaji kama vile Muyuyu, Makima, Maporoni. Napenda kushauri Serikali yangu sikivu kutenga maeneo ya kulima na ufugaji ili kutoa au kukomesha kabisa migogoro hiyo.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nishauri katika Wizara yenye dhamana, hasa ndugu yangu Mheshimiwa Mwiguli Lameck Nchemba, sasa ana kazi ya kufanya kuhakikisha tunashirikiana naye kwa pamoja, sisi sote kwa kuboresha mazingira ya wafugaji kwa kuwajengea miundombinu kama:-
Kujenga machinjio ya kisasa;
Kujenga majosho;
Kujenga malambo;
Kuwapelekea Afisa Mifugo kuwa karibu nao;
Kujenga vituo vya minada;
Kuunda Kamati ya watu 10 kila Sekta tano za wakulima na wafugaji ili kutatua migogoro hiyo kabla hawajapelekana mbele ya sheria;
Wafugaji wawe tayari kulipa ushuru wa minada. Hii inawafanya wakulima waone umuhimu wa ufugaji katika maeneo yao; na
Kujenga viwanda vya bidhaa ambazo zinatokana na mifugo kama maziwa, ngozi na nyama.
Mheshimiwa Naibu Spika, katika ng‟ombe kila kitu mali.
Mheshimiwa Naibu Spika, mwisho napenda kumuuliza swali ndugu yangu Waziri wa Kilimo, Mifugo na Uvuvi, Mheshimiwa Mwigulu Lameck Nchemba; kwa nini mazao yote ambayo yameundiwa Bodi za Mazao, mazao hayo hayafanyi vizuri?
Mheshimiwa Naibu Spika, mazao yenye Bodi ni matatizo. Korosho hoi, pamba hoi, chai hoi, pareto hoi, kahawa hoi, tumbaku hoi. Hii inaonesha kwamba hizi bodi hazimsaidii mkulima na badala yake zinamnyonya mkulima kwa asilimia kubwa sana na kumwachia maumivu makali.
Mheshimiwa Naibu Spika, mazao ambayo hayana bodi ni ufuta ambao uko hai, mbaazi hai, kunde hai, njugumawe hai, mihogo hai, mahindi hai, m punga hai. Mazao haya yanafanya vizuri katika Sekta ya Kilimo.
Mheshimiwa Naibu Spika, Kauli Mbiu, Ukitaka Mali Utaipata Shambani.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Elimu, Sayansi, Teknolojia na Ufundi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Mwenyekiti, sina budi kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kunipa afya tele na kuweza kuwatumikia wananchi wangu wa Jimbo la Kibiti, nawaahidi sitowaangusha, naomba ushirikiano kutoka kwao, Hapa Kazi Tu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuchangia hotuba hii ya Waziri wa Elimu, Sayansi, Teknolojia na Ufundi. Kwanza nampongeza Waziri mwenye dhamana, Mheshimiwa Profesa Joyce Lazaro Ndalichako pamoja na Watendaji wake wote wa Wizara husika kwa kazi yao nzuri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mitaala ya masomo haiendani na changamoto ya maisha ya kila siku. Napenda kuishauri Serikali yangu sikivu ya Chama cha Mapinduzi kufikiria kurudisha mitaala kama ilivyokuwa zamani ya sayansi kilimona sayansi kimu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kumpongeza Rais wetu mpendwa, Mheshimiwa Dkt. John Joseph Pombe Magufuli kwa kutekeleza ahadi yake ya elimu Bure. Katika Jimbo langu la Kibiti wazazi wameitikia kauli hii kwa kupeleka watoto wengi kuandikishwa katika shule zangu za msingi. Japokuwa zipo changamoto, naamini huu ni mwanzo tu yote yataisha.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuishauri Serikali yangu sikivu inayoongozwa na Chama cha Mapinduzi kulipa madeni yote ya Walimu, kuwapandisha madaraja kwa wakati, kuwalipa madai yao ya likizo, kuwalipa posho ya mazingira magumu kama kwenye Jimbo la maeneo ya Kibiti, Delta, Mfisini, Mbwera, Kiongoroni, Maparoni na kadhalika
Mheshimiwa Mwenyekiti, mimba za utotoni. Napenda kumshauri Waziri wangu mchapakazi wa Wizara hii kuangalia suala hili kwa umakini. Moja, aboreshe mazingira ya shule na yawe karibu na makazi ya wananchi.
Pili, mtoto akipata ujauzito baada ya kujifungua apewe kipaumbele cha kurejeshwa tena shuleni. Tatu, kuhakikisha tunajega mabweni ya kutosha katika shule zetu za sekondari zote za kata.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuyapongeza mashirika ambayo si ya Kiserikali jinsi yanavyochangia sekta hii ya elimu. Nalishukuru shirika la CAMFED jinsi linavyotusaidia kwenye suala hili la elimu katika Jimbo langu la Kibiti na wananchi wote tunawaunga mkono.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuchangia katika mada hii ya viwanda. Kwanza, niwashukuru sana wananchi wangu wa Kibiti kwa kunipa kura nyingi sana na nawaahidi sitowaangusha. Pili, napenda kuwashukuru na kuwapongeza akinamama wote kwani tunafahamu bila ya mama tusingekuwa hapa duniani, kwa hiyo, hakuna mtu kama mama. Napenda pia kuunga mkono hoja hii mia kwa mia. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, sasa nakwenda kujielekeza katika mada hii ya viwanda. Mada hii ya viwanda ni muhimu sana kwani inagusa sana maisha ya mwanadamu hususani vijana katika soko la ajira. Angalizo langu ningeanza kwa kusema kwamba Waziri mwenye dhamana aangalie ni maeneo gani ya kuanzisha viwanda kutokana na malighafi zinavyotoka sehemu husika. Mfano katika Jimbo langu la Rufiji, tunalima sana mananasi, mpunga, mihogo na korosho. Kwa hiyo, tuna kila sababu lazima tupate viwanda sambamba na mazao hayo. Atakapotuletea viwanda hivyo naamini wakulima wetu sasa watapata soko lenye tija sasa hivi soko la mazao ya matunda ni moja tu kwa Bakharesa, wananchi wetu wakipeleka mazao yao wanakaa foleni kubwa matokeo yake mazao yao yanaharibika na mkulima anapata short. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Rufiji tuna Kiwanda cha Kusindika Samaki Nyamisati, lakini kiwanda hiki hakifanyi kazi. Naomba Waziri mwenye dhamana tukutane naye ili tuangalie changamoto ni nini ili kiwanda hicho kianze kufanya kazi. Unapozungumzia prawns lazima utaigusa Rufiji kwani prawns wengi wanapatikana Nyamisati na kiwanda hiki kipo sehemu yenye kina kirefu cha maji. Unapozungumzia kiwanda huna budi urekebishe na uboreshe maeneo ya kufanyia kazi ikiwemo kupeleka maji, umeme na barabara ili mwekezaji anapokuja apate urahisi wa kuwekeza katika maeneo hayo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, lingine ni kutoa ushauri kwa Serikali yangu sikivu ya Chama cha Mapinduzi kwamba hivi viwanda vinavyoagiza mitambo kutoka nje iangalie ni jinsi gani ya kupunguza kodi. Kwani kodi mkiweka kubwa, hawa jamaa watakaokuja kuwekeza katika viwanda hivi wataona kama mzigo mkubwa ambapo wataona haina tija kuwekeza katika nchi yetu ya Tanzania. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Rufiji tuna Bonde la Mto Rufiji lakini naliona kwamba halina tija yoyote. Sasa hivi tuna uhaba wa sukari, lakini katika bonde hili tungelima miwa na kuweka viwanda vya sukari hata hii shida ya sukari hapa nchini naamini ingeepukika kabisa au kupungua. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, unapozungumzia viwanda lazima uboreshe mazingira ili yawe rafiki kwa watu watakaokuja kuwekeza katika maeneo husika. Angalizo langu ni kwamba wawekezaji wa nje wanapokuja ni lazima wananchi wa maeneo au wazawa wa maeneo yale wafaidike. Tunachoogopa wasije wawekezaji kutoka nje wakafikia mjini wakachukuliwa na master plan wale wananchi wanaozunguka maeneo yale wakawa hawafaidiki na sekta hii ya viwanda. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda sasa kuzungumzia mikopo katika taasisi za kibenki, naomba wazawa wapewe elimu ya ujasiriamali ili waweze kujiajiri wao wenyewe. Katika elimu hii ni vema tukaboresha vyuo yetu vya VETA na viwanda vyetu vidogo vidogo (SIDO) ili wananchi wapate jinsi ya kujifunza ili waweze kujiajiri wenyewe na kujitegemea katika sekta hii ya viwanda. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, mwisho nipende kumpongeza Rais wetu, Mheshimiwa Dkt. John Pombe Magufuli kwa utendaji wake wa kutumbua majipu. Wadengereko wote wa Rufiji wanasema wako pamoja naye na wanamuunga mkono kwamba aendelee kutumbua majipu ya nchi hii kwa sababu wananchi sasa wanahitaji maendeleo hawataki maneno. Wameona utendaji wa Mheshimiwa Dkt. John Pombe Magufuli kwamba unaleta tija kwa nchi hii. Nasi tunamwombea kwa Mwenyezi Mungu apate afya njema aendelee kutumbua majipu ili kila mmoja afuate taratibu zinazotakiwa katika utendaji wake wa kazi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, unapozungumzia viwanda lazima unagusa maisha ya watu wa hali ya chini. Kwa hiyo, bajeti hii naiunga mkono mia kwa mia, ahsante.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano kwa Mwaka wa Fedha wa 2016/2017.

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda nami kuchangia kwa maandishi katika mada hii ya miundombinu kwani ni muhimu sana katika Jimbo langu la Kibiti.
Katika Jimbo langu la Kibiti kuna changamoto kubwa katika miundombinu, hasa maeneo ya Delta hakuna mawasiliano kabisa; Mfisini, Kiomboni, Sanenga, Salale, Mbwera, Mbuchi, Kingongo, Mberambe, Msala, Mchinga, Maparoni, Mbuchi, Pombwe, Kechuru; katika maeneo haya mazingira si rafiki kwa mawasiliano na barabara zao pamoja na magati ya maeneo hayo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu ujenzi wa gati la Nyamisati, napenda kuishauri Serikali yangu sikivu ya Chama cha Mapinduzi (CCM) kuanza haraka sana ujenzi wa gati la Nyamisati, kwani gati hili ni muhimu sana, litahudumia Wilaya mbili za Mafia na Kibiti kwa kuhudumia wananchi wengi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, barabara ya Bungu – Nyamisati; barabara hii nayo ni muhimu sana kwani inatumiwa na wananchi wa Mafia na wa Kibiti, tena barabara hii ijengwe kwa lami. Kibiti – Ruaruke – Nyamisati; barabara hii nayo iboreshwe kwa kiwango cha changarawe kwani ina mchango mkubwa wa kukuza uchumi wa wakulima. Kufungua barabara mpya kutoka Kipoka – Maparoni – Msala, jamani hii ni barabara muhimu sana kufunguliwa kwani italeta mchango mkubwa sana wa uzalishaji mali katika uchumi wetu wa Taifa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Kibiti – Makima – Kisarawe – Chole. Hii nayo ni barabara muhimu ya Chole Kati kuja Dar es Salaam. Kinyanya – Magogo – Matatu – Msoro, nayo ni barabara ya muhimu sana kwa kuja katika Makao Makuu ya Kata ya Mtawanya.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la minara; nashauri Serikali yangu sikivu ipelekwe maeneo husika ili nayo iwafaidishe wananchi wa sehemu husika kwa kuboresha huduma za jamii kama kujenga shule, zahanati, kuchimba visima, barabara na kadhalika. Katika Jimbo langu la Kibiti kuna maeneo mengi ambayo hayana mawasiliano, kama maeneo ya delta na nchi kavu kama Mng‟aru, Kimbugi, Miwaga, Ngulakula, Rungungu, Mangwi, Nyamwimbe, Ruaruke.
Mheshimiwa Mwenyekiti, barabara ya Kibiti – Mchukwi; barabara hii ni muhimu sana kwenda Hospitali ya Mission ya Mchukwi. Barabara hii iwekewe lami kwani hospitali hii inawahudumia watu wengi sana kutoka ndani na nje ya Wilaya yangu ya Kibiti.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la ujenzi wa Bandari ya Bagamoyo ni muhimu sana, upewe kipaumbele katika bajeti hii. Bandari hii ikiisha itachangia mchango mkubwa katika Pato letu la Taifa, kupunguza msongamano wa foleni katika Jiji la Dar es Salaam na vijana wetu kuajiriwa kupitia bandari hii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mapambano dhidi ya UKIMWI; kila mmoja anawajibika kuhakikisha anapambana na suala zima la UKIMWI. Wahakikishe kutoa elimu wakati wa ujenzi wa barabara ili watu wapime kwa hiari na watambulike kisha wapewe elimu ya ushauri nasaha.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini kwa mwaka wa fedha 2016/2017.

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Mwenyekiti, sina budi kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kunifikisha hapa salama salimini. Napenda kukushukuru wewe kwa kunipa fursa na mimi niweze kuchangia katika mada hii ya Nishati na Madini. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote nampongeza Waziri mwenye dhamana, ndugu yetu Mheshimiwa Muhongo na Naibu wake kwa kufanya kazi kubwa katika Wizara hii. Kweli nia yake ya kuzima kibatari katika nyumba zetu na kwa wananchi kwa ujumla inaonekana. (Makofi)
Pili, napenda kuipongeza Serikali yangu ya Chama cha Mapinduzi kwa kunipa umeme katika vijiji vyangu 18, kikiwemo Kibiti, Nyamisati, Mchukwi, Bungu, umeme unawaka. Kwa hiyo, sina budi kuipongeza Wizara hii kwa kazi nzuri inayoifanya kwa kuwatumikia wananchi wa Jimbo langu la Kibiti. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, viko vijiji kadhaa ambavyo havina umeme katika Jimbo langu la Kibiti lakini uwekaji wa miundombinu unaendelea. Cha ajabu ni kwamba kasi hiyo haiendani na matakwa ya wananchi. Vijiji hivyo ambavyo wakandarasi wako site ni kama Nyamatanga, Lungungu, Lwaluke, Kikale, Mtunda na Muyuyu. Naomba sasa Waziri mwenye dhamana afike na kuona kwa nini wakandarasi hawa wanashindwa kukamilisha miradi hii kwa wakati. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lingine ni fidia katika mradi wa umeme wa Kinyerezi, watu 400, kwamba cha ajabu kuna baadhi ikiwemo Dar es Salaam fidia hizo wamelipwa lakini wananchi wangu wa Jimbo la Kibiti mpaka leo hawajalipwa. Ukiangalia tathmini imepita muda mrefu, je, sasa Waziri huyu mwenye dhamana akija kuwalipa wananchi fidia hii watalipwa kwa bei ile ile au kwa tathmini nyingine? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti lipo tatizo katika maeneo ya Delta....umeme. Eneo hili la Delta lina kata tano, vijiji 16, vitongoji 27 mpaka leo hakuna hata kitongoji kimoja kilichopata umeme. Naomba Mheshimiwa Profesa Muhongo atumie jitihada zake zote kuhakikisha vitongoji hivi vinapata umeme hata wa nguvu za jua. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, sina budi kumpongeza Rais wetu, Mheshimiwa John Pombe Joseph Magufuli kwa kazi anayofanya na sisi Wandengereko wote tuna imani naye katika kuhakikisha kwamba ataleta maendeleo katika wananchi wangu wa Jimbo la Kibiti na kwa nchi nzima kwa ujumla. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lingine niseme katika matumizi ya gesi majumbani. Haya matumizi ya gesi majumbani wananchi wapewe elimu fasaha ili kwamba sasa watumie gesi waachane na kukata miti, mkaa na kuni. Umeme ndiyo njia ambayo itachangia kutunza mazingira. Katika nishati hii ya gesi kwamba watolewe vikwazo ambavyo siyo vya lazima kwamba gesi ipatikane kwe bei nafuu na kila mmoja aweze kuitumia majumbani. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Jimbo langu la Kibiti viko vijiji 40 ambavyo bado havijapata umeme. Naomba katika Phase III iangalie vijiji hivyo ikiwemo Inyamatanga, Lwaluke, Matima, Lungungu na Itawatambwe nayo iangaliwe na tuhakikishiwe tunapata umeme katika Phase III. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, mwisho, nawapongeza wananchi wangu wa Jimbo la Kibiti, na mimi nawaahidi kwamba sitawaangusha, nitawapa ushirikiano katika kuangalia tunaleta maendeleo katika Jimbo langu la Kibiti.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lingine niseme viko vijiji ambavyo mradi huu unaendelea, lakini bado ujenzi wake hauendi kwa kasi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lipo lingine niliseme ambalo ni changamoto ya Shirika letu la umeme (TANESCO) katika Wilaya yetu ya Kibiti, ni kwamba yako matatizo mengi ikiwemo usafiri, posho za ziada na maslahi yao ya kazi na elimu za fidia. Tunafahamu kwamba miradi hii ya REA haina fidia na inakuwa vigumu wananchi wanapokosa elimu, wanapokwenda kukatiwa miti yao inaweza ikaleta migongano baina ya wananchi na mtendaji husika katika maeneo yale. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, mwisho niseme kwamba naunga mkono hoja kwa asilimia mia kwa mia kwamba sasa wananchi wanahitaji maendeleo.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini kwa mwaka wa fedha 2016/2017.

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Naibu Spika, sina budi kumpongeza Profesa Sospeter Mwijarubi Muhongo na Naibu wake Waziri Mheshimiwa Dkt. Medard Matogolo Kalemani na Katibu Mkuu wa Wizara Profesa James Pallangyo Justin William Ntalikwa kwa kazi nzuri ya kuhakikisha wanawapatia Watanzania umeme kwa kuzima kibatari majumbani.
Mheshimiwa Naibu Spika, sina budi kushukuru katika Jimbo langu la Kibiti vipo baadhi ya vijiji tumeshapata umeme kwenye phase I ambapo ni 18 kati ya 40. Vijiji hivyo ni Kibiti, Nyamisati, Mchukwi, Mlanzi, Mahenge, Bungu, Songa na vinginevyo lakini umeme wake bado unasumbua wakati wote. Naomba Serikali yangu sikivu ya Chama Tawala kuliangalia suala hili.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuna vijiji ambavyo umeme umefika lakini bado haujawaka. Vijiji hivyo ni Mwangia, Mngaru, Kimbuga, Miwaga, Ngulakula, Uponda Uchembe na Jaribu Mpakani. Vijiji hivi miundombinu ya umeme imekamilika lakini bado kuwashwa.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuna vijiji ambavyo havifanyi vizuri katika suala zima la ukandarasi na miundombinu yake haiendi kwa kasi. Wakandarasi katika maeneo haya kazi zao zimesimama kwa muda mrefu. Naomba wananchi wa Jimbo la Kibiti tuelezwe tatizo ni nini. Vijiji hivyo ni Nyamatanga, Rungungu, Ruaruke Kikale, Mtunda na Muyuyu.
Mheshimiwa Naibu Spika, fidia ya mradi wa umeme wa kilowati 400 toka Somanga - Dar es Salaam – Kinyerezi. Lipo tatizo la fidia katika mradi huu kwani cha ajabu yapo maeneo wameshalipwa lakini katika Jimbo langu la Kibiti bado kabisa. Naomba majibu kutoka kwa Waziri mwenye dhamana fidia hii tutalipwa lini na tutalipwa kwa kiwango kile au tutafanyiwa tena valuation mpya kwani umeshapita muda mrefu. Maeneo ambayo wameshafanyiwa malipo ni Dar es Salaam, Kipunguni Kivule.
Mheshimiwa Naibu Spika, umeme maeneo ya delta. Maeneo haya yote ya delta ambayo yana Kata tano za Salale, Msala, Kiongoroni, Maparoni na Mbuchi. Kata hizi zipo kwenye mazingira magumu pembezoni mwa Bahari ya Hindi ambapo vipo jumla ya vijiji 16 sawa na vitongoji 67.
Mheshimiwa Naibu Spika, katika Jimbo la Kibiti vijiji ambavyo havina umeme vipo 40. Naomba Serikali yangu sikivu ya Chama cha Mapinduzi katika phase III Jimbo langu la Kibiti tupewe umeme. Vijiji hivyo ni Kinyanya, Mkupuka, Nyamwimbe, Bumba Msoro, Pagae, Makima Motomoto, Mjawa, Zumbwini na Tomoni.
Mheshimiwa Naibu Spika, matumizi ya gesi majumbani ni muhimu sana. Kwa hiyo, naiomba Serikali yangu sikivu gesi iondolewe vikwazo kama vipo kwani nishati hii ina mchango mkubwa katika kutunza mazingira kwani itapunguza matumizi ya mkaa, kuni, umeme na mafuta ya taa katika matumizi ya siku majumbani na wananchi wapewe elimu ya kutosha kuhusu matumizi ya gesi na faida zake.
Mheshimiwa Naibu Spika, Shirika letu la Umeme TANESCO Rufiji lina changamoto kubwa kama ifuatavyo:-
(i) Vifaa vya kisasa vya kufanyia kazi;
(ii) Usafiri;
(iii) Posho za saa za ziada;
(iv) Posho za likizo;
(v) Ukarabati na majengo ya ofisi na nyumba; na
(vi) Kutoa elimu kwa wananchi kuhusu miradi ya REA kwamba haina fidia.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. ALLY S. UNGANDO: Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuchangia Wizara hii ya Ardhi katika Jimbo langu la Kibiti. Kwanza napenda kuipongeza Wizara hii kwa ujumla pamoja na Waziri mwenye dhamana baba yangu Mheshimiwa William Lukuvi kwa anavyochapa kazi yake vizuri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Wizara ya Ardhi ni Wizara mtambuka kwani ardhi ni muhimu sana katika shughuli za kila siku za mwanadamu. Hatuwezi kujenga viwanda bila ya kutenga ardhi ya kutosha.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Jimbo langu la Kibiti lina ardhi ya kutosha lakini naiomba Serikali yangu sikivu ya Chama cha Mapinduzi kutoa msisitizo kwa watendaji wetu wa Halmashauri kuwajibika katika shughuli zao za kujenga Taifa letu la Tanzania.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu Baraza la Ardhi na Mahakama ya Ardhi; Baraza la Ardhi katika maeneo yetu tunapoishi ni muhimu sana, kama Baraza la Ardhi la Kata. Napenda kuishauri Serikali yangu sikivu itoe semina elekezi ya Baraza hili la Ardhi ili liipe uwezo wa ufahamu katika shughuli zake za kutatua migogoro ya ardhi katika kata zetu. Mahakama ya Ardhi nayo iwe inatoa lakini kwa muda mfupi; hii itachangia kupunguza dhana potovu ya rushwa kwa wananchi wenye migogoro katika maeneo yao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, upatikanaji wa hati za kimila katika Jimbo langu la Kibiti bado ni tatizo, naomba Wizara yenye dhamana ambayo inaongozwa na Waziri wetu mchapakazi na mwenye weledi mkubwa, Mheshimiwa Willium Lukuvi ahakikishe Jimbo langu la Kibiti sasa wananchi wanapata hati za kimila kama kauli yake Mheshimiwa Rais wetu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mheshimiwa John Pombe Magufuli ya Hapa Kazi Tu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, migogoro ya ardhi katika Jimbo la Kibiti ipo migogoro kadhaa ambayo inahitajika kupatiwa utatuzi kama kata ya Mlanzi na Mahenge. Maeneo mengine ni ya Kibiti na Bumba Msoro; mgogoro wa mpaka kati ya kijiji cha Msafiri, Nyambili, Uponda na maeneo mengine. Katika Jimbo langu pia ipo migogoro ya wakulima na wafugaji. Hii inatokana na kutopanga matumizi bora ya ardhi kama kutenga maeneo ya kilimo, ufugaji, benki ya ardhi pamoja na maeneo ya kujenga viwanda. Migogoro hiyo ipo kata ya Matunda na maeneo mengine. Hapa jimboni kwangu kuna watu wasiojulikana wamechukua maeneo ya Nyatanga, Nyale, Ngambuni, Kisima, Nananyumbani, wananyanyasa wananchi wangu wa maeneo hayo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kumuuliza swali Waziri mwenye dhamana, kwa nini hadi leo Songa hawajapata kijiji ikiwa vigezo vyote vya kupata kijiji cha Songa umekamilika lakini hadi leo Serikali bado haijakitangaza kijiji hicho cha Songa?
Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto katika Idara ya Ardhi Jimboni kwangu Kibiti ni kutokuwa na vitendea kazi vya kisasa ili kuhakikisha wanapima kwa haraka, usafiri wa uhakika, Afisa Ardhi Mteule, fedha ndogo inayotokana na kodi ni vizuri ingebaki asilimia 50 badala ya asilimia 30 ya sasa. Kuongeza watumishi, kwa sasa wapo wachache, kuwalipa posho za kujikimu kwa wakati, kuwalipa posho za masaa ya ziada na hili inatokana na upungufu wa watumishi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wawekezaji tunawapenda na tunawahitaji katika Jimbo letu la Kibiti; lakini angalizo langu ni kwamba hawa wawekezaji wasipewe ardhi kwa kulipia fidia badala yake wafanye kama ifuatavyo:-
(i) Wanakijiji watoe ardhi na wawekezaji watoe mtaji ili pande zote mbili wawe wamiliki wa kiwanda hicho husika, hii itasaidia kutatua migogoro na dhana potovu ya mwekezaji kuwa kama mnyonyaji.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusiana na taasisi za fedha, napenda kusema Waziri mwenye dhamana atoe tamko maalum juu ya kuzitaka taasisi za fedha zote hapa nchini kutambua hati miliki za kimila nazo ni dhamana ya wananchi kupata mikopo katika taasisi hizo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mwisho naunga mkono hoja mia kwa mia, Hapa Kazi Tu.

Hon. Job Y. Ndugai

Speaker of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Speaker / Comments

Dr. Thomas D. Kashililah

Clerk of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Clerk / Comments

Member of the Parliament

View All MP's