Parliament of Tanzania

Contributions By: Hon. Eng. Edwin Amandus Ngonyani

All Contributions

Mpango wa Pili wa Maendeleo wa Taifa kwa kipindi cha Miaka Mitano kuanzia mwaka 2016/2017 – 2020/2021

NAIBU WAZIRI WA UJENZI, UCHUKUZI NA MAWASILIANO: Mheshimiwa Naibu Spika, awali ya yote naomba nimshukuru Mwenyezi Mungu kwa kunipa fursa hii ya kuingia katika jengo hili kwa mara ya kwanza. Kupitia fursa hiyo naomba niwashukuru wapiga kura wote wa Jimbo la Namtumbo kwa kazi waliyoifanya pamoja na mateso yote ya kupiga kura mara tatu na mwisho nichukue fursa hii kumshukuru Mheshimiwa Dkt. John Pombe Joseph Magufuli kwa kunipa nafasi hii ya kuwatumikia Watanzania. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Mpango wa Pili ni mwendelezo wa Mpango wa Kwanza pamoja na nyongeza inayozingatia dhima ya Serikali ya Awamu ya Tano kuijenga Tanzania ya viwanda. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, suala la miundombinu iliyopangwa katika Mpango wa Kwanza na hii iliyoongezeka katika Mpango wa Pili yote inahitajika na tutaihitaji katika mpango wa tatu. Kwa hiyo, hoja kwamba tulitekeleza asilimia 53 tu katika awamu ya kwanza ni kutokana na uwezo wetu, sasa tunaingia katika Mpango wa Pili tutamalizia asimilia 47 pamoja na nyongeza nyingi ambazo zipo katika Mpango huu wa Pili, ambao Mheshimiwa Dokta Mpango ameuleta na kwa kweli naomba nichukuwe fursa hii nimshukuru sana alikuwa amechelewa kuja nafasikatika hiyo!
Mheshimiwa Naibu Spika, wengi wameongelea umuhimu wa miundombinu, nashukuru sana Bunge zima limeungana katika kukubali Mpango, tunatofautiana katika utekelezaji, wapo wanaodhani utekelezaji hautafanyika na wapo wanaoomba tupate nguvu tutekeleze. Kwa maana nyingine Mpango wote tunaukubali, labda katika eneo moja tu ambalo Mheshimiwa Bashe ametoa maoni tofauti kwamba suala la kufufua Shirika letu la ATCL liangaliwe kwa namna tofauti kwa kuzingatia hasara zinazopatikana katika mashirika ya ndege duniani.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nimtoe wasiwasi Mheshimiwa Bashe na wengine wenye dhana kama yake, usafiri wa anga ni necessary evil kwa nchi yoyote, hatuwezi kuukwepa. Inawezekana from micro point of view kampuni ikapata hasara, lakini kama nchi usafiri huo unachangia katika sekta mbalimbali na overall sekta hiyo ya usafiri wa anga inatuletea faida kubwa, hatuwezi tukaiacha ikashikiliwa na wafanyabiashara peke yao, muda wowote wanaweza wakaondoka kwa sababu wao wanaangalia faida na wanaangalia faida katika kampuni yao peke yake, wakati sisi tunaangalia faida kwa mapana yake ni pamoja na mchango wake katika sekta ya utalii na masuala mengine. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, tumedhamiria, kujenga reli ya standard gauge ya Kati na matawi yake yote, ya Mtwara Corridor na ya Kaskazini. Dhamira hiyo kama ambavyo mtaiona katika bajeti inayokuja na mmeona katika kitabu cha Mheshimiwa Mpango, Waziri wa Fedha na Mipango, tumeshaonyesha kwa kutenga trilioni moja haijawahi tokea! Kwa hiyo, naomba mtuamini. Ninalo jembe linaloniongoza, linaloongoza Wizara hii, Profesa Makame Mnyaa Mbarawa. Kwa wale wanaomfahamu yale aliyoyafanya katika Wizara ya Mawasiliano, aliyafanya kimya kimya wanamfahamu ni mtu wa aina gani na mimi nashukuru kufanya kazi chini yake, kwa sababu naamini nitaweza kukidhi haja yangu ya kuwatumikia Watanzania kwa namna ambayo tutafika huku tunakokwenda, uchumi wa kati. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, tutatoka kwenye kusherehekea flyover na interchanges moja tutakuwa na flyovers na ma-interchanges nyingi sana.
NAIBU SPIKA: Mheshimiwa Naibu Waziri Ngonyani muda wako umekwisha!
NAIBU WAZIRI WA UJENZI, UCHUKUZI NA MAWASILIANO: Aah, ni kengele ya kwanza hiyo!
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuchukua fursa hii kuunga mkono kwa nguvu sana na kwa kutupendelea sisi watu wa miundombinu na hatutawaangusha.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano kwa Mwaka wa Fedha wa 2016/2017.

NAIBU WAZIRI WA UJENZI, UCHUKUZI NA MAWASILIANO: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote napenda nimshukuru Mwenyezi Mungu kwa kuendelea kunipa uhai, nguvu, afya njema na akili timamu ili niweze kuchangia hoja ya Mheshimiwa Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano kwa kujibu baadhi ya hoja za Waheshimiwa Wabunge.
Naomba nichukue fursa hii kwa heshima kubwa, kumpongeza Mheshimiwa Dkt. John Pombe Joseph Magufuli, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kwa kuchaguliwa na Watanzania kuongoza nchi yetu katika Uchaguzi Mkuu uliofanyika Oktoba, 2015. Kwa kipindi kifupi alichokaa madarakani Watanzania kwa ujumla wetu tumefarijika na uongozi wake mahiri ambao unaonesha nia ya dhati ya kuiwezesha nchi yetu kupiga hatua kubwa kimaendeleo na kufikia kiwango cha uchumi wa kati. Na mimi naungana na Watanzania wenzangu kuendelea kumuombea afya njema ili aweze kuendelea kututumikia kwa mapenzi makubwa kama alivyoanza. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuchukua nafasi hii kumpongeza Mheshimiwa Samia Suluhu Hassan kwa kuchaguliwa kuwa Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Aidha, ninampongeza Mheshimiwa Dkt. Ali Mohamed Shein kwa kuchaguliwa kwa kishindo kuwa Rais wa Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar. Ninampongeza pia Mheshimiwa Kassim Majaliwa Majaliwa, kwa kuteuliwa kwake kuwa Waziri Mkuu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Vilevile napenda kukupongeza wewe, Mheshimiwa Spika, Naibu Spika na Wenyeviti wengine wa Bunge kwa kuchaguliwa kuliongoza Bunge letu Tukufu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda pia kuwapongeza Waheshimiwa Wabunge wote kwa kuchaguliwa kwao kuwawakilisha wananchi katika Bunge hili. Nina imani kwamba sote tutatekeleza kazi zetu za kuwatumikia wananchi kufuatana na kauli mbiu ya Serikali ya Awamu ya Tano ya Hapa Kazi Tu ili tufikie malengo yetu ya kujikwamua kiuchumi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba niwashukuru kwa namna ya pekee wapigakura wangu wa Wilaya ya Namtumbo kwa namna walivyojituma katika kuhakikisha ninaipata fursa hii ya kuwatumikia katika nafasi ya Ubunge, pamoja na kwamba muda mwingi sipo nao kutokana na majukumu ya Kitaifa, wanajua ninawawakilisha kwa kiwango kikubwa katika kutatua changamoto zao. Ninawaahidi, mambo yote niliyoyaahidi na yaliyoahidiwa ndani ya Ilani ya Chama cha Mapinduzi nitayasimamia yatekelezwe kwa kadri Mwenyezi Mungu atakavyonijalia. Changamoto zote za kilimo, hususan kilimo cha tumbaku na mazao mchanganyiko pamoja na masoko ya uhakika, maji, umeme, mitandao ya simu, barabara, maeneo ya kilimo na mipaka ya kiutawala, zinazowakabili wakazi wa Wilaya ya Namtumbo nitazishughulikia kikamilifu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa dhati kabisa ninapenda kumshukuru Mheshimwa Rais kwa kuniamini na kuniteua kuwa Naibu Waziri wa Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano, kumsaidia Mheshimiwa Profesa Makame Mnyaa Mbarawa katika nafasi yake. Napenda kuwaahidi Mheshimiwa Rais, Makamu wa Rais, Waziri Mkuu, Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano na Watanzania wote kuwa sitawaangusha.
Aidha, ninaomba niishukuru familia yangu, mke na watoto wangu kwa kuniunga mkono, kunivumilia na kunitia nguvu katika kutekeleza dhamira yangu ya kuwatumikia Wana Namtumbo na Watanzania wote katika nafasi hii ya Naibu Waziri wa Ujenzi Uchukuzi na Mawasiliano.
NAIBU WAZIRI WA UJENZI, UCHUKUZI NA MAWASILIANO: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kusema kwamba, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba sasa ndugu zangu Wabunge wote tuunge mkono hoja hii ya Mheshimiwa Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano, pamoja na kwamba inawezekana barabara ama ahadi yako nyingine haipo katika mpango wa utekelezaji kwa mwaka huu. Ni wazi ahadi zipo nyingi na sisi tutajitahidi kuzitekeleza kikamilifu kwa awamu, kwani tunaye jemedari, Rais wetu Dkt. John Pombe Joseph Magufuli. Kazi anayoifanya mnaiona na dhamira yake ya kututumikia Watanzania, hususan wananchi wa vipato vya chini haina mashaka kwa yeyote mwenye mapenzi mema na Taifa letu. Hivyo, kwa heshima na taadhima nawaomba mtuunge mkono na kwa kweli, tupeni moyo wa kuwatumikia. Nawashukuru Wabunge wote kwa namna mlivyochangia, mawazo na mapendekezo yenu yote kwetu ni maelekezo.
Tutayafanyia kazi kwa kuanzia na kusimamia kutekeleza miradi ambayo Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano amewasilisha kwa mwaka huu wa fedha.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba sasa nijielekeze katika kujibu hoja na nitajibu baadhi tu ya hoja ambazo Waheshimiwa Wabunge wamechangia. Hoja ni nyingi, kwa hoja ambazo tutashindwa kuzitolea majibu leo kutokana na muda tutazijibu kwa maandishi. Kama nilivyosema, hoja ni nyingi na, nitaanza na hawa ambao hatujazijibu rasmi kwenye vitabu ambavyo baadaye tutawagawia. Nitaanza na wale waliochangia mwishoni.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kwa Bandari ya Nyamisati naomba nikuhakikishie, zimetengwa shilingi bilioni 1.5 kushughulikia bandari hiyo. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa upande wa barabara ya Bumbuli - Korogwe, Soni - Bumbuli, fedha zimewekwa sifuri kwa sababu study imekamilika. Sasa tunatafuta fedha ndani na nje ili mwaka ujao wa fedha, 2017/2018 tuanze kujenga, lakini Waziri wangu atalifafanua zaidi hilo na kama kutakuwa na mabadiliko atayaeleza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tumetenga jumla ya shilingi bilioni 3.5 kwa ajili ya malipo ya fidia katika eneo la Muhalala, pale ambapo panajengwa One Stop Inspection Station. Naomba tukubaliane, hiyo hela imetengwa na tutawalipa fidia ili kile kituo kianze kufanya kazi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu barabara nyingi ambazo zimeongelewa hapa, ziko ambazo kwa sasa tumezitengea bajeti ya matengenezo peke yake. Naomba kuwahakikishia, huu ni mwaka wa kwanza, ahadi iliyoko katika Ilani ya Chama cha Mapinduzi na ahadi ambazo viongozi wetu wamezitoa kuanzia Serikali ya Awamu ya Tatu, ya Nne na ya Tano, ninawahakikishia zote tutazikusanya na tutatafuta namna tuziwekee priority tuanze ipi na hatimaye tutamalizia na ipi kwa sababu nadhani sio rahisi kwa mwaka huu wa kwanza kuingiza barabara zote zilizoahidiwa na viongozi wetu wakuu na tulizoahidi katika Ilani ya Uchaguzi ya Chama cha Mapinduzi. Naomba mtuamini, tutahakikisha ahadi zote ambazo zilitolewa na viongozi wetu wakuu pamoja na chama kupitia, kitabu cha Ilani tutazitekeleza; ndiyo kazi tuliyopewa katika Wizara hii ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano.
Mheshimiwa Mwenyekiti, barabara ya Kibondo - Kasulu - Manyovu imeongelewa kwa kirefu sana na Wabunge wengi sana wa upande wa Magharabi. Labda kitu ambacho wengi wamekihoji ni kwamba, fedha zilizooneshwa na AfDB hazijaonekana katika kitabu cha bajeti. Hizo fedha zinazotumika kwa sasa kwa ajili ya feasibility study na detailed design zimeshatolewa, ziko dola 1,286,685 ambazo ziko katika bajeti ya East African Community na Sekretarieti ya East African Community ndiyo inayosimamia ujenzi wa barabara hiyo. Ninawahakikishia barabara hiyo kipande kilichobaki ni kirefu, ndiyo, lakini tutahakikisha kinajengwa kwa kadiri ambavyo wahisani na wengine wametusaidia.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba niende Kusini. Barabara ya Mtwara - Masasi - Nachingwea - Ruangwa hadi Nanganga. Mimi naomba mtuamini, tumepanga bajeti, ni kweli ni kidogo, lakini tuanzie na hicho ambacho tumekipanga. Na kwa upande wa Nachingwea - Ruangwa hadi Nanganga tutaanzia na feasibility study na detailed design. Ile nyingine ambayo feasibility study na detailed design imekamilika, ile inayoanzia Masasi - Nachingwea - Nanganga, tutaanza kuijenga, lakini kwa kiwango hicho ambacho tumekitenga. Ni kidogo lakini mimi naomba tukubaliane kwamba mwaka huu wa kwanza tuanze na tuone tutaendeleaje; na mimi nina uhakika tutaendelea vizuri kabisa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nirudi kwenye barabara ya Soni - Bumbuli; pamoja na kwamba imewekwa sifuri na tumeweka hela hizi za matengenezo, nawahakikishia mwaka ule mwingine 2017/2018 tutaiangalia kwa macho zaidi kama mlivyosema.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba sasa nijibu machache. Kimsingi vitabu hivi tutawapa kwa hiyo, majibu kwa wote walioongea humu ndani Bungeni ambao wamefikia zaidi ya 84 na waliotuletea kwa maandishi wamefika 105. Wote majibu yenu tutayaingiza katika kitabu hiki na tutawagawia kabla wiki ijayo haijaisha. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa wachache ambao nitafungua tu popote pale, kwa sababu ni mengi sana, sitaweza kumaliza, kwa mfano Mheshimiwa Shaban Shekilindi, Mbunge wa Lushoto, pamoja na Mheshimiwa Rashid Shangazi Mbunge wa Mlalo; hoja yao walitaka Serikali ianze kujenga Bandari ya Tanga sambamba na ujenzi wa bomba la mafuta ghafi kutoka Uganda.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika mwaka wa fedha 2015/2016, Serikali kupitia TPA imetenga jumla ya shilingi bilioni 14.461 kwa ajili ya kuboresha Bandari ya Tanga na katika mwaka wa fedha 2016/2017 jumla ya Shilingi bilioni 19.798 zimetengwa. Aidha, Bandari ya Tanga ili iweze kufanya kazi kwa ufanisi TPA kwa kushirikiana na wataalam waelekezi inarejea upembuzi yakinifu uliofanywa mwaka 2012 kwa kuzingatia shehena iliyobainishwa kupitia katika bandari hiyo. Mtakumbuka huko nyuma tulisema ile bandari ilionekana haina faida na wengi walikataa kuwekeza, lakini baadaye tulipoingiza reli ya kutoka Musoma hadi Tanga bandari ile sasa inaonekana ina faida na hivyo uwekezaji ni wa dhahiri.
MWENYEKITI: Ahsante!

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Fedha na Mipango kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

NAIBU WAZIRI WA UJENZI, UCHUKUZI NA MAWASILIANO: Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru sana kupata nafasi hii. Kwa kweli kazi uliyoifanya umeliletea heshima Bunge hili. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nieleze tu eneo moja dogo. Kwa kawaida wenzetu wa upande wa pili wanapochangia, hata wakisema maneno mabaya kiasi gani upande huu wanakaa kimya. Tunapochangia sisi wanaanza kutuzomea hata michango yetu haisikiki. Naomba na hili nalo tulidhibiti. Tukilidhibiti hilo Bunge hili litakuwa zuri kabisa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nichukue fursa hii kumpongeza sana Dkt. Philip Mpango kwa mipango yake kabambe na hasa katika miundombinu.
Mheshimiwa Naibu Spika, nataka kujibu maswali machache ambayo Waheshimiwa Wabunge wamechangia. Moja, kuhusiana na bandari bubu. Naomba niwahakikishie Waheshimiwa Wabunge, Serikali imejipanga kudhibiti bandari bubu. Kama mtakumbuka hivi karibuni nilijibu swali moja la Mheshimiwa Mbunge wa Mtwara; kwamba tuna vikao vinavyoshirikisha Serikali za Mwambao pamoja na Zanzibar kuhakikisha tunazitambua bandari zote bubu na hatimaye kudhibiti mapato yanayopotea kupitia hizo bandari bubu. Tutaendeleza na katika Maziwa Makuu. Kazi hiyo tutaifanya kwa kasi, mwaka huu ujao wa fedha hiyo kazi lazima ikamilike.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niongelee TTCL. TTCL naomba niwaote wasiwasi. Tulivyojipanga Wizarani na ndani ya Serikali TTCL mnayoiona sasa, TTCL mliyoizoea kuanzia mwezi wa Tisa itakuwa ni TTCL tofauti kabisa. TTCL hii itaingia kwenye kusambaza teknolojia za simu na mitandao ya 2G, 3G na 4G kuanzia Dar es Salaam na mikoa mingine tisa mpaka mwezi Desemba mwaka huu na miaka inayofuata tutasambaza Tanzania nzima.
Mheshimiwa Naibu Spika, tukifanya hilo, na kwa sababu Mkongo wa Taifa uko chini yetu hatutakuwa na mshindani. Tutashindana kibiashara na sisi tutaingia katika mashindano ya kutoa vifurushi, kwa sasa hatujaanza kutoa. Nawahakikishia TTCL hii itakuwa tofauti kabisa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naamini, kama ambavyo Mheshimiwa Waziri wa Fedha alivyoniahidi, madeni yote ya TTCL yatalipwa na baada ya hapo tunaiwezesha TTCL si kwa mtaji, kwa namna tulivyojipanga sasa wala hawahitaji mtaji tena, wanaingia kwenye biashara za ushindani na tuna makamanda pale. Baadhi tutawaondoa ili tuhakikishe kile tunachokikusudia katika TTCL kinapatikana katika muda mfupi na hatimaye Serikali nzima itatumia huduma za TTCL.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niongelee TEMESA nayo. Nayo tuna mipango kabambe ya kuibadilisha. Zile tabia za ajabu ajabu za kudhani TEMESA haina mwenyewe zitakwisha. Masuala ya kuvuruga vuruga, mtu analeta gari zima linatoka bovu mwisho wao ni mwaka huu, baada ya mwaka huu hali itabadilika na Serikali itapunguza matumizi kwa kutumia huduma za TEMESA.
Mheshimiwa Naibu Spika, TRL na RAHCO. Waheshimiwa Wabunge wengi wameongelea kuhusu kuunganisha TRL na RAHCO. Wametoa maelezo marefu, Serikali imeyachukua. Lakini, upande wa pili hawauongelei sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, hivi sasa tuna mpango wa kujenga reli kutoka Tanga hadi Musoma, tuna mpango wa kujenga reli kutoka Mtwara hadi Mbamba Bay, tuna reli ya TAZARA, tuna reli ya Kati na matawi yake yote. Hapa ni wajibu wa Serikali na ushauri wenu tutauchukua, kuamua je miundombinu hiyo ya reli zote isimamiwe na TRL peke yake? Kuna faida lakini vile vile kuna hasara zake.
Mheshimiwa Naibu Spika, tukiangalia upande wa hasara, ujenzi wa miundombinu unahitaji fedha nyingi sana na fedha hizo sehemu kubwa tutazipata kupitia mikopo. Mikopo hii ikikaa TRL kazi yao ya kutoa huduma inaweza ikakwamishwa kutokana na ukubwa wa madeni.
Mheshimiwa Naibu Spika, tulikuwa tunadhani TRL ifanye kazi ya kutoa huduma halafu RAHCO kiwe ndicho chombo cha Serikali cha kuwekeza na tutakopa mikopo yote itaingia RAHCO ili TRL iweze ku-operate kibiashara. Kama nilivyosema, kupanga ni kuchagua, tumesikia maoni yenu, tutayajadili ndani ya Serikali na hatimaye uamuzi utatoka.
Mheshimiwa Naibu Spika, ATCL. Kuna baadhi walichangia kuhusu ATCL. Tutafanya kazi ya kuirekebisha ATCL, tutafanya kazi ya kuibadilisha ATCL. Tatizo kubwa la ATCL liko kwenye mindset. Tutafanya kazi ya kuondoa matatizo ya kwenye mindset ili tuwapate watu ambao wana fikra za kibiashara waweze kutusaidia tuweze kuinua na kuisimamisha ATCL iweze kutoa huduma za usafiri. Kwa kweli, ndege nyingi zinatumia sana fedha za Serikali na fedha za Serikali zinakwenda nje na tunalazimisha kulipa hela nyingi sana kwa gharama za usafiri.
Mheshimiwa Naibu Spika, tukiweza kuimarisha ATCL kwanza tutatoa ushindani kwa nchi, lakini vile vile tuta-save fedha nyingi sana zinazopotea sasa kutokana na gharama ambazo hawa wenzetu wachache wanajipangia kwa namna wanavyotaka wao. Naomba tushirikiane tuifanye kazi ya kuibadilisha ATCL iweze kutusaidia kwa namna ambavyo tunataka.
Mheshimiwa Naibu Spika, labda nirudi tena kwenye TTCL. TTCL mnafahamu kwamba tulikuwa na partnership na Bharti Airtel. Hivi sasa tunaongelea tutaanza mwezi wa Tisa kwa sababu kwanza tunalitatua hili tatizo la Bharti Airtel na tuna uhakika itakapofika mwezi wa Saba tatizo hili litakuwa limekwisha, TTCL itamilikiwa na Serikali kwa asilimia 100, ndipo tutakapoanza kuingiza hiyo mitaji na mitaji haitoki Serikalini, inatoka kama mkopo, TIB anafanya Syndication na makampuni yanayotoa Service kama vile Alcatel, ZT ya Japani pamoja na Huawei. Watu wa TIB wanatusaidia kufanya Syndication na ndiyo mtaji tutakauotumia kuibadilisha TTCL.
Mheshimiwa Naibu Spika, nilikuwa na hayo machache na nakuomba sana tena sana utusaidie kulirekebisha Bunge hili. Uwezo unao, umeanza vizuri na naamini hili eneo dogo lililobakia tukilikamilisha kulirekebisha, Bunge hili litakuwa na heshima inayostahili. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuunga mkono hoja na ahsante sana kwa kunipa fursa.

Taarifa ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Miundombinu na Taarifa ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini kwa Kipindi cha Januari, 2016 hadi Januari, 2017

NAIBU WAZIRI WA UJENZI, UCHUKUZI NA MAWASILIANO: Mheshimiwa Naibu Spika,
nakushukuru kwa kunipa nafasi, na niseme mapema kabla sijagongewa kengele,
nimefurahishwa sana na Taarifa ya Kamati ya Miundombinu na yote mliyoyaandika
tutayazingatia kwa umakini kabisa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nichukue nafasi hii kuwahakikishia Waheshimiwa Wabunge
wote kwamba mambo yote ambayo mmetuambia iwe kuhusu barabara, mawasiliano,
tutayafatilia kama ambavyo mmetuelekeza. Najua hii ni taarifa ya Kamati, lakini mmetupa fursa
na sisi tusikie yale ambayo mnahitaji kuyasikia. Na tumeyasikia, tutayachukua na tutayafanyia
kazi.
Mheshimiwa Naibu Spika, labda tu niende kwa haraka sana katika maeneo machache.
Kwanza naomba sana Waheshimiwa Wabunge wale wa upande wa Mtwara, walioongelea
barabara ya Mtwara hadi Mnivata, naomba nitoe taarifa rasmi kwamba ni kweli mkataba
umesainiwa tarehe 19 Januari. Taarifa ambayo tulikuwa tumetoa mwanzo ilikuwa inazingatia
taarifa mpaka tarehe 31 Disemba, 2016, ambacho ndicho kipindi tulichokuwa tunakitolea
taarifa. Naomba nitoe taarifa rasmi kwamba huo mkataba umesainiwa. Na ninamshukuru sana
AG personally kwa namna alivyofuatilia kuhakikisha kazi ya kukamilisha kile kipengele kidogo
ambacho kilikuwa kinaleta matatizo amekishughulikia kwa haraka sana. Nakushukuru sana AG.
(Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Waheshimiwa Wabunge, ningependa vilevile kuongelea suala
la ukarabati na upanuzi wa kiwanja cha ndege cha Mtwara nikianzia na cha Mtwara, kazi ya
usanifu imeshakamilika hivi sasa taarifa ya mwisho inafanyiwa kazi na wataalam na mara
watakapoikamilisha tutaenda kwenye hatua inayofuata ya kutafuta fedha kuanza ukarabati.
Mheshimiwa Naibu Spika, vilevile kwa viwanja vya Tabora, Sumbawanga, Shinyanga na
Kigoma, fedha tunazo kwa sababu tuna hela kutoka European Investiment Bank na suala la
mikataba hivi sasa tunavyoongeelea ndio tupo katika hatua ya mwisho ya kukamilisha
uchambuzi, umeshafanyika, muda sio mrefu watatoa taarifa ya akina nani watakuwa
wameshinda katika maeneo hayo na kazi ya ukarabati wa viwanja hivyo vinne ianze. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, ndugu zangu kwa viwanja vya Musoma, Iringa na Songea,
usanifu na ukarabati pamoja na usanifu kwa ajili ya ukarabati na upanuzi wa viwanja hivyo nao
upo katika hatua ya mwisho. Taarifa itakapokamilika zabuni zitatangazwa kwa ajili ya ukarabati
na upanuzi wa viwanja hivyo.
Mheshimiwa Naibu Spika, nikija kwenye kiwanja cha Mwanza, walisimama muda mrefu.
Nimshukuru Mheshimiwa Philip Mpango, Waziri wa Fedha na Mipango, ametuwezesha tumelipa
shilingi bilioni 7.6 na kazi ya ujenzi wa kiwanja kile cha Mwanza sasa imeanza kuchangamka
zaidi. Tunashukuru sana kwa hilo na tunaomba wenzetu wa Fedha waendelee kutupa hela zaidi
tuondoe maeneo yale yote ambayo tunadaiwa, ili kazi hii ya kujenga miundombinu kwa ajili ya
Watanzania tuweze kuikamilisha kwa haraka kwa sababu tunataka tufanye hivyo, lakini wenzetu wa Hazina ndio wanaotuwezesha. Nishukuru kwa kiwango hicho mlichotuwezesha
hadi sasa na ninaamini mtaendelea kutuwezesha zaidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, na vivyo hivyo kwa Kiwanja cha Songwe tulichokamilisha,
kwanza ni usimikaji wa Taa za kuongozea ndege, hiyo tumekamilisha. Kilichobakia ni ujenzi wa
jengo la abiria na ambalo tulikuwa na ubishani kidogo au kuna mgogoro kidogo wa malipo.
Mheshimiwa Naibu Spika, sasa nashukuru suala la mgogoro huo limekaribia kukamilika,
tupo katika hatua ya mwisho ya kusainiana kwamba, ni kiasi gani tuliwalipa zaidi na hivyo
waanze sasa kujenga kwa kiasi kile tulichowalipa zaidi, na bahati nzuri sasa tumeanza
kuelewana. Mwanzo tulikuwa hatuelewani na ndio maana tumechelewa kidogo katika kuanza
kujenga kiwanja hicho cha Songwe, sasa tumefikia mahali pazuri, naamini tutafika mahali sasa
kiwanja hiki nacho kitakamilika.
Mheshimiwa Naibu Spika, niongelee kidogo kuhusu TCAA; labda kitu kimoja tu, kuhusu
radar. Najua kuna wachangiaji wa maandishi wanatuletea, naomba tu nao niwathibitishie
kuwa ujenzi wa radar au usimikaji wa radar katika sehemu kuu nne za Tanzania, kwa maana ya
Dar es Salaam, Kilimanjaro, Mwanza na Songwe, mkataba wake tunatarajia muda si mrefu, sasa
hivi zipo katika process za procurement, nina uhakika katika kipindi kisichozidi wiki mbili tutakuwa
tumefika hatua nzuri na mwezi Machi mjenzi wa hizo radar itapatikana.
Mheshimiwa Naibu Spika, lengo letu ni kuhakikisha Tanzania yetu inakuwa covered na
radar. Si sahihi nchi yetu iwe inaangaliwa na Kenya, iwe inaangaliwa na Rwanda na sisi
wenyewe tupo kwenye giza. Hatutakubali hilo, na tunahakikisha katika miaka miwili ijayo
Tanzania yote tutakuwa tumei-cover kwa radar na tutakuwa tume-recover yale maeneo
ambayo wenzetu walikuwa wajanja, waliwahi kuwekeza katika radar na wakaanza kupata
mapato ambayo kwa kweli, yalistahili kuja katika nchi yetu; tutahakikisha mapato hayo
tunayarudisha.
Mheshimiwa Naibu Spika, ndugu zangu kwa upande wa mawasiliano; ninawashukuruni
sana kwa mambo mengi mnayotusaidia. Kulikuwa na tatizo kubwa sana kwenye Kampuni ya
Halotel, tumewapa mikataba ya kuweka mawasiliano katika vijiji mbalimbali karibu 4,000 lakini
mmekuwa mkitupa taarifa (mrejesho) kwamba hapa wanasema wameweka na wakati
mwingine ninyi Wabunge mnatuambia kwamba mawasiliano hayapo. Sasa nashukuru
kuwaambia kwamba tuna mitambo imeagizwa na taasisi yetu ya TCRA sasa ina uwezo wa
kupita kuhakiki katika kila maeneo ambayo wenzetu makampuni ya simu yamepewa kazi ya
kuweka mitandao hiyo, hawawezi kutudanganya tena kwa kuwa tutakuwa na uwezo wa
kuhakiki.
Mheshimiwa Naibu Spika, tunawashukuru sana Waheshimiwa Wabunge kwa hilo na
tunawahakikishia hivi vijiji 4,000 lazima tukamilishe itakapofika mwezi Novemba, kama mkataba
ambavyo tulikubaliana na watu wa Halotel. Vilevile niwambie tu kwamba hata Vodacom, Airtel
na TiGo, mwanzo waliokuwa wanadai kwamba, vijijini hakuna fedha kwa hiyo, hawataki
kwenda, sasa hivi wanavyoona jinsi Halotel wanavyochangamkia maeneo ya vijijini na jinsi
anavyo…
(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)
Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru kwa kweli, naunga mkono sana na sasa naelewa
kwa nini nina Maprofesa upande wa Kamati na upande wa Wizara. Nawashukuruni sana kwa
kazi kubwa mnayoifanya.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. ENG. EDWIN A. NGONYANI: Mheshimiwa Mwenyekiti, Namtumbo tunashukuru sana kwa kupewa heshima kwa mwakilishi wao kuteuliwa kuwa Naibu Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano. Imani hiyo ya Mheshimiwa Dkt. John Pombe Joseph Magufuli, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania hakika itazaa imani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mradi wa MIVARAF unaihusu sana Wilaya ya Namtumbo ambayo wakazi wake ni wakulima kwa zaidi ya asilimia tisini. Ujenzi wa miundombinu ya barabara za kuwezesha mazao ya wakulima kuyafikia masoko pamoja na ujenzi wa maghala ya kuhifadhi mazao ni muhimu. Shughuli zinazofanyika katika mradi wa MIVARAF ni muhimu sana kwa wakulima wa Namtumbo. Nitashukuru kujulishwa mradi huo unaanza kutekelezwa lini Wilayani Namtumbo na una bajeti ya kiasi gani.
Mheshimiwa Mwenyekiti,naunga mkono hoja ya bajeti iliyowasilishwa na Mheshimiwa Waziri Mkuu hapa Bungeni kwa asilimia mia moja.
Mheshimiwa Mwenyekiti,naomba kuwasilisha.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Elimu, Sayansi, Teknolojia na Ufundi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.

MHE. ENG. EDWIN A. NGONYANI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.
Mheshimiwa Waziri, wewe ni zawadi kutoka kwa Mwenyezi Mungu kama ilivyo kuwa Mheshimiwa Dkt. John Pombe Joseph Magufuli, Rais wa Jamhuri wa Muungano wa Tanzania.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ombi la Wananamtumbo, mtujengee Chuo cha VETA. Aidha, mtusaidie Chuo cha Ualimu kilichoanzishwa Namtumbo katika Kijiji cha Nahoro, chini ya mwavuli wa Ushirika wa SONAMCU na Mkufunzi Mstaafu Bwana Awadh Nchimbi kiendelezwe na changamoto zililoko zitatuliwe. Nawasilisha.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017

MHE. ENG. EDWIN A. NGONYANI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuunga mkono kwa asilima mia moja hoja ya Mheshimiwa Waziri ya Bajeti ya mwaka 2016/2017. Nimshukuru sana Mheshimiwa Waziri kwa namna unavyomsaidia Mheshimiwa Rais kuikuza nchi hii kupitia utatuzi wa migogoro ya ardhi kati ya wakulima, wafugaji, wawekezaji na maeneo ya hifadhi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nimuombe Waziri anisaidie katika Jimbo langu la Namtumbo katika maeneo yafuatayo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, tumezindua mji mdogo wa Lusewa tarehe 4/4/2016 kwa kumteua TEO na Maafisa Ardhi wapime. Tunahitaji mji huo mdogo upimwe na kuainisha maeneo ya matumizi mbalimbali. Mchango wenu unahitajika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, jedwali namba 138 la hotuba ya Mheshimiwa Waziri katika ukurasa 144 inayosema Shirika la Nyumba limenunua ekari zao katika Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo si sahihi, NHC ilitengewa viwanja 40 katika eneo linalopakana na TANESCO, viwanja vya low density, lakini NHC hawajatoa fedha za fidia na kwa sababu NHC hawatoi ushirikiano wowote kuhusu fidia na mpango wao wa kujenga nyumba hizo, Halmashauri inakusudia kugawa viwanja hivyo kwa wahitaji wengine watakaokuwa tayari kutoa fedha za fidia. Masharti ya kuitaka Halmashauri izinunue nyumba zitakazojengwa na NHC na kulipa fidia hayajakubalika na kwa kweli hayatekelezeki.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mipaka ya hifadhi ya Sebu inapanuliwa bila ya taarifa kwa vijiji husika vinavyoguswa na upanuzi. Vijiji vinavyohusika ni vya Kitanda, Mpuka, Luhangano, Mhangazi, Nangero, Nambecha, Likuyu mandela na kadhalika. Vijiji hivyo vitatenga sehemu ya ardhi yao kama Hifadhi ya Jamii (WMA) chini ya umoja wao wa Mbarang‟andu. Hivi sasa wanavijiji husika wanataka kurekebisha mpaka wa WMA waliojiwekea mwaka 1992 ili kupata eneo zaidi la kilimo kufuatia kuongezeka kwa wakazi wa upande mmoja na upanuaji wa mipaka ya hifadhi za kitaifa za Selous Game Reserve na Undendeule Forest Reserve; upanuzi huo unaochukua maeneo ya WMA kwa upande wa pili. Mazingira haya yanaleta mgogoro unaoanza kukiathiri CCM kwa kupoteza kata ya Mputa na vurugu za wakulima kuchomewa nyumba zao na kufyekwa mazao yao mashambani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tafadhali Mheshimiwa William Vangimembe Lukuvi, Mbunge wa Isimani na Waziri mahiri tusaidie kuituliza Namtumbo na Halmashauri yake kwa kurekebisha kasoro hizo hapo juu.
Mheshimiwa Spika, naomba kuwasilisha.

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.

MHE. ENG. EDWIN A. NGONYANI: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote naunga mkono hoja hii kwa asilimia mia moja.
Mheshimiwa Mwenyekiti, namshukuru Mheshimiwa Rais kuikabidhi Wizara hii kwa Mheshimiwa Profesa Jumanne Maghembe, Mbunge ambaye ni mbobevu wa hifadhi za wanyamapori na misitu. Naamini tembo wa Selous Game Reserve sasa wamepata mlinzi na naahidi kwa eneo la Namtumbo nitamsaidia kwa uwezo wangu wote.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba atusaidie wakazi wa Wilaya ya Namtumbo katika masuala yafuatayo:-
(i) Vijiji saba vya Jumuiya ya Mbarang‟andu na vijiji vingine vinavyounda jumuiya mbili, nyingine za Kimbanda na Kusangura vinahitaji kuhuisha mipaka yao ya WMA ili kutoa fursa ya ardhi ya kilimo. Wananchi wameongezeka, wanahitaji maeneo zaidi ya kilimo kwa ajili ya kujikimu kimaisha. Muda wa kupitia upya mipaka hiyo ilikubalika miaka kumi na hadi sasa miaka imezidi bila kufanyika kwa makubaliano hayo ya kupitia upya mipaka hiyo ya WMA.
(ii) Watumishi wa Selous Game Reserve wameonekana wakiweka beacons ndani ya maeneo ya vijji vya Mputa, Luhimbalilo, Luhangano, Mhangazi, Kitanda, Nangero, Mtumbatimaji na Nambecha na hivyo kutishia ama kuenea uvumi wa maeneo yao kuchukuliwa, yaani kupanua mipaka ya hifadhi na kuingilia WMA na mashamba ya wanavijiji bila taarifa yoyote kwao. Nitashukuru kama wananchi hao watahakikishiwa usalama wa maeneo yao.
(iii) Vijiji vinavyoizunguka Selous Game Reserve, Undendeule Forest Reserve na Lukwika Forest Reserve wala Halmashauri yetu ya Wilaya Namtumbo hainufaiki na uwepo wa hifadhi hizo. Namuomba Mheshimiwa Waziri atufikirie kama ilivyo kwa wenzetu wanaozunguka hifadhi za Kaskazini.
(iv)Operesheni Tokomeza imewaacha baadhi ya wakazi wa Namtumbo bila silaha zao walizokuwa wakizimiliki kihalali kwa mujibu wa sheria na walielekezwa wakazikabidhi kwa uchunguzi na hadi leo hawajarudishiwa bila maelezo yoyote. Naomba Mheshimiwa Waziri silaha hizo warudishiwe waliokuwa wakizimiliki ili waendelee kuzitumia.
Mheshimiwa Mwenyekiti, namshukuru Waziri kwa kutusikiliza na kutujali. Tafadhali Waziri chapa kazi ukimshirikisha Naibu wako Mheshimiwa Engineer Ramo Makani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, jana nilichangia kwa maandishi masuala manne yaliyojitokeza kwa nguvu kipindi cha Kampeni ya Uchaguzi Mkuu. Leo asubuhi Mkuu wa Wilaya ameniomba nikueleze yafuatayo ambayo kama Mwenyekiti wa Kamati ya Ulinzi na Usalama yanasumbua sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, jana hiyo alitembea Kijiji cha Likuyu Mandela ambacho asili yake ni waliokuwa wakimbizi kutoka Msumbiji na wamepata uraia wa Tanzania. Tembo wanaingia majumbani wanaipua hata mahindi yaliyoko jikoni. Mazao yao yamekuwa yakiliwa kila mwaka na maombi yao ya kulipwa fidia au kifuta jasho hayajashughulikiwa toka mwaka 2011. Wiki iliyopita mkazi mmoja ameuawa na tembo. Hiyo ni moja kati ya matukio ya karibuni ya madhara ya tembo ambao idadi yao imeongezeka sana baada ya ujangili kudhibitiwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunaomba hoja za wakazi hao wa kijiji cha Likuyu Mandela zipatiwe ufumbuzi. Aidha, kijiji hicho kisaidiwe chakula na itafutwe njia nzuri ya kuwazuia wanyamapori kutovuka mipaka ya hifadhi hata kwa kutumia uzio wa umeme kama inavyofanyika katika nchi za wenzetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba hoja hii iunganishwe na hoja zangu nyingine nne za jana nilizochangia vilevile kwa maandishi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nawasilisha na naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.

Hon. Job Y. Ndugai

Speaker of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Speaker / Comments

Dr. Thomas D. Kashililah

Clerk of the National Assembly

Legislative Role

Profile

Ask the Clerk / Comments

Member of the Parliament

Hon. Elibariki Emmanuel Kingu

Singida Magharibi (CCM)

Contributions (3)

Profile

Hon. Amina Iddi Mabrouk

House of Representatives (CCM)

Profile

View All MP's