Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Dr. Pudenciana Wilfred Kikwembe (4 total)

Hotuba ya Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati wa Kufungua Bunge la Kumi na Moja
MHE. DKT. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante kwa kunipatia nafasi hii ili nami niweze kuchangia Hotuba ya Rais ambayo inalenga moja kwa moja kutatua matatizo ya wananchi.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza kabisa napenda nitoe shukrani zangu za dhati kwa wananchi wangu wa Jimbo la Kavuu kwa imani kubwa waliyonipatia mpaka nikaweza kufika hapa nilipo, ni kutokana na uchapaji wangu wa kazi hawakuona kwa nini watoe kiongozi kutoka upinzani, wakaona wanipe mimi mwanamama, jimbo jipya, Mbunge mpya mwanamke. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza kabisa naomba nianze moja kwa moja kujielekeza kwenye suala la elimu. Huu mpango wa elimu bure naomba niishauri Serikali yangu kwamba mpaka sasa bado una mkanganyiko, haueleweki kwa wazazi, walimu, wakurugenzi na wale wote wanaopaswa kuuelezea huu ukoje mpango, hata leo katika mijadala ya Maswali na Majibu limejitokeza.
Mheshimiwa Naibu Spika, mimi niombe Serikali ifanye jitihada za makusudi ikauelezee mpango huu vizuri ili wazazi, wananchi waelewe majukumu yao ni yapi na nini kinatakiwa kufanyika mashuleni. Kwa sababu mmeshasema kuna changamoto na upungufu umeonekana basi mimi naamini Serikali itafanya kazi haraka iwezekanavyo kwa sababu tayari shule zimeshafunguliwa ili ziweze kuendelea vizuri na masomo. Naomba suala la elimu bure lifafanuliwe vizuri.
Mheshimiwa Naibu Spika, sambamba na hili niliwaahidi wananchi wangu wa Jimbo la Kavuu kwamba nitachangia chakula mashuleni. Nawaomba wale wote wanaopeleka propaganda hizi kwamba niliomba kwa sababu ya kupata Ubunge si kweli. Mimi ni mwalimu na najua maana ya elimu na nawahakikishia Wanakavuu ahadi zangu zote nitatekeleza kwa sababu ziko ndani ya uwezo wangu. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niende katika hotuba ya Mheshimiwa Rais ukurasa wa 11 inapoongelea kuunganisha barabara, Miji Mikuu ya Wilaya na Mikoa. Ukanda wa kwetu kule Rukwa, Katavi, Kigoma, Tabora bado barabara zetu hazijakaa vizuri. Barabara za ndani kati ya wilaya na wilaya bado hazijakaa vizuri. Naliongea hili na naomba Waziri wa Ujenzi kama yupo, nimeambiwa amekwenda kwenye dharura Kilombero lakini Serikali ipo, naomba ichukue hatua za dharura.
Mheshimiwa Naibu Spika, katika Jimbo langu hakuna mawasiliano kati ya Kata ya Ikuba, Chamalendi, Majimoto mpaka Mbede. Hivi ninavyoongea hakuna mawasiliano yoyote na ni eneo kubwa ambalo lina wananchi wa kutosha.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, naomba Serikali ichukue hatua za dharura, waende wakaangalie, sina madaraja pale, madaraja manne yameporomoka kwa hiyo wananchi hawana mawasiliano.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa sababu limetamkwa ndani ya Ilani na ndani ya mpango wa kutatua matatizo ya wananchi, naomba basi Serikali ijitahidi kwa kadri inavyoweza kuunganisha barabara za Mikoa, za Wilaya na maeneo mengine muhimu ya biashara. Nilishachangia katika Bunge lililopita, tutakapoweza kuunganisha barabara mpaka Kahama tutaweza kuuza mpunga na mahindi yetu sisi watu wa Katavi mpaka Darfur wanakopigana vita, hatutakuwa na shida tena ya soko la mazao yetu. Kwa hiyo, niwaombe kabisa mlichukulie kwa undani wake suala hili.
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuipongeza Serikali yangu kwa namna ya pekee ambavyo imejitahidi kusambaza umeme vijijini. Niiombe tu sasa, kasoro ndogo ndogo zipo hasa kwenye nguzo. Nguzo zile ni nyembamba sana, nyingine jamani hata mguu wangu ni mnene. Zile nguzi nyingine hazina hata kamba za ku-support hivyo nyingi zimelala, mradi ni mzuri sana. Mheshimiwa Waziri Muhongo najua uko hapa, tumekuwa tukishirikana mara nyingi katika kubadilishana mawazo, kule kwetu mvua ni nyingi mno, naomba mtuletee nguzo nzuri.
Mheshimiwa Naibu Spika, sambamba na hilo ni uwekaji wa nguzo zile, kijiji kinakuwa mbali nguzo inakuwa sehemu nyingine. Naomba wale mawakala wa REA kupitia kurugenzi husika ndani ya Wizara wafanye utafiti, waonane na watendaji wa maeneo husika kabla ya kuanza kuweka zile nguzo. Najua unakuja tu umeelekezwa, sasa sisi siyo robot, lazima tufanye mawasiliano na tuone hiki tunachokifanya hatupotezi pesa sanasana kinakwenda kulenga wananchi.
Mheshimiwa Naibu Spika, naongea hilo kwa sababu kwangu mimi kutoka Milumba mpaka Manga kwenda Kibaoni nguzo zimewekwa karibu na Mbuga ya Katavi ambako wananchi hawaruhusiwi kwenda kule na kijiji kiko upande wa pili. Kwa hiyo, naomba kama hilo linawezekana muongee na mkandarasi aliyepo kule aweze kuzihamisha nguzo hizo. Najua itakuwa ni gharama kwa sababu alipewa ushauri akawa mjeuri.
Mheshimiwa Naibu Spika, suala la migogoro ya ardhi limeongelewa. Naomba Wizara ya Ardhi na Maliasili wafike kule kwangu kwani zaidi ya kata sita zinapakana na Mbuga ya Katavi na misitu ya hifadhi. Ndugu zangu wa Kavuu ni wafugaji na wakulima, wana ng‟ombe wengi ambao wanapitiliza wanakwenda mpaka mbugani. Nakumbuka Mheshimiwa Rais alipofungua kampeni kwangu alianzia Majimoto, alitamka, kama TANAPA ama askari wa TANAPA wanakamata ng‟ombe wale hawaruhusiwi kuwapiga risasi. Tunapowaua wale ng‟ombe tunawatia hasara wale wananchi.
Mheshimiwa Naibu Spika, niiombe Serikali sasa, kama ile sheria ya kutoza faini labda imekuwa ni ndogo basi bora tukaongeza faini lakini wale ng‟ombe wakamatwe wakiwa wazima tuwatoze faini ili itusaidie sisi kufanya kazi. Utakamata ng‟ombe 70 unaua ng‟ombe 70 au mwenye ng‟ombe anaweza kuja akakwambia ng‟ombe wangu ni 500, sasa ukiwakamata wakiwa wazima ni rahisi kuwaangalia na kuwa-identify ukajua ni ng‟ombe wangapi wamekamatwa na wakatozwa faini. Pia tunaendelea kutoa elimu kwa ndugu zetu wasiingie katika mipaka ya mbuga lakini haya ni matatizo ambapo Bunge lililopita Kamati iliundwa kwa ajili ya kuyashughulikia. Nimuombe Mheshimiwa Rais ashughulikie migogoro hii haraka iwezekanavyo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nakuja kwenye suala la afya hasa katika kuwahamasisha wananchi kukata bima za afya. Tuna mifuko ya aina mbalimbali, tuna ule mfuko wa CHF ambao tunawahamasisha wananchi wajiunge. Kitu kinachojitokeza na changamoto iliyopo katika mfuko huu ni kwamba kama nimejiandikisha Kata ya Majimoto siwezi kutibiwa Kata ya Usevya, kama nimejiandikisha Usevya siwezi kutibiwa Kata ya Mamba, kwa maana mfuko ule unakubana pale ulipojiandikishia tu na ugonjwa hauwezi kukuambia utakupata pale ulipo. Mimi naweza kuwa nimetoka Mamba nimekwenda Mpanda Mjini nimeugua, ama nimepata referral kwenda Mpanda Mjini, siwezi kutumia ile kadi. Naomba hili nalo Wizara mliangalie kwa undani tuone tunatatuaje tatizo hili, ni sugu na lina-embarrass wananchi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini pia naomba niongelee Mfuko wa Jimbo ambao umeongelewa katika hotuba ya Rais ukurasa wa kumi kwamba mfuko huo sasa pesa itapatikana kwa wakati. Naomba Serikali ama Wizara husika isianze kuwa na kigugumizi, tutekeleze hili haraka iwezekanavyo ili tuweze kuwahudumia wananchi wetu kwa wakati muafaka kwa sababu tumesema „Hapa ni Kazi tu‟ na tufanye kazi kweli. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niongelee suala la hati miliki za kimila, naomba Serikali iharakishe kuzitoa kwa wale wanaomiliki mashamba kihalali ili waweze kukopa na wajikwamue kutoka kwenye umaskini, japokuwa baadhi ya benki imekuwa hazizitambui.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, niwaombe sana, aidha mtuelekeze ni wapi wananchi wenye zile hati za kimila wanaweza wakapata mikopo ili waweze kujiendeleza badala ya kwenda benki unaambiwa sisi hiki hatukitambui, unataka kuweka dhamana ndugu yako kakamatwa, haitambuliki. Kwa hiyo, niiombe sana Serikali yangu, kwa spirit tuliyonayo mimi naamini tutashinda na naamini tutavuka malengo katika kutatua matatizo ya wananchi, la msingi ni ushirikiano.
Mheshimiwa Naibu Spika, ndugu zangu wa Kata ya Usevya, najua hamtaniona sasa hivi lakini baadaye mtaniona, niwaombe sana wazazi wangu wa Kata ya Usevya, hao wazazi wanaowaambia msichangie, mmojawapo anaitwa Bulimba, mwingine Emma Godfrey, najua wanatoka upande gani wa chama, ni walewale wasiotaka kuchangia maendeleo …
(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha
kwa muda wa Mzungumzaji)
MHE. DKT. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Mheshimiwa Naibu Spika, naomba muda kidogo. Wazazi wangu wa Usevya, naomba mtumie busara katika kuchangia suala la elimu.
NAIBU SPIKA: Samahani Mheshimiwa muda wako umekwisha, naomba ukae.
MHE. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana. (Makofi)
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. DKT. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante kwa kunipatia nafasi ili na mimi niweze kuchangia hoja ya Mheshimiwa Waziri Mkuu. Kwanza, napenda niwashukuru wananchi wangu wa Jimbo la Kavuu, kwa kuniamini na mimi nawaambia sitawaangusha tuko pamoja.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nianze na hotuba ya Waziri Mkuu ukurasa wa 15, uwezeshaji wananchi kiuchumi. Katika hili, napenda kwanza niishukuru Serikali yangu kwa kuweza kuanzisha VICOBA na SACCOS ambazo zimekuwa na mchango mkubwa katika kuinua pato la wananchi. Pia napenda nishukuru Chama changu cha Mapinduzi katika Ilani yake ilipokuwa inajinadi kuanzisha mfuko wa shilingi milioni 50 katika kila kijiji. Katika hela hizi kutokana na namna tulivyokuwa tunajinadi, basi ziende zikatumike hivyo, kwa makundi mbalimbali ndani ya kila kijiji ambavyo vitakuwa vimesajiliwa na Halmashauri na kutambuliwa kisheria. Kwa sababu tunaelewa katika makundi ya vijana na akina mama tuna asilimia 10 ya kila mapato ya Halmashauri. Kwa Halmashauri ambazo hazifanyi hivyo basi Serikali isimamie.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niende ukurasa wa 25 kuhusu Hifadhi ya Mifuko ya Jamii. Mifuko hii imekuwa na michango mikubwa katika shughuli za maendeleo katika kuendeleza Taifa letu kiuchumi. Niwaombe na niiombe Serikali, kwa sababu tumekuwa tunawahimiza wananchi wajiunge na Mifuko ya Bima ya Afya na kwa sababu hii Mifuko ya Bima ya Afya inachangia katika maendeleo ikajenge zahanati kwenye vijiji, ikatusaidie hata kupata vifaa tiba katika zahanati zetu na vituo vya afya. Kwa nini natamka hivyo? Hii itatusaidia kujenga imani kati ya wananchi na hii mifuko na hivyo itakuwa rahisi kwa wananchi kujiunga na mifuko hii kwa sababu wataona wananufaika, wataona faida yake na watajiunga kwa urahisi. Kwa hiyo, niwaombe NHIF watusaidie kuwekeza katika zahanati zetu na vituo vya afya.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niongelee suala la mifugo hususani suala la migogoro, nafikiri Serikali imepokea malalamiko mbalimbali kutoka katika kila Jimbo kuhusiana na migogoro ya ardhi. Naongelea katika Jimbo langu kuhusiana na migogoro inayojitokeza kati ya wafugaji na mipaka ya Hifadhi ya Taifa hususani Hifadhi ya Katavi. Migogoro imekuwa ikiwasilishwa mara kwa mara. Serikali hii nafahamu ni makini kweli kweli na inafanya kazi kweli kweli na Mbunge mwenyewe Kikwembe anafanya kazi kweli kweli, kutokana na namna tulivyojipangia kutatua hii migogoro, niombe sasa baada ya Bunge hili, baada ya Bajeti, Serikali ikaanze kutatua migogoro kati ya wakulima na wafugaji, kati ya wananchi wanaoishi mipakani na Hifadhi za Taifa, tuondokane na kero hii ili tuweze kufanya shughuli za maendeleo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini naomba niongelee suala la uwekezaji kwa wananchi. Tunakuwa na uwekezaji mzuri ambao unalenga kukuza pato la mwananchi. Napenda niongelee uwekezaji katika masuala la mawasiliano. Mawasiliano ni kitu cha msingi sana, napenda niishukuru Serikali yangu kutoka awamu iliyopita mpaka hii tuliyonayo kwa kuwezesha mawasiliano vijijini kupitia mtandao wa Halotel, Mkoa wa Katavi sasa hivi tuna 100% ya mawasiliano. Ninachopenda kusema tumekuwa na migogoro kati ya wawekezaji hasa wanapokwenda kuweka minara. Nafahamu Halotel imekuja kutatua tatizo ambalo makampuni mengine yalishindwa kwa sababu yanajiendesha kibiashara zaidi lakini Halotel wamefanya.
Mheshimiwa Naibu Spika, niiombe Serikali kupunguza matatizo ambayo yanajitokeza hivi sasa kati ya wawekezaji hawa wa Halotel na wananchi katika maeneo husika, waweze kuangalia namna watakavyoweza kutoa zile tozo. Siamini kabisa kwamba hawa Halotel wanatoa huduma bure na sisi tunalipia hizo huduma.
Kwa hiyo, huu mpango wa kusema shilingi 30,000 kwa mwezi katika eneo husika, kwa kweli bado si sahihi, naomba Serikali waliangalie hilo. Pamoja na kwamba wametusaidia kiasi cha kutosha na nawapongeza sana Serikali kwa kuwaleta hawa Wavietnam ambao wamekuwa mkombozi katika mawasiliano vijijini lakini naomba tuangalie upya hizo tozo kuondoa migongano kati yao na wananchi.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niongelee upande wa barabara. Naishukuru Serikali yangu ya Chama cha Mapinduzi, Bunge lililopita Mheshimiwa Rais alikuwa Waziri wa Ujenzi. Amejitahidi kwa kadiri ya uwezo wake, tumepata pesa ya kutengeneza barabara kwa kiwango cha lami kutoka Mpanda – Tabora. Wananchi wa Katavi, Tabora na Kigoma kwa ujumla tunasema ahsante.
Kama ilivyokuwa kwenye mipango ya Serikali iliyopita ya kutengeneza barabara ya lami kutoka Majimoto - Inyonga naomba iwemo ndani ya bajeti kwani sijaiona na Daraja la Kavuu sijaliona na liko kwenye mpango. Kwa hiyo, niombe sana wazingatie kuweka kwenye bajeti hii mipango iliyokuwepo kipindi kilichopita. Si kwa Jimbo la Kavuu tu ambalo ni jipya, niombe katika Majimbo yote mapya, tuwekeeni hata barabara za vumbi ambazo zinapitika kwa kuanzia si haba tofauti na ambavyo hatuna barabara kabisa.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie suala la reli. Lengo la Serikali ni kutandika reli mpya na nzito zaidi kwa kiwango cha standard gauge. Huu wimbo umekuwa ni wa muda mrefu si chini ya miaka saba iliyopita. Kwa sababu Serikali yetu ni ya hapa kazi tu tunachohitaji ni vitendo. Let us put our ideas into action. Tumechoka na huu wimbo kwenye reli ya kati, tunataka tuone reli ya kati inatengenezwa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niongelee suala la maji. Tarehe 20 Aprili nilipata majibu mazuri kutoka Serikalini kwamba kuna pesa imetengwa kwenye kata zangu kwa ajili ya suala hili. Hizo pesa ni za bajeti iliyopita, bajeti itaisha tarehe 30 Juni, niombe pesa hizo zitoke kabla ya bajeti mpya ili tuanze shughuli za kujipatia maji safi na salama.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niende ukurasa wa 47, aya ya mwisho inaongelea umeme Gridi ya Taifa. Mkoa wa Katavi ulikuwa kwenye mpango wa kupita Gridi ya Taifa kutoka Biharamulo sijaona kwenye mpango huu. Kwa vile kwenye bajeti iliyopita tulitenga naomba iendelee kuwepo na itekelezwe.
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini kwenye bajeti iliyopita kulikuwa na suala la generator mbili zilizokuwa zinatoka Belgium kwenye bajeti iliyopita hazijafika Katavi mpaka leo na hivyo kuifanya Mpanda na Katavi kwa ujumla kutokuwa na umeme wa uhakika, na kushusha mapato ya Mkoa. Kwa hiyo, tunaomba kabisa hilo suala la generator hizo mbili nalo lipatiwe majibu.
Mheshimiwa Naibu Spika, naishukuru Serikali yangu katika sekta ya elimu kwa kubana matumizi katika shughuli za Bunge lakini isibane tu katika shughuli za Bunge ibane hata kwenye baadhi ya vifungu ambavyo vinasemekana viko kisheria kwenye mafungu ya bajeti mtayaona, kwenye masuala ya simu, magazeti, nyumba, umeme, haitavumilika, haiwezekani milioni nane, milioni 10, milioni 20 zinakwenda kule zirudishwe. Wote tunafunga mikanda, hakuna atakayesema nalipiwa simu kisheria, tunafunga mikanda. Kwa hiyo, wote tufunge mikanda tuiweke pesa kwenye maendeleo ya maji, tupeleke elimu, tupeleke kwenye barabara na tupeleke afya.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niongelee suala la Ustawishwaji Makao Makuu Dodoma. Hili suala limekuwa ni tatizo kwa wananchi wote wanaokaa Dodoma, ni shida, ni taabu, ni kero isiyokuwa na majibu.
Mheshimiwa Naibu Spika, CDA wana mambo yao, Manispaa wana mambo yao, mwananchi unalipa kodi zaidi ya mara mbili, kunakuwa na mgongano wa kazi kati ya Manispaa na CDA. CDA wanapandisha kodi, una kiwanja ulikuwa unalipa shilingi 97,000 leo unalipia ile kodi mara nne yake, si sahihi. Lazima iletwe sheria kwa niaba ya wananchi wa Tanzania tuweze kujadili hili suala. (Makofi)
NAIBU SPIKA: Mheshimiwa muda wako umekwisha.
MHE. DKT. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru na naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano kwa Mwaka wa Fedha wa 2016/2017.
MHE. DKT. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Mheshimiwa Mwenyekiti, nipo, ahsante kwa kunipatia nafasi na mimi niweze kuchangia katika hotuba hii.
Kwanza kabisa napenda niwapongeze walioandaa hotuba hii, na sisi kuweza kutupatia nafasi kuweza kuchangia.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda nianze na viwanja vya ndege. Ni kweli Serikali imejitahidi kupanga bajeti kwa ajili ya viwanja vya ndege, na tunaomba basi, kwa namna ambavyo mmeweza kupanga, muweze kuvitekeleza, tumekuwa na mipango mingi ambayo hatuiwezi. Napenda kuishukuru Serikali kwa kuweza kutenga kiasi fulani cha fedha kwa kiwanja cha ndege cha Mpanda, mmetenga karibu shilingi milioni 700. Sasa hizi shilingi milioni 700 sijajua zinaenda kutengeneza visima vya mafuta, kuweka taa, ama extension ya zile kilometa mbili. Kwa hiyo, nilikuwa napenda Mheshimiwa Waziri, utakapo kuja uweze kunipatia majibu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini naomba niende kwenye suala moja la daraja langu la Kavuu kwenye Jimbo la Kavuu. Sipendi sana kulaumu napenda niseme litekelezwe. Daraja hili la Kavuu si chini ya miaka nane linapangiwa bajeti. Kila bajeti nikisoma ni shilingi bilioni mbili ambazo sijaziona, kila mwaka naona shilingi bilioni mbili ambazo sijui zinapelekwa wapi. Ninaomba Waziri uniambie daraja hili linakwisha lini? Na ningependa liishe mwaka huu na ninapenda pesa hizo zitakapotoka uniambie ili nizifuatilie daraja hilo niweze kulisimamia mwenyewe naona Serikali imeshindwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo ninaomba kabisa Waziri pesa hizo pindi zinapotoka uniambie ili niweze kuzifuatilia na wakandarasi wa nchini wapo wanaoweza kufanya kazi nzuri, tunaweza tukakuelekeza; wengine wako Mbeya na Sumbawanga, wanafanya kazi vizuri sana, hasa katika mkoa wa Katavi ambao wanaufahamu na udongo wa kule wanaufahamu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini sambamba na hilo napenda pia nijue kiwango cha lami kitajengwa lini kutoka barabara ya Kibaoni mpaka Kilamatumu kupitia Inyonga, kutoka Inyonga mpaka Ilunde. Ninaongea haya akina mama, watoto, wagonjwa wana teseka kweli kweli; hawafiki maeneo ya matibabu kutokana na ubovu wa barabara. Hakuna magari kwa sababu maeneo yale karibu eneo kubwa ni mbuga na ni hatari kwa kina mama kwa kupanda pikipiki na magari kwa sababu tu ya barabara.
Ninaomba barabara hizo zitengenezwe ili wananchi wa maeneo hayo nao waweze kupata ahueni hasa katika suala zima la kufuata matibabu; ukizingatia kwamba mkoa wetu bado ni mpya na hauna hospitali ya Mkoa wala ya Rufaa, ni lazima twende Bugando, Tabora ama Mbeya. Kwa hiyo lazima tupite hizo barabara na tunapita kwa shida.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo tunaomba sana ili na sisi tuweze kupata matunda ya nchi yetu kwa sababu tunalipa kodi kama watu wengine wanavyoishi mijini.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nije kwenye suala la bandari, naongelea gati la Karema. Gati hili limekuwa ni wimbo, meli ya MV Liemba imetoka kuongelewa hapa, katika bajeti iliyopita ukurasa wa 38 wa kitabu kile mmeongelea ile meli sasa inawekwa kwenye makumbusho, lakini leo humu ninasoma mnasema mmekubaliana na Ujerumani kwamba mnakuja kuitengeneza. Kipi ni kipi wananchi wale wachukue, kwamba meli ile ni nzima ama ni mbovu inafanyiwa marekebisho ama inawekwa makumbusho inaletwa meli nyingine?
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni kwa nini tuweke maisha ya Wananchi wa Ikola, Karema, Kala, Kirando, Kabwe mpaka Kigoma tuyaweke rehani kwa ajili ya meli hii? Kama ni mbovu meli hiyo wekeni, leteni meli mpya wananchi wanataka maendeleo. Ile ni corridor ya biashara, tunaenda Congo, Burundi, Zambia, kama mnaona tatizo kwamba meli kutoka Mpanda mpaka Karema inashindikana, tukarabati barabara/tutengeneze barabara ya kwenda Kasesha, Karema mpaka Kasanga Port ili tuweze kupata na kufanya biashara na wananchi wa mkoa wa Katavi na Rukwa waweze kuuza mazao yao kwa urahisi, ili waweze kujiongezea kipato na waweze kukuza uchumi wao kama Serikali inavyosema, kutoka kima cha chini kwenda kima cha kati.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyoMheshimiwa Waziri nafikiri unanisikia, unanielewa, umetoka Katavi juzi na umeona hali halisi ya kule naomba utekeleze hilo hasa daraja la Kavuu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nakuja barabara ya kutoka Kibaoni – Kasansa – Buze – Kiliamatundu na ya Majimoto – Inyonga mpaka Ilunde, ninaomba majibu ya barabara hizo. Tumekuwa tukisema kila siku, na ninapenda nirudie kama wenzangu waliokwishatangulia kusema kuwa hatuna sababu ya kusema tunasubiri barabara fulani ipandishwe daraja, tunapadisha daraja kutoka lipi kwenda lipi? Wananchi ni wale wale, wa level ile ile, haki yao ni sawa. Wote tuna haki ya kupata barabara bora, maji salama na huduma za msingi kwa wakati mmoja bila kujali huyu ni wa kijijini au wa mjini.
Ninaomba sasa kama Sheria hiyo ya Bodi ya Barabara au ya kwenu, inaleta matatizo tunaomba muilete hapa, ile siyo msahafu wala biblia kwamba haibadiliki. Leteni hapa tutafanyia marekebisho watu waweze kuapata maendeleo sawa kwa sawa na mgawanyo uwe sawa kwa sawa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nakuja barabara ya kutoka Kawajense – Ugala – Kaliua mpaka Kahama. Barabara hii tumekuwa tukiiongelea sana sambamba na ujenzi wa daraja la Ugala, tumekuwa tukiiongelea sana, itamsaidia mwananchi kutoa mazao yake kutoka Mbeya, Sumbawanga, Katavi, Kahama na hatimaye kwenda Musoma na na hata kwenda Darfur wanakopigana kila siku hawana chakula. Tumekuwa tukiongelea umuhimu wa barabara hii; na barabara hii ilikuwa kwenye Ilani ya Chama cha Mapinduzi toka mwaka 2005 na haijatengewa hata hela ya upembuzi yakinifu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kweli sipendi sana kuilaumu Serikali lakini tufike mahali tuwe realistic, kila siku tunaongea hapa haipendezi mtu kila siku ukalisema neon moja, ukisema neno moja kila siku unaumia. Sasa tusianze kupeana pressure humu maisha ni mazuri hata kama magumu. Lakini tunahitaji tunapoongea tunajua tunaongea na Serikali ni watu wazima, wenye akili timamu, tusikilize shida za wananchi na zitekelezwe. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tuliongelea suala la reli ya kati, reli ya kati imeongelewa sana, kwa kweli itakuwa ni aibu kama kila siku tutakuwa tunaongelea suala hili ifike mahali tuchukue maamuzi tufanye kwa vitendo sasa. Matokeo makubwa sasa si pesa, ni pale unapokuwa na tatizo na ukali-solve tatizo mara moja, hayo ndiyo matokeo makubwa na si pesa kutoka sehemu nyingine. Niwaombeni sana tatizo la reli tunalo, sasa ni wakati muafaka wa kulitatua. Tutakapo litatua ndipo tutakapokuwa tumefika kwenye matokeo makubwa sasa.
Kwa hiyo, niwaombe kabisa na Serikali inisikilize na standard gauge iwe ni kipaumbele, si suala la kung‟oa mataruma ya reli ya Tura mkayapeleka Katumba ama mkapeleka Mpanda hapana, tunataka reli sawa sawa na maendeleo ya sehemu nyingine.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tuliongelea suala la kurudisha, vinaitwa nini vile?
MHE. DKT. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Not viberenge, magenge. Tulisema yale magenge yatasaidia sana katika kulinda reli zetu na pia katika kuongeza ajira. Sasa mimi sielewi kwa nini yaliondolewa. Ndiyo maana mnaona kila wakati yale mataruma yanang‟olewa na wananchi kwenda kuuza chuma chakavu, tunaona kwenye tv magari yanavyobeba. Ni vyema sasa mkafikiria mahali na mkafika wakati wa kurudisha; sambamba na kwenye barabara tuliposema kwamba turudishe Public Work Department kwa ajili ya matengenezo ya kila mara ya barabara, kwa ajili ya kuhakikisha barabara zetu zinapitika wakati wote.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba niongelee suala la mitandao au suala la mawasiliano. Ninashukuru sana Serikali yangu kwa kutupatia mitandao hasa vijijini kupitia Halotel, hawa ndugu zetu wa Vietnam, wanafanya vizuri nashukuru. Tatizo langu kubwa na hawa watu ni namna wanavyotoza zile tozo…
Haiwezekani wakatoa kwenye mnara shilingi 30,000 kwa mwezi…
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni kengele ya kwanza. Mimi hilo nalikataa ninaomba kabisa Serikali iangalie namna itakavyo toza hizo tozo tozo hizo…
Haiwezekani shilingi 30,000 kwa mwezi huo ni uonevu na ni wizi hata kama wanapewa huduma wanafanya biashara...
Wapewe hela kufuatana na huduma wanayotoa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. DKT. PUDENCIANA W. KIKWEMBE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante kwa kunipatia nafasi ili niweze kuchangia katika hotuba hii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba niende moja kwa moja kuwashukuru waandaaji, maana yake kuandaa hizi taarifa nayo ni shughuli. Kwa hiyo, wameweza kutuandalia vitu ambavyo na sisi tumeweza kuviperuzi na sasa tunaweza tukatoa michango yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa, napenda niwashukuru wananchi wangu wa Jimbo la Kavuu kwa uvumilivu wao na ushirikiano wao wanaonipatia mimi Mbunge wao wa Jimbo la Kavuu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kabla sijaendelea na hotuba, naomba niwaombe wafugaji wangu wa Kata ya Ikuba, Kijiji cha Kikulwe na Ikulwe (Maji Moto), wawe na uvumilivu wa kuhamisha mifugo yao vizuri pindi watakapooneshwa maeneo ya kupeleka mifugo hiyo. Niiombe Serikali kupitia tangazo lake la kuwaambia watoke mita 500 kwenye vyanzo vya maji, niliomba kuchangia katika Wizara ya Kilimo na Mifugo, nikawaambia waende wakatengeneze malambo, ni ahadi ya Ilani ya Chama cha Mapinduzi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wakatengeneze malambo kule ili wafugaji wale wa Kata ya Ikuba wasiweze kwenda kwenye ule mto wanaowaambia waondoke mita 500 na wanawafukuza bila kuwapa mbadala wa maeneo ya kwenda. Wizara na Serikali wanasema wametenga maeneo Katavi, sasa wanawaondoa hawajawapeleka kule, leo wakikataa kutoka kule watasema wanaleta vurugu, hapana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kama hawatawaonesha maeneo ya kwenda kuweka mifugo yao maana yake ni nini? Sasa hivi wakulima wanavuna, maana yake watatoka pale walipo wanaenda kuongeza shughuli na vita nyingine na wakulima. Wamenitatulia tatizo lile lakini sasa wameongeza tatizo lingine jana. Leo hii ninavyoongea hapa wakulima na wafugaji kule ni shughuli kubwa, ni vita.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba Mheshimiwa Profesa Maghembe akitoka hapo saa saba kapige simu kule uwaeleze waache vurugu zile. Mkuu wa Mkoa na Serikali ya Mkoa imetoa tamko kule kuwa-disturb wafugaji lakini wakulima hawajatoa mazao yao shambani, kwa hiyo leo wanataka kuleta fujo juu ya fujo, jambo ambalo sitalikubali. Tumesema hapa, tunataka kutatua matatizo na si kuongeza matatizo. Haya ni matatizo ambayo yanatokana na mbuga ya Katavi pamoja na hiki kijiji ninachokisema Kata ya Ikuba pamoja na Kata ya Chamalendi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hizo mita 500 mkulima wa kawaida, mfugaji wa kawaida anazipimaje? Waende wakaweke alama, wakachimbe malambo waache kwenda kwenye ule mto, hakuna maji, kila siku hapa ni kilio na tunapiga kelele hapa Wabunge wote wanazungumzia tatizo hili la maji. Sasa kama hawana maji wakanyweshe wapi mifugo yao?
Mheshimiwa Mwenyekiti, wakiingia pale kunywesha askari wa TANAPA wanawaswaga wale ng‟ombe kuwapeleka ndani ya mbuga na kuwaua. Jambo ambalo wanawasababishia umaskini wafugaji na wakulima hawa na sisi lengo letu tunasema watu hawa waende kwenye uchumi wa kima cha kati. Tunafikaje kule kama leo sisi wenyewe tunakuwa ndani ya sheria zetu tunakinzana namna ya kuzitekeleza. Naomba waka-harmonize hizo sheria zao na waangalie ni namna gani wanatekeleza hayo majukumu na kwa wakati gani na kama eneo lile limetengwa wawapeleke wale wafugaji kule. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nakuja katika suala lingine na naomba Mheshimiwa Waziri anielewe ni suala la utalii. Kwanza kabisa napenda nimpongeze Mheshimiwa Lucy Owenya jana amechangia vizuri sana kwenye suala zima la utalii, hakuwa bias na upande wao. Utalii imeonekana sasa ni Kaskazini tu, jamani kila siku nasema Mbuga ya Katavi ina wanyama wakubwa kuliko wanyama wote Tanzania. Anayebisha hapa leo aende lakini haitangazwi hata kidogo. Tuna twiga mazeruzeru kule, hakuna mbuga yoyote utawapata, tuna viboko wakubwa hakuna popote utawapata Tanzania nzima. Kwa nini hawatangazi mbuga zingine tumekazana tu na Serengeti, Ngorongoro, Manyara, sana sana tukisema tunakuja kusema hii hapa ya Iringa, kwa nini hatuvuki kwenye mbunga nyingine? Tunapoteza mapato kwa ajili tu ya utangazaji. Naomba hilo suala waliangalie. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, narudi kwenye suala la wahanga katika Operesheni Tokomeza Ujangili. Katika Bunge lililopita Bunge lilitoa maazimio hapa mambo gani yakafanyiwe kazi, mojawapo ikiwa ni pamoja na kuwalipa wahanga ambao kwa namna moja au nyingine hawakuwa majangili bali walikuwa katika utekelezaji wao wa majukumu mbalimbali wakiwemo Watendaji wa Kata na Vijiji na baadhi ya Waheshimiwa Madiwani. Tuliwahi kusema hapa, wapo waliopigwa mpaka kupoteza viungo vyao na tulitoa maazimio wakasema watawalipa fidia. Nataka kujua fidia hiyo imekwenda wapi?
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimiwa Waziri asiniambie ndiyo kwanza anaingia ofisini, ofisi ipo na shughuli ziko mezani, ukifika ni kuperuzi tu na kuendelea na utaratibu wa kazi. Kwa hiyo, tunaomba hili nalo alitolee ufafanuzi ili wahanga hawa ambao wengine waliweza hata kupoteza watoto wao bila sababu za msingi kutokana na kazi kufanyika bila kufanya utafiti wa kutosha. Kwa hiyo, watu wengi waliumizwa kwa namna moja ama nyingine na tulitoa maamuzi hapa na maazimio kwamba wapatiwe fidia. Kwa hiyo, tunaomba wale wote walioingia katika zoezi hilo bila wao wenyewe kuwa majangili wapatiwe fidia zao na Serikali itupe hapa majibu kwamba wanafanyaje.
Mheshimiwa Mwenyekiti, narudi kwenye suala langu la Ikuba na Chamalendi, tafadhali sana Mheshimiwa Waziri mpaka saa nane mchana naomba awe amekwishaongea na Serikali ya Mkoa waangalie wale wafugaji wanawapeleka wapi. Sitaki niende kule nikute watu wamechapwa fimbo, watu wameuawa na kwetu kule unajua wakianza kupigana, ni mapanga na fimbo, hatutaki tusababishe vita kati ya wakulima na wafugaji. Tumeoana na tumeingiliana katika familia, hatutaki sasa tuanze kuwa na demarcation kati ya mkulima na mfugaji. Sisi wote ni wamoja, tuna namna tunavyoishi kule, mkianza kuleta vurugu zile mkulima hatakubali mwingine aingize ng‟ombe mle wala mwenye ng‟ombe hatakubali ng‟ombe wake wauawe.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nachelea kusema majipu yapo ndani ya TANAPA, maaskari wale wa mbugani wana mipango fulani. Haiwezekani askari anaajiriwa ndani ya mwezi mmoja ni milionea, ndani ya miezi miwili siyo mwenzio, lazima kuna namna inayofanyika kule, naomba wafanye utafiti. Haiwezekani hata kidogo mtu mmoja kapigiwa ng‟ombe 80, ng‟ombe 70, ng‟ombe 200 kwa kosa lipi? Sheria haisemi hivyo, sheria inasema hata kama wale ng‟ombe wamewakamata basi walipishwe faini. Kama faini zao wanaona ndogo walete sheria hapa tufanye marekebisho, tuone tunafanya nini kupata mapato na kuongeza uchumi katika Halmashauri zetu lakini kuwaonea wafugaji, kuwaonea wakulima kwa kweli ni kosa la jinai.