Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Joseph Roman Selasini (8 total)

Hotuba ya Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati wa Kufungua Bunge la Kumi na Moja
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru kwa kupata nafasi, ingawa ndiyo nimeingia, lakini niseme kidogo, nisije nikakosa nafasi.
Mheshimiwa Naibu Spika, nimesoma hotuba ya Mheshimiwa Rais na kabla sijasema chochote kuhusu maudhui ya hotuba hii, nimefurahishwa na jambo moja.
Mheshimiwa Naibu Spika, mimi ni mmoja kati ya Wabunge wa upande huu tulioanzisha mageuzi miaka 20 plus iliyopita na tulipoanza kuna Mzee mmoja anaitwa Ndimara Tegambwage, aliandika kitabu kinachosema kwamba Upinzani Siyo Uadui.
Mheshimiwa Naibu Spika, nimesema hilo kwa sababu, baada ya kupitia hotuba ya Mheshimiwa Rais, nimegundua kwamba mambo mengi ambayo tumeyasema kwa muda mrefu Mheshimiwa Rais ameyazingatia katika hotuba yake na jambo hili linanifurahisha sana, linaonesha kwamba alah, kumbe sisi sote ni Watanzania na kwamba mawazo tunayoyatoa huku, siyo mawazo mabaya, ni mawazo ya kuisaidia nchi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nichukuke nafasi hii kuwaomba viongozi wengine, Mheshimiwa Nape yupo pale, Mheshimiwa Jenista na wengine, muige mfano wa Rais, siyo kwamba kila kinachosemwa upande huu ni kitu kibaya.
Mheshimiwa Naibu Spika, baada ya kusema haya, mimi nitachangia mambo matatu; la kwanza ni viwanda. Wazo la kufanya nchi yetu kuwa nchi ya viwanda ni wazo ambalo limechelewa sana. Mwalimu Nyerere alijitahidi, enzi za Mwalimu Nyerere tulikuwa na viwanda karibu katika kila zao, katika kila sekta, lakini bahati mbaya ndiyo hivyo viwanda vikachukuliwa, wengine wakavifisadi, wengine wakaviua na kadhalika. Sasa wazo hili, nadhani ndiyo wazo pekee ambalo litaisaidia nchi hii, kwa sababu ukiangalia sasa hivi ni bidhaa chache sana ambazo tunauza nje na kwa sababu hiyo, hata upatikanaji wa fedha za kigeni, unakuwa wa shida, ndiyo maana hali yetu ya uchumi inayumba mara kwa mara, dola inayumba mara kwa mara.
Mheshimiwa Naibu Spika, ushauri ambao ningependa kutoa, maana yake Mheshimiwa Rais amesema kwamba, atajitahidi kufanya nchi yetu iwe nchi ya viwanda, lakini ningefurahi zaidi kama mwelekeo ungeanza kuonekana, kwamba ni viwanda vipi tunaanza navyo ili watu waandaliwe. Tusije tukaanzisha viwanda halafu matokeo yake tukauwa kilimo. Kama tunaanza viwanda ambavyo vitawasaidia watu wetu kujiandaa ili malighafi za hivi viwanda zitoke hapa hapa, litakuwa jambo bora zaidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, nasema hivyo kwa sababu ukiangalia sasa hivi watu wanatoka vijijini, vijana wanatoka vijijini wanakuja mijini kuja kubangaiza na wanafanya hivyo kwa sababu kilimo sasa kinaanza kudharauliwa. Kijana anaona akifika mjini akishika soksi mbili,
tatu akizitembeza, anarudi kijijini anaonekana ni wa maana zaidi kuliko wale aliowaacha vijijini.
(Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo tuangalie vile viwanda ambavyo vitawafanya wakulima waweze kupata hamasa ya kuweza kuandaa malighafi kwa ajili ya viwanda vyenyewe ndiyo tuanze navyo. Nami nasema kwamba, Mheshimiwa Rais, pamoja na Serikali yake, kama mtajitahidi kuanza kufufua Viwanda vya Nguo, Viwanda vya Pamba, kwa sababu tunajua hapo nyuma jinsi Urafiki ilivyovuma, jinsi Mwatex ilivyovuma na viwanda vingine na mkifanya hivyo ni kwamba mnawahamasisha wakulima wa pamba kulima zaidi na vilevile kuweza kuona manufaa ya kilimo kwa sababu pamba yao itapata soko hapa hapa, pamoja na viwanda vingine.
Mheshimiwa Naibu Spika, la mwisho, kwa sababu najua muda ni mchache, nisemee kuhusu maji. Utagundua na sidhani kama kuna Mbunge atasimama hapa bila kusemea suala la maji. Ningeomba sana suala la maji liwekewe kipaumbele kikubwa sana kwa sababu ndilo
suala ambalo linawatesa watu wetu ukiacha na mambo mengine. Pale Jimboni kwangu shida ya maji ni kubwa kuliko ambavyo mtu unaweza ukaelezea na hasa inapokuja wakati wa kilimo.
Ilisemwa hapa Bungeni kwamba sasa hivi mvua zinanyesha, lakini kwa experience ya pale Rombo maji yote yanakwenda nchini Kenya. Kule wameweka utaratibu wa kuyazuia. Matokeo yake kiangazi kikija, wale wa Kenya ndiyo wanatuuzia mboga na kadhalika.
Mheshimiwa Naibu Spika, nilishasimama hapa Bungeni mara nyingi nikiomba kwamba, jamani wale wanaohusika na Wizara ya Maji, sisi tuna makorongo mengi sana pale Rombo, tusaidieni tuweze kuzuia yale makorongo ambayo yanapitisha maji mengi sana wakati wa masika ili baadaye wakati wa kiangazi yatusaidie. Yatatengeneza hata ajira kwa vijana wetu, vijana watalima mbogamboga, vijana watalima kilimo cha msimu wa kiangazi na kwa sababu hiyo tutapunguza umaskini wa hali ya juu sana miongoni mwa vijana wetu na tutatengeneza ajira miongoni mwa vijana wetu.
Mheshimiwa Naibu Spika, tuna Ziwa pale linaitwa Ziwa Chala, lile Ziwa niliomba hapa nikaambiwa yale ni maji ya Kimataifa, ni maji ya Kenya na Tanzania, kwa hiyo, utaratibu utafanyika ili tuweze kupata maji yale yatumike pia na kwa watu wangu pale Rombo. Sasa cha kushangaza watu wa Kenya wanatumia maji ya lile Ziwa, lakini sisi tunahangaika na uhaba wa maji.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba sana katika hii mipango mizuri ambayo Rais ameeleza kwenye kitabu chake itufikishe maeneo kama hayo, mahali ambapo tunayo maji, maji ambayo Mwenyezi Mungu ametupatia na maji ya Ziwa Chala ni maji ya Mlima Kilimanjaro.
Theluji ile pale Kilimanjaro inapoyeyuka imetengeneza underground rivers ambazo zinakwenda mpaka pale Chala. Sasa wenzetu wa Kenya wanayatumia sisi tunabaki tunayaangalia. Kwa hiyo, wakati tunapoendelea kutengeneza sera zetu, mipango yetu kufuatana na hotuba hii ya
Mheshimiwa Rais, naomba sana maeneo kama hayo yaangaliwe. Mheshimiwa Naibu Spika, nimalize tu kwa kurudia ule wito wangu kwamba, jamani wote tunajenga nchi, nchi yetu hii ya Tanzania, kwa hiyo, mawazo ambayo yanatoka pande zote tuyapokee na tuyafanyie kazi, badala ya kupigana vijembe.
Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru kwa nafasi uliyonipa. (Makofi)
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano kwa Mwaka wa Fedha wa 2016/2017.
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Spika, kama ulivyosema asubuhi, muda mrefu sikuwa hapa Bungeni kwa sababu nilikuwa na kesi ya uchaguzi. Namshukuru Mwenyezi Mungu amenirejesha Bungeni salama na nawashukuru wananchi wangu wa Rombo kwa kuniunga mkono wakati wote. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, kwa kuwa sikuwepo, iko michango mingi sana ambayo ilitolewa hapa Bungeni tangu wakati wa kuchangia mpango na kadhalika, basi kama nitarudia kwenye eneo ambalo wenzangu waliligusa naomba ionekane tu kwamba nami nataka niweke rekodi katika mambo yaliyotokea katika Bunge hili.
Mheshimiwa Spika, jambo la kwanza ambalo ningependa nilizungumze ni ujumbe ambao nimetumwa na wapiga kura wangu na baadhi ya viongozi hasa viongozi wa dini tuliokutana kwenye mazishi, akaniomba nikifika Bungeni niuseme, nao ni kuhusu matangazo haya kutokwenda hewani kama ilivyokuwa zamani. Wamenituma niseme ifuatavyo: kwamba Bunge kuna kujichanganya kwa hali ya juu ambapo watu wanahoji, Bunge hili lina wasomi au sote tumegeuka kuwa vilaza? (Makofi)
Mheshimiwa Spika, wanasema hivi, mwanzoni ilisemekana Bunge ndilo linalohusika na kuzuia matangazo, lakini kadri siku zilivyokuwa zinakwenda, Serikali imejitokeza kuwa msemaji wa Bunge. Sasa wanashangaa, ni Bunge au ni Serikali? Katika Serikali kuwa msemaji wa jambo ambalo wanasema linahusu Bunge, Waziri wa Habari anasema kwamba hili linatokana na gharama, lakini Waziri Mkuu anasema ni ili wananchi wafanye kazi.
Mheshimiwa Spika, sasa wananchi wanajiuliza, hivi hii Serikali ni moja? Mambo yanaamuliwa kwenye Baraza la Mawaziri au mnaamulia kwenye chai? Kwa hiyo, wananchi wanataka kujua, jambo hili hatma yake ni nini? (Makofi)
Mheshimiwa Spika, nami nataka niwaambie kuna faida kubwa ya kukaa nje ya Bunge, Mbunge wakati Bunge linaendelea.
Mheshimiwa Spika, nataka niishauri Serikali, msifikiri jambo hili linawaletea umaarufu, linawachanganya kweli kweli kwa sababu wananchi walichoshikilia ni kwamba mnazuia wananchi wasione kile ambacho wanapaswa kuona kwa sababu mnaogopa kukosolewa. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, nami ninachokiona ni kwamba yako mambo Bungeni hapa yanafanyika mazuri na Wapinzani, yanafanyika mazuri na upande mwingine, ni kwa sababu gani mnakataa wananchi wasipate haki yao ya kuona nini kinachoendelea? Kama sasa hivi katika bajeti hii, wananchi wanauliza, wao wanalipa kodi; Bunge hili la bajeti ndilo linalogawa mafungu ya zile kodi zao, kwa nini mnawakimbiza kulipa kodi lakini wasiwe na haki ya kuangalia ile kodi yao inavyogawanywa? (Makofi)
Mheshimiwa Spika, ni muhimu tuseme ili ibaki kwenye rekodi, kwa sababu tumekuwa tukiwashauri, lakini hamtaki kupokea ushauri, nitoe mfano wa ushauri ambao tumekuwa tukiwapa. Tarehe 27 Mei, 2015 katika Bunge hili Mheshimiwa Esther Matiko alishika shilingi katika Wizara hii kuhusu boti ya Dar es Salaam Bagamoyo.
Mheshimiwa Spika, alichosema Mheshimiwa Esther wakati ule ndicho CAG ambacho sasa hivi ame-confirm kwamba boti ile ilikuwa chini ya kiwango, kwamba gharama za kununua boti ile zilikuwa kubwa. Sasa sisi hatushauri kwa maslahi yetu, tunashauri kwa maslahi ya nchi. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, umezuka mtindo katika Bunge hili Wizara ya Uchukuzi ikiguswa kwa sababu, Rais alikuwa Waziri hapa, kuna hisia za kuzuwiazuwia Wizara hii watu wasiseme maneno! Hatusemi kwamba, Rais akiwa Waziri alifanya ufisadi, inawezekana ni Katibu Mkuu, inawezekana ni watu wake! Na sisi tunamwambia kwa sababu, ya umahiri wake wa kutumbua atumbue hawa ambao walihusika katika kuharibu fedha za wananchi. Hili ni jambo ambalo kila mtu mwenye akili na anayeipenda nchi ataniunga mkono. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, ukitoka huko nenda kwenye barabara zetu. Mheshimiwa SavelinMwijage amezungumza hivi hakuna mtu anayeiona barabara ya Chalinze – Vigwaza mpaka Mlandizi? Hii barabara Mawaziri wanapita, Rais anapita na kila mtu anapita! Hivi haiingii kwenye fikra kwamba, hapa ni ufisadi umefanyika? Hapa ni wizi umefanyika? (Makofi)
Mheshimiwa Spika, sasa haya yanazuiwa na yanapozuiwa mnafikiri kwamba, ni kusaidia Serikali, hapana! Serikali inaumizwa kwa kiasi kikubwa sana. Ujenzi wetu wa barabara lazima uangaliwe, kuna ufisadi na wizi mwingi sana unatokea. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, kuna barabara ya kutoka Mwika – Mkuu kwenda mpaka Tarakea, Jimboni kwangu; ile barabara haina miaka mitatu, leo kuna mashimo! Sasa hivi tumeanza viraka, ni nini kimetokea? Feeder roads hazijatengenezwa! Kuna eneo moja linaitwa Mengwe, Keni na Mkuu; zile feeder roads tuta la barabara liko juu mtu anapanda na pikipiki kule haoni gari linapita kule! Matokeo yake watu wanauawa kila siku!
Mheshimiwa Spika, nilisema mwaka jana na mwaka huu nasema tena! Isifikiriwe kwamba, Serikali itapendwa kwa kuambiwa halafu haitekelezi! Ninyi mmeficha wananchi wasitusikie, sisi haya tunakwenda kuwaambia! (Makofi)
Mheshimiwa Spika, sambamba na hilo, barabara ile ilijengwa na Wakandarasi wawili. Mkandarasi wa kwanza alipeleka vifaa akaviweka kwenye eneo la kiwanja cha michezo cha watoto wa shule pale Mengwe, mpaka leo hii miaka 10, matingatinga yako pale! Magari yanaozea pale! Watoto hawana mahali pa kuchezea! Tumeshahangaika kila mahali yale yaondolewe, hayaondolewi! Sasa mimi sijui Serikali ya Hapa Kazi Tu ningefikiria kwamba, haya mambo ambayo yamelalamikiwa miaka iliyopita ndio ingeyachukua sasa iyafanyie kazi.
Mheshimiwa Spika, kuna eneo katika barabara hiyo, wamejenga mto unapita juu ya barabara, Kikelelwa kule! Sasa hivi hapa jinsi mvua zilivyonyesha, maji yote yanaenda kwenye majumba ya watu. Watu wanateseka! Tumesema na tunaendelea kusema. Sasa huwezi hata siku moja ukawaridhisha wananchi wakati kero zao hazishughulikiwi. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, najua muda unaniishia, lakini niseme sisi tumepata mafuriko mwaka huu kule Rombo. Kati ya mtandao wa barabara za Halmashauri, kilometa 285, kilometa 167.7 zimebomoka zote. Fedha kwa ajili ya ujenzi wa barabara za Halmashauri katika bajeti ya 2015/2016 mpaka robo tatu ya mwaka wa fedha tulikuwa hatujapata hata shilingi moja! Naiomba Serikali ituletee hizo fedha kwa sababu, sasa hivi wananchi katika vijiji vyote, katika Kata zote hakuna jinsi, barabara zimevunjika na kwa hiyo, wanategemea sana wapate fedha hizi ili waweze kurekebisha barabara maisha ya wananchi yaende kama ambavyo wanataka yawe.
Mheshimiwa Spika, la mwisho, yapo maeneo korofi maana maendeleo yakija yanakuja na tabu zake; yapo maeneo korofi ambayo tulishaomba yawekewe matuta. Kwa mfano, kuna eneo moja linaitwa Mamsera, juzi nimerekodi mtu wa 22 kuuawa kwa sababu ya speed kubwa.
Mheshimiwa Spika, nimekwenda TANROADS Mkoa wa Kilimanjaro mara chungu nzima, Baraza la Madiwani, Halmashauri iliyopita na hii ya sasa hivi wamekwenda wameomba jamani pale pawekwe matuta watu wanakufa! Hivi ndiyo niseme kwamba, Serikali inapenda kusikia watu wake wanauawa?
Mheshimiwa Spika, juzi uso kwa macho, nimeona mweyewe mtu wa 22 ameuawa! Eneo la Tarakea, eneo la Kikelelwa, eneo la Keni, ni maeneo ambayo ni korofi! Mimi ni mmoja kati ya watu ambao tunapinga matuta, lakini wakati mwingine lazima tuyaombe kwa sababu ya wakorofi wachache. Naomba sana Waziri awaagize watu wa TANROADS Mkoa wa Kilimanjaro waweke matuta eneo la Mamsera, eneo la Keni, eneo la Holili na eneo la Tarakea.
Mheshimiwa Spika, mwisho kabisa, moja kati ya vitu vinavyochangia hizi barabara kuharibika, niliwaambia yapo magari yanabeba pozzolana kutoka Holili na mengine yanabeba mizigo mizito yanapita kwenye ile barabara inakwenda Kenya, wekeni mizani hata ya kamba! Ni leo, ni kesho, ni leo, ni kesho.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa Serikali ya Awamu ya Nne imekwenda imekuja sasa Serikali ya Hapa Kazi Tu, wekeni basi hiyo mizani! Huu nao ni ushauri tunawasaidia kwa sababu, ile barabara inavunjika. Barabara zinatengenezwa kwa pesa nyingi, lakini wakorofi wachache wanasababisha zivunjike. Sasa tuseme namna gani, ili mtuelewe? Maana tukisema kwa kutetea rasilimali hamuelewi! Tukisema kwa kelele mnasema sisi tunapayuka, tunapiga kelele.
Mheshimiwa Spika, naomba sana kwamba, haya niliyoyasema Wizara iyafanyie kazi. Nakushukuru sana kwa nafasi uliyonipa.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru sana kwa kunipa nafasi ya kuchangia katika hotuba hii ya Wizara ya Ardhi. Awali ya yote niseme kwamba Bunge hili liliunda Kamati Teule kwa ajili ya kuchunguza migogoro ya ardhi na kwa bahati nzuri, nilikuwa miongoni mwa Wabunge walioteuliwa na Mheshimiwa Spika wa Bunge la Kumi kuingia kwenye Kamati hiyo kwa ajili ya kazi mahususi ambayo Bunge liliagiza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nachukua fursa hii kumpongeza Waziri Lukuvi pamoja na wasaidizi wake, kwa sababu kadri ninavyofuatilia utendaji wao ni kwamba yale mapendekezo ya ile Kamati Teule yanaendelea kutekelezwa hatua kwa hatua. Moja kati mapendekezo tuliyotoa ni kwamba Wizara ijaribu kuzi-coordinate Wizara zinazoshughulika na masuala ya ardhi; Wizara ya Mifugo, Wizara ya Maji, ili kuweza kuratibu vizuri matumizi ya ardhi yetu maana yake tuligundua kila Wizara inafanya mambo yake kuhusu masuala haya ya ardhi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninachokiona ni kwamba, hili linafanyika na mambo yanakwenda vizuri. Vilevile tulitoa pendekezo kwamba, lazima watumishi wa Wizara hii wapewe nafasi ya kwenda kujifunza, kwa sababu migogoro ya ardhi haipo Tanzania peke yake, iko nchi nyingi. Nchi zetu za Afrika Mashariki na Kati, migogoro hii ni mingi sana na wenzetu kwa mfano, Ethiopia wamejaribu kuitatua kwa namna ambavyo imeleta muafaka kati ya wakulima na wafugaji. Kwa hiyo, tulipendekeza watumishi hawa wapewe nafasi ya kwenda kujifunza namna wenzao walivyotatua migogoro hii na kuleta amani katika maeneo yao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pendekezo lingine ambalo tulitoa ni hili ambalo linazungumzwa sasa hivi kuhusu upimaji wa ardhi. Migogoro haiko kwa wakulima na wafugaji peke yake au kwa wakulima na hifadhi peke yake au na wawekezaji peke yake, lakini hebu tazameni; ukitoka Dar es Salaam kuja Dodoma, sasa miji hii inaungana, maana yake kuna ujenzi holela wa ovyo ovyo tu. Dar es Salaam imeshaungana na Chalinze; Chalinze imeshaungana na Morogoro; Arusha imeungana na Bomang‟ombe; Bomang‟ombe imeungana na Moshi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tukiachia hali hii iendelee, maana yake ni kwamba huko tuendako Taifa hili litakosa ardhi ya kilimo, kwa sababu kila anayefikiria kuweka jengo lake analiweka mahali popote anapotaka. Ni matumaini yangu kwamba Mheshimiwa Lukuvi hili atalizingatia. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, sambamba na upimaji, Wizara ilikuwa na mfuko maalum ambao ulikuwa unazisaidia Halmashauri kukopa ili kuweza kufanya upimaji katika Halmashauri zao. Ulikuwa unaitwa Plot Development Revolving Fund.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nasi watu wa Rombo tulipeleka maombi yetu Wizarani kwa ajili ya kukopa fedha hizi ili tuweze kufanya upimaji, mpaka leo hatujajibiwa na nadhani pengine Mfuko umekufa. Nadhani hiki kilikuwa kitu kizuri. Wizara iangalie namna ya kuboresha huu Mfuko ili Halmashauri ziweze kukopa fedha kwa ajili ya kusaidia kupima katika maeneo yao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sambamba na hili, ni hiki kilio cha kila Halmashauri kirejeshewe mapema ile retention wanapokusanya kodi ya ardhi. Mara nyingi inachelewa, sasa matokeo yake ni kwamba zile Ofisi za Ardhi katika Halmashauri zinakuwa kama zimefungwa miguu na mikono, hazina nyenzo, hazina fedha, kwa sababu hiyo upimaji unakuwa ni mgumu sana na utekelezaji wa majukumu yao pia unakuwa ni mgumu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sambamba na hayo, nizungumze kidogo kuhusu Jimbo langu. Katika Jimbo langu kuna eneo la Ziwa Chala. Hili ni ziwa pekee katika Afrika kama siyo dunia. Ni ziwa pekee ambalo maji yake hayajachafuliwa kwa asilimia 85. Sasa hivi Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kinafanya utafiti wa namna tabianchi ilivyobadilika kwa miaka 500,000 iliyopita kwa kutumia lile ziwa. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuna sijui Halmashauri au Wizara, ilikwenda ikakabidhi watu iliyowaita wawekezaji eneo la lile ziwa na kuwamilikisha. Pamoja na hayo, ardhi inayozunguka lile ziwa ni ardhi ambayo wananchi wa Kata ya Holili, Chala, Mamsera, Ngoyoni na Mengwe walikuwa wamemilikishwa zamani na iliyokuwa inaitwa Land Board. Sasa wananchi wa Kata hizi wanazuiwa kwenda kwenye maeneo yao, wanapigwa, wanadhalilishwa na wenzao wawili matajiri ambao ni Warombo kule kule waliokwenda kumleta Mzungu wakamweka pale kwa kigezo kwamba ile ardhi ni mali yao. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba sana Wizara kwa sababu waliopewa hiyo ardhi walikuwa viongozi katika Serikali ya Chama cha Mapinduzi, mwone kwamba jambo kama hili linawachafua. Kata nilizotaja ni karibu tano, wazee wanapigwa, akinamama wanapigwa na watu wachache waliopewa ardhi yao wanadai kwamba ni mali yao. Naamini Mheshimiwa Lukuvi kwa kasi aliyoonesha na kwa usikivu alioonesha, nami niseme ndugu zangu Waheshimiwa Wabunge, siyo dhambi kumpa pongezi Mheshimiwa Lukuvi. Siyo dhambi hata kidogo, kwa sababu hata mimi binafsi niseme tu kwamba, kuna mambo aliyonitendea. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nilidhulumiwa kiwanja Tegeta tangu mwaka 1994. Nimekwenda kwenye haya mnayoita Mabaraza za Ardhi, nimehangaika sikupata haki yangu; lakini Mheshimiwa Lukuvi ameingia, haki yangu nimepata. Sasa ndiyo maana nasema siyo dhambi kama jambo zuri likifanyika lisemwe. Nami ningesema na wengine waige mfano wa Mheshimiwa Lukuvi wa kutatua mambo kwa haraka. Kwa hiyo, ni imani yangu kwamba hata hili la Ziwa Chala Mheshimiwa Lukuvi atalifuatilia na alitatue kwa masilahi ya watu wangu wa Rombo. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, siyo hilo tu, pale Tarakea kuna kiwanja cha vijana cha kucheza mpira, watu wamefanya siasa tu, wakampa mfanyabiashara mmoja anaitwa Maulidi, kajenga hapo jengo lake. Sasa kwa uhaba wa ardhi tuliyonao Rombo, vijana wetu hawana mahali pa kuchezea, lakini tajiri kaweka jengo pale, liko limesimama naye anatumika kwa ajili ya kukisaidia Chama chenu kwenye kampeni, anatoa pesa za kampeni. Matokeo yake kwa kuwa anatoa pesa za kampeni, hakuna mtu anayemgusa. Ni imani yangu kwa kasi hiyo hiyo pia Mheshimiwa Waziri atakwenda pale aangalie jambo hilo. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwenye Kata ya Mengwe, hili nililisema kwenye Wizara ya Ujenzi, tuna kiwanja pia cha watoto cha kucheza mpira. Wameweka hapo matingatinga tangu mwaka gani sijui, yako pale, vijana hawana mahali pa kuchezea, hebu Mheshimiwa Lukuvi aangalie namna ya kutusaidia. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lingine niseme tu, Mkoa wa Kilimanjaro kwa ujumla tuna matatizo makubwa sana ya ardhi. Wananchi wa Mkoa wa Kilimanjaro nao ni Watanzania, nimesikia tukizungumza hapa kuhusu mashamba ambayo Serikali inayarejesha kwa wananchi. Naomba kama unaweza ukawekwa utaratibu hata wananchi wa maeneo ambayo ni highly populated kama Rombo, vijana wana moyo wa kufanya kazi ya kilimo, lakini hawana maeneo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, vijana hawa wapo tayari kwenda kwenye maeneo mengine ya nchi ambayo wakipewa ardhi kwa utaratibu fulani wanaweza wakaendeleza kilimo. Nami niko tayari kuwaorodhesha vijana kama hao na kuwapeleka ofisini kwa Mheshimiwa Waziri ili kama kuna shamba fulani la Serikali watalitoa, basi na wale vijana wanufaike kwa sababu nao ni Watanzania.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda pia kujua, huu utaratibu wa kupima ardhi ambazo tunapata hati zile za kimila, sijui namna gani, kwa mashamba ya kimila kama ya Kilimanjaro, vile vihamba ambavyo vina makaburi, tunaambiwa hatuwezi kukopa kwa sababu mashamba yetu yana makaburi, upimaji wake unafanyika namna gani. Sisi tutakosa hiyo haki kwa sababu siyo dhambi sisi kuzika kule kwenye vihamba vyetu, ni kwa sababu ya ukosefu wa ardhi. Mheshimiwa Waziri aangalie namna ya kutusaidia ili wale wananchi waweze kupata manufaa ya ardhi yao.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru kwa kunipa nafasi, na kwa kweli hii ni nafasi ambayo nilikuwa naisubiri kwa hamu sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nataka nizungumzie mambo mawili ambayo yanaendelea katika Jimbo langu. Mwaka 2011 nilisimama katika Bunge hili nikasema Jimbo la Rombo halina hifadhi ya wanyama, nilisema hivyo kwa sababu tembo kutoka Kenya, Mbuga ya Tsavo pamoja na Amboseli walileta maafa makubwa sana katika Jimbo langu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, karibu vijiji 20, Kata ya Holili, kijiji cha Kidondoni Kata ya Chana, kijiji cha Ngoyoni, kijiji cha Ngareni, Shimbi Kati, Kiraeni, Msaranga, Mahorosha, Leto, Urauri na Rongai, mazao ya wananchi yaliliwa na tembo, wananchi waliuawa na wengine wakapata vilema vya kudumu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, maombi ya fidia yalipelekwa Wizarani kuanzia mwaka 2012 hadi leo hakuna majibu, hakuna chochote. Ninaiomba sana Wizara ishughulikie jambo hili kwa sababu ni kero na wananchi wamejenga chuki kubwa kati yao na Serikali.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Wizara iliahidi kutujengea vituo vya kudhibiti wanyama pori. Iliahidi kutujengea vituo vitatu, kimoja Ngoyoni, kituo cha pili Mahorosha na kituo cha tatu Kikelelwa, hadi sasa ni kituo kimoja tu kimejengwa. Naomba Wizara ifanye jitihada za kuhakikisha kwamba vituo vingine viwili vimekamilishwa na ninapenda nimsikie Waziri wakati anafanya majumuisho ili kero hii iishe moja kwa moja kwa wananchi wa Rombo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kero nyingine ambayo ningependa kuizungumza ni uvamizi wa nyani kutoka mlima Kilimanjaro. Kijiografia, Mlima Kilimanjaro wote uko katika Jimbo la Rombo, pamoja na kwamba mlima huu unahudumiwa na Halmashauri zote ambazo zinazunguka ule mlima. Mlima Kilimanjaro ukiungua ni wananchi wa Rombo wanaswagwa kwenda kuzima moto mlimani. Wapo waliovunjika, wapo waliokuwa vilema kwa sababu ya kwenda kuzima moto, wanachoambulia ni nusu mkate kwa kila anaekwenda kuzima.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimiwa Lucy Owenya amezungumza hapa imefika wakati Mheshimiwa Maghembe, wananchi wa Rombo na Halmashauri zinazozunguka Mlima Kilimanjaro tunataka mrabaha kama wenzetu wa madini wanavyopata. Vinginevyo tumedhamiria safari hii mlima ukiungua hatuzimi, mje mzime wenyewe. Kwa sababu mlima unaingizia TANAPA zaidi ya shilingi bilioni 60 kwa mwaka, lakini hakuna ambacho Halmashauri hizi hususan watu wangu wa Rombo wanakipata zaidi ya vilema ambavyo vinatokana na maporomoko wakati wanaenda kuzima moto mlimani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimiwa Waziri kama vile haitoshi mlikuwa mmetupa half mile kwa ajili ya akina mama kwenda kukata kuni pamoja na majani mkijua kabisa kwamba Jimbo la Rombo ardhi yetu ni ndogo na kwa sababu hiyo hatuna maeneo ya kuswaga wanyama wetu, wanyama wetu tunawaweka ndani.
Kwa hiyo, eneo lile mlitupa, tulikuwa tunapata majani pamoja na kuni, sasa taabu tunayoipata ni kwamba wananchi ambao wanaishi karibu na eneo hili, vijiji vya Masho, Maharo, Mokara, Ubaa, Mashuba, Kirwa, Katangara, Lesoroma wanapata shida mbili; shida ya kwanza ni kwamba kila wanapolima nyani wanatoka mlimani wanakula mahindi yao yote na mwaka huu wameshindwa kulima kwasababu ya shida ya nyani, KINAPA hawataki kutuwezesha ili kupambana na wale nyani. Shida ya pili ni akina mama ambao wanakwenda kwenye ile half mile kwa ajili ya majani na kuni kinachowapata ni kwamba wanatandikwa viboko, wengine wanabakwa, wengine wananyang‟anywa vifaa vyao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nataka niseme mwaka jana askari wa KINAPA waliwakamata akina mama wafuatao, Ndugu Selfina Mtengesi Luka wa Kitongoji cha Mori, Ndugu Fabiola Joseph, Ndugu Rose Luka, Ndugu Witness John, Ndugu Rafia Makongoro wa Kitongoji cha Kimongoni, wakawalaza chini na kuwatandika viboko. Ninaiambia Serikali tabia hii ya askari wenu kupiga wananchi hovyo hovyo, mnawakomaza na mnaleta matatizo katika nchi kwa sababu itafika mahali watasema hapana. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nakuomba wakati wa kufanya mjumuisho aibu hii ambayo imetokea Rombo ya akina mama ambao hawajawahi hata kupigwa na waume zao wanaambiwa walale chini, watandikwe viboko vya makalio katika Serikali hii ambayo tunasema ni Serikali yenye amani na utulivu, uniambie ni hatua gani zitakazochukuliwa, kwa sababu ikiendelea hivi itafika mahali sisi tutasema hapana. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ukiondoka kwenye masuala yanyohusu Jimbo langu, ni kwamba tunazungumza habari ya utalii lakini kuna mambo mengi sana katika nchi yetu ambayo tungeweza tukayatumia yakatuletea uchumi mzuri tu. Kamati ya Bajeti chini ya Mheshimiwa Chenge mwaka jana nakumbuka tulienda Dubai kwa ajili ya semina wakatucheka, wakatuambia mnahangaika na vitu chungu nzima, utalii peke yake ungefanya Tanzania ikawa kitu cha ajabu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunazungumza habari ya Serengeti, habari ya Mlima Kilimanjaro na kadhalika, mbona kuna vitu vingi vinapotea? Mimi nashangaa watu wanakuja kutalii Bungeni hapa, nashangaa. Kila Halmashauri TANAPA ingeweza ikaamua kujenga makumbusho katika kila Halmashauri watu wakaenda kujifunza habari ya vita ya Maji Maji, watu wakaenda kujifunza kwa mfano pale Kilwa pana handaki linakwenda mpaka Mombasa, linafukiwa tu. Pale Rombo kuna Kata inaitwa Keni, kuna handaki Machifu walichimba zamani linatoka Keni linaenda mpaka Wilayani, yanafukiwa tu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, vifaa walivyotumia wazee wetu akina Mirambo, akina Mkwawa, akina Mangi Mareale, vinapotea mnaona tu, hakuna mtu anayejali ajenge makumbusho avihifadhi viweze…
MWENYEKITI: Ahsante.
Taarifa ya Kamati ya Hesabu za Serikali (PAC) pamoja na Maoni na Mapendekezo yaliyomo katika Taarifa hiyo; na Taarifa ya Kamati ya Bunge ya Hesabu za Serikali za Mitaa (LAAC) pamoja na Maoni na Mapendekezo yaliyomo katika Taarifa hiyo
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Naibu wa Spika, kwanza nikushukuru kwa kunipa nafasi ya mwanzo kuchangia hoja hii. Kwanza niseme kwamba, mimi ni Mjumbe wa Kamati ya LAAC na kwa sababu hiyo mengi nitakayozungumza yatahusu maoni na mapendekezo ya Kamati yangu.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kusema tu kwamba, matatizo mengi ambayo tumeyaona katika ukaguzi yanafanana kwa halmashauri zote. Nipende kuzungumza zaidi maeneo yanayohusu fedha za Serikali ambazo zinapelekwa katika Halmashauri zetu. Karibu halmashauri zote nchini, zinakabiliwa na tatizo la kutopata fedha za maendeleo kutoka Hazina kwa wakati. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, tatizo hili ni kubwa kiasi kwamba, karibu katika halmashauri zote, kuna miradi ya maendeleo au haijakamilika au iko nusunusu na kwa kweli karibu halmashauri zote zina madeni yanayotokana na wakandarasi kutolipwa fedha zao kwa wakati.
Mheshimiwa Naibu Spika, kucheleweshwa kwa fedha hizi kwenda kwenye halmashauri, hakuna sababu yoyote ambayo katika ukaguzi tumeambiwa, ambayo Hazina wanazieleza halmashauri na ndiyo maana tungependa kusikia kama Bunge, Waziri wa Fedha atuambie tatizo linaloikumba Hazina kutopeleka fedha kwa wakati kwenye halmashauri ni nini? (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, ndani ya Halmashauri kuna matatizo makubwa sana ya utekelezaji wa mipango ya maendeleo. Tatizo la maji ambalo Wabunge wote tunalizungumza, kiini chake ni kwamba, baadhi ya miradi inayosimamiwa na Halmashauri haitekelezeki kwa sababu ya madeni. Siyo hilo tu, tatizo ambalo tunalipata la ukarabati wa miundombinu ya elimu, ukarabati wa barabara na kadhalika linatokana na shida hii hii ya Hazina kutopeleka fedha kwa wakati. Kwa hiyo ili kuzisaidia halmashauri zetu, ni lazima utaratibu uangaliwe wa kusaidia hizi halmashauri ziweze kutekeleza bajeti zake kwa Hazina kupeleka fedha kwa wakati katika halmashauri.
Mheshimiwa Naibu Spika, tatizo lingine ambalo ni kubwa na linakabili halmashauri zote ni Maafisa Masuuli kuhamisha fedha za miradi ya halmashauri bila kufuata taratibu za fedha. Tatizo hili ni kubwa zaidi, kw sababu maagizo ya Viongozi Wakuu na Viongozi wa Mikoa na Wilaya yanakwenda kwa Wakurugenzi wakati kukiwa hakuna fedha. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, hili naomba nilieleze, halmashauri nyingi zimekuja mbele yetu, zimekumbana na tatizo hili, lakini ukiwauliza watakwambia tulikuwa tunatekeleza agizo la Rais kutengeneza madawati. Tumehamisha, tulikuwa tunatekeleza agizo la Rais, kujenga maabara. Maagizo haya yamesababisha uchochoro mkubwa sana wa wizi wa fedha za umma. Kwa sababu sasa fedha zinahamishwa bila utaratibu, bila kibali, bila maombi maalum, lakini ikuliza unaambiwa tulikuwa tunatekeleza maagizo ya kiongozi.
Mheshimiwa Naibu Spika, sasa maagizo ya Mheshimiwa Rais, inavyoelekea na Marais wengine huko Mikoani, Wakuu wa Mikoa, Wakuu wa Wilaya na wenyewe wameingia katika utaratibu huu huu wa kutoa maagizo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, eneo linalokumbwa zaidi na uchotaji wa fedha hizi ni asilimia 10, fedha zinazopaswa zitengwe kutokana na own source ya Halmashauri kwa vijana na akinamama. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, agizo hili la kutenga asilimia 10 kwa ajili ya akinamama na vijana ni agizo zuri na lengo lake lilikuwa ni kuwasaidia akinamama na vijana kuweza kujiajiri. Vijana wengi wanaotoka vijijini kuja mijini wanakuja kwa sababu katika vijiji hawana kitu cha kufanya, wanajua kwamba, kule mijni ndiyo kuna kila kitu. Sasa kila Afisa Masuuli anayeulizwa ni kwamba, fedha za Mfuko huu wa Vijana na Akinamama zimekwenda kujenga maabara, zimekwenda kutengeneza madawati. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, jambo la kushangaza ziko Halmashauri ambazo zimetekeleza agizo hili bila kutumia fedha hizi. Kuna Halmashauri ambazo Wakurugenzi wake wamewahamasisha wananchi wamechanga kuku, mazao, wametekeleza agizo hili. Zile halmashauri ambazo Wakuu wake wamekaa hawatafakari, hawafanyi utaratibu wa ubunifu wa namna ya kutekeleza agizo hili ndiyo kwa kiasi kikubwa akinamama na vijana wa maeneo hayo, fedha zao zimechukuliwa kwa ajili ya kutekeleza haya.
Mheshimiwa Naibu Spika, natambua kuna halmashauri nyingi ni maskini kwa maana zile fedha zenyewe haziwatoshi kwa ajili ya utekelezaji wa miradi yao ya maendeleo na kwa sababu fedha kutoka Hazina haziji wanaingia kwenye ushawishi wa kutumia hizi fedha.
Mheshimiwa Naibu Spika, ndiyo maana tukasema lazima tuangalie utaratibu mwingine wa namna ambavyo fedha hizi vitawafikia akinamama na vijana kwa sababu lengo la kuwafikia akinamama na vijana bado lipo na litaendelea kuwepo na tunasema lazima miradi hii iboreshwe ili vijana wapate namna ambavyo wanaweza kujiajiri. Kwa sababu tunavyoona ni kwamba, uwezo wa Serikali hata na wa sekta binafsi kuwaajiri vijana wote na akinamama wote ni mgumu. Kwa hiyo, kama Serikali itaimarisha huu Mfuko kwa ajili ya kuwawezesha hawa vijana ni jambo jema, tena ni jema kabisa.
Mheshimiwa Naibu Spika, eneo lingine ambalo fedha zinatumika vibaya ni ile asilimia 20, ambayo inatokana na kufutwa kwa vile vyanzo vya mapato ambavyo halmashauri zote zilikuwa zinatumia. Fedha hizi zinatoka Hazina moja kwa moja zinakwenda halmashauri ili halmashauri izitumie kwa ajili ya kupeleka kwenye kata na kwenye vijiji.
Mheshimiwa Naibu Spika, halmashauri nyingi fedha hizi haziendi vijijini na wote tunafahamu jinsi ambavyo Viongozi wetu wa Vijiji, Viongozi wetu wa Kata wanavyofanya kazi katika mazingira magumu. Sasa hata hizi fedha ambazo Serikali kwa makusudi mazima iliamua ili kuwasaidia hawa ili kuweza kufanya kazi vizuri hazifiki.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwenye hii asilimia 20 hakuna utetezi, vitabu vyote tulivyokagua, Hazina wanapeleka hizi fedha, lakini hizi fedha zikifika kwa Wakurugenzi wanazitumia jinsi ambavyo wao wanaona inafaa. Ndiyo maana kama umesikia hotuba yetu tumependekeza kwamba, Serikali itafute njia nyingine ya kupeleka hizi fedha zisipitie kwa Wakurugenzi ikiwezekana ziende moja kwa moja kwenye kata au ziende moja kwa moja kwenye vijiji, kama vile fedha kwa ajili ya elimu zinavyokwenda kwenye shule zinazohusika moja kwa moja.Vinginevyo, hili tatizo litaendelea kusumbua na wananchi hawatapata faida na hizi fedha hata kidogo.
Mheshimiwa Naibu Spika, jambo lingine la mwisho, ambalo ningependa kulizungumza, ni kuhusu Sheria ya Manunuzi. Hili tumelipigia kelele katika Bunge lililopita na hata katika Bunge hili tumeendelea kulizungumza, ni vizuri Sheria ya Manunuzi ikaletwa kufanyiwa mapitio. Kwa sababu mpaka dakika hii kuna vifaa ambavyo vinaweza vikanunuliwa kwa bei ya soko lakini kwa sababu tu kwamba mkandarasi ametafutwa, bei ya vile vifaa inabadilika inakuwa mara mbili au mara tatu ya bei ya vifaa ambavyo viko sokoni, kwa hiyo, eneo hili linaziumiza halmashauri. Fedha ambazo zingeweza zikafanya kazi kiwango cha kuridhisha zinapunguzwa kutokana na matumizi mabaya ya Sheria ya Manunuzi.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, ni ushauri wa Kamati kwamba, kwa sababu eneo hili litaendelea kusumbua, ni vizuri Sheria ya Manunuzi ikaangaliwa ili vile vifaa ambavyo vinaweza vikanunuliwa kwa bei ya soko, sheria ielekeze ili kupunguza mianya ya wizi inayotokana na matumizi mabaya ya hii sheria. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, mwisho kabisa ni pendekezo; tumeongea na Wakurugenzi wetu na tulichogundua ni kwamba Wakurugenzi wengi sasa hivi ambao tunaongea nao, hawa wapya, maana huu ukaguzi ni ukaguzi uliotokana na hesabu za 2012/2013 – 2013/2014, sasa tutakwenda kwenye ukaguzi wa mwaka 2014/2015 na 2015/2016, ni vyema TAMISEMI ikaangalia uwezekano wa kukaa na hawa Wakurugenzi kuwapa kama semina hivi. Hili tumelisema sana, naomba lisibezwe, Wakurugenzi wengi tuliokaa nao uwezo wao ni mdogo sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, tunashauri kwa nia nzuri, uteuzi umeshafanyika, sisi hatuna mamlaka ya kuwaondoa lakini tunawashauri, hawahawa mliowateua kama mnaona wanafaa vizuri, lakini tafuteni namna ya kuwapa semina, namna ya kuwaongoza ili waweze kujua namna ya kutenda kazi, kwa sababu Wakurugenzi wengine hata taratibu za namna ya kuendesha Serikali hawajui, kwa hiyo ni kwa nia nzuri tu.
Mheshimiwa Naibu Spika, vinginevyo, ukaguzi unaokuja tunakwenda kuona hoja nyingi zaidi za ukaguzi kwa sababu ndogo tu kwamba, Wakurugenzi hawana uwezo wa kusimamia halmashauri a, wengine wako rigid hawataki kusikiliza ushauri kutoka kwa wakuu wa idara waliowakuta pale, wengine wanafikiri wanajua zaidi kuliko wale waliowakuta, wengine walikuwa wanaendesha NGOs zao huko sasa wamekuja kwenye utumishi wa Serikali wanafikiri uendeshaji wa halmashauri ni sawasawa na uendeshaji wa NGOs zao kumbe ni vitu viwili tofauti. Kwa hiyo, sisi tunawashauri kwa nia njema kabisa ni vizuri TAMISEMI wafanye semina ya hawa Wakurugenzi waweze kuongezewa uwezo wa kufanya kazi zao vizuri. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, baada ya kusema hayo, nakushukuru sana kwa kunipa nafasi hii na naunga mkono hoja zilizotolewa na Kamati zetu za Fedha.
Taarifa ya Mwaka ya Shughuli za Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Kilimo, Mifugo na Maji na Taarifa ya Mwaka ya Shughuli za Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Ardhi, Maliasili na Utalii kwa Kipindi cha Januari, 2016 hadi Januari, 2017
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru. Ninamshkuru sana na Mheshimiwa Gekul kwa kunipa nafasi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hali ya maji ni mbaya, jana nilikuwa nasikiliza vyombo vya habari vya Kimataifa, watabiri wanasema Vita ya Tatu ya Dunia itatokana na upungufu wa maji katika dunia.
Mheshimiwa Mwenyekiti, niseme tu kwamba pale Rombo Mheshimiwa Waziri wa Maji na Naibu Waziri wa Maji mmekuwa maarufu sana kwa Warombo, sababu ni tamko lenu la kuifuta Kili water. Baada ya kutoa tamko la kuifuta Kili water iliyowanyanyasa Warombo kwa ajili ya maji kwa miaka mingi sana, walikuwa wana matumaini makubwa sana sasa kuna jambo litafanyika tuweze kuwa na mamlaka yetu ili tuweze kuratibu matumizi ya maji kidogo tuliyonayo pale Rombo. Mheshimiwa Waziri nawaombeni sana hili jambo liweze kufanyika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ukweli ni kwamba shida ni kubwa kuliko miaka mingine yote. Hivi ninavyozungumza ukame umeleta athari kubwa sana, vyanzo vidogo vya maji ambavyo tulikuwa navyo sasa vinatoa maji asilimia ndogo kabisa. Mheshimiwa Waziri bahati mbaya sana visima ambavyo tulivipata kutokana na mradi ule wa visima kumi vya World Bank mpaka sasa hivi miundombinu yake bado haijakamilika kutokana na ukosefu wa fedha.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kisima kwa mfano cha Shimbi Mashariki, visima kwa mfano vya Leto na vinginevyo maji yamepatikana lakini usambazaji umekuwa shida kwa sababu fedha hazijapatikana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sisi tuna imani na nyinyi kama nilivyowaambia baada ya kuifinya Kili water tumejenga imani kubwa sana na ninyi tusaidieni, kwa sababu hata huu utaratibu wa Halmashauri kutenga fedha kwa ajili ya kusaidia maji, own source ndogo haiwezi kufanya Halmashauri ikapata fedha ya kutenga kwa ajili ya kusaidia miradi ya maji. Kwa hiyo, ni matumaini yangu Mheshimiwa Waziri hilo utalichukulia kwa uzito mkubwa na pale Rombo pana Ziwa Chala ambalo lina maji, maji yale yanatumika na wenzetu Kenya. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, niliuliza swali hapa nikajibiwa wakati huo Waziri Maghembe akiwa Waziri wa Maji kwamba maji ya Ziwa Chala ni maji ya Kimataifa, kwa hiyo, kuna mikataba ambayo lazima iangaliwe. Tunachoshangaa watu wa Rombo maji ya Ziwa Chala yanatumika Kenya, kwa nini yasitumike Rombo? Ninaomba sana Mheshimiwa Waziri muangalie uwezekano haya maziwa yaweze kutumika pia kusaidia watu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la mwisho ambalo ningependa kulizungumza ni kwa Waziri wa Mifugo na bahati nzuri amekaa jirani na Waziri wa Viwanda.
Nimesikia sana huku Bungeni kwamba wafugaji wapunguze mifugo na kadhalika, waipunguzie wapi? Kwa sababu hakuna viwanda vya nyama hapa nchini, ng’ombe jinsi alivyo nyama ni pesa, ngozi ni pesa, kwato ni pesa na mifupa ni pesa. Kwa nini tusianzie hapo? Mheshimiwa Waziri teta na mwenzako upo jirani naye hapo alete viwanda kwa ajili ya mazao ya mifugo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Waziri Mwijage kama alivyotueleza jana pale yuko sharp, ng’ombe zikiwa na afya huwa zinavuka Ngorongoro zinaenda kiwanda cha nyama Thika Kenya, huu ni ukweli kabisa, lakini sisi tumekaa hapa tunapiga hadithi tu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wakati tulivyounda ile Kamati ya Migogoro ya Wakulima na Wafugaji tulipita vijijini, wafugaji wanatuambia kuna shamba darasa la kilimo mbona hatujawahi kuona shamba darasa la mifugo? Kwa hiyo, mimi pamoja na kwamba siyo mfugaji kwa ile maana ya ufugaji tunayoijua, lakini naona migogoro mingine ya wafugaji na wakulima inatokana na kutofanya maamuzi ya kusaidia haya makundi ili yakafanya mambo kitaalam.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni rai yangu juzi nilikuwa natoka kumzika Kaka yake na Mheshimiwa Cecilia Pareso. Pori hilo kutoka Minjingu mpaka Makuyuni ni harufu ya uvundo ng’ombe wamekufa, Simanjiro yote ni harufu ya mizoga ya ng’ombe. Kwa hiyo ni vizuri…
(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)
MWENYEKITI: Ahsante Mheshimiwa Selasini.
Taarifa ya Mwaka ya Shughuli za Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Kilimo, Mifugo na Maji na Taarifa ya Mwaka ya Shughuli za Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Ardhi, Maliasili na Utalii kwa Kipindi cha Januari, 2016 hadi Januari, 2017
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru na mimi nataka kuchukua nafasi hii kumpongeza sana Mheshimiwa Rais kwa kumteua Kamishna wa Tume ya Kuzua Dawa za Kulevya. Hiki ndicho kilikuwa kilio cha Wabunge. Mheshimiwa Mwenyekiti, Wabunge walikuwa wanapiga kelele mambo ya nchi yaendeshwe kwa mujibu wa sheria na kwa sababu sisi ndiyo watunzi wa sheria ilikuwa ni muhimu kupiga kelele ili sheria iweze kufuata mkondo wake. Haikuwa dhamira ya Mbunge yeyote aliyesimama katika Bunge hili ku-challenge utaratibu uliokuwa unatumika na Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, haikuwa dhamira ya Mbunge yoyote kubeza kazi ambayo ilikuwa inafanyika na Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, lakini dhamira ya Wabunge ilikuwa kilio cha kufuata taratibu ambazo nchi imejiwekea. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, kama tukiruhusu Nchi hii ikiendeshwa kwa viongozi wake kuvunja sheria tutaichana chana vipande vipande nchi yetu. Tunayo Wizara ya Mambo ya Ndani ya Nchi ambayo tunaamini viongozi wake. Waziri wa Mambo ya Ndani, Katibu Mkuu na wengine wote wanaendesha Wizara ile kwa taratibu ambazo zimewekwa. Kwa hiyo, lilikuwa ni jambo la kusikitisha kusikia Mkuu wa Mkoa anatamka kama vile yeye ni Arresting Officer, watu waende wakaripoti kwake. Kila mtu mwenye akili na fahamu sawasawa, lazima alikuwa anapaswa ashangae. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, mimi ninachosema, Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam alichokifanya pamoja na kwamba dhamira yake pengine kwa viwango vyake ilikuwa sahihi, lakini viongozi wa nchi yetu wasipodhibiti vitendo vya Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam Bwana Makonda na wengine wa aina hiyo, nchi hii inakwenda kupasuka. Mheshimiwa Mwenyekiti, huwezi ukasimama tu ukamtuhumu Askofu na Kanisa lake kwa sababu kumtuhumu Askofu ni kutuhumu Kanisa zima, ni kutuhumu wenye imani hiyo, ni kuleta fujo! Huwezi kumtuhumu mtu halafu ukasema kwamba tutampekua halafu tukigundua kwamba hana tatizo tutamuachia. Umeshamchafua, utamsafisha namna gani? DCI ndiyo ana mamlaka ya kufanya upelelezi katika Jeshi la Polisi na anasimamia makachero wote. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, naamini vita ya madawa ya kulevya imekuwa ikiendelea kwa miongo yote ya utawala wa nchi hii kwa hatua mbalimbali. Alikuja Waziri Kitwanga hapa akatuambia ana majina 550, nina imani Mheshimiwa Mwigulu halali na hajalala anaendelea kufanya kazi hiyo, anaendelea kufanya shughuli hiyo. Isije ikajengwa hoja kwamba sasa Makonda anafanya kazi kuliko Waziri Mwigulu. Waziri Mwigulu anafanya kazi hiyo, DCI anafanya kazi hiyo lakini kiherehere cha baadhi ya viongozi vijana watafanya kazi hii isiendelee sawasawa. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, yako mambo makubwa sana ya kutia shaka. Iko tuhuma inajengwa na bila shaka mmekwishaisikia kwamba Mheshimiwa Makonda sasa ana utajiri mkubwa kuliko umri wa kukaa kwake madarakani. Tunasikia amenunua apartment pale Viva Tower ya shilingi milioni 600. Mheshimiwa Rais umeingia madarakani kwa ahadi ya kwamba unapiga vita rushwa, huyu anatuhumiwa kwa kununua apartment kwa shilingi milioni 600, siamini kama Rais utakaa kimya. Vilevile Makonda huyu huyu anatuhumiwa amempa zawadi ya birthday yake mke wake Benz ya dola 250,000 sawa na shilingi milioni 400, hatuwezi kukaa kimya lazima tuseme. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, huyu huyu Makonda, Rais amezuia safari za Mawaziri, safari za Wabunge lakini amekwenda Ufaransa na mke wake, ameingia kwenye ndege daraja la business class dola 7,000, yeye na mke wake wamekaa siku 21. Kwa nini tusifikirie kwamba kitendo cha Makonda kutangaza hadharani watu ambao nafikiri anawatumia ilikuwa ni mkakati wa kufanya wauza madawa ya kulevya wakimbie ndani ya nchi? Kwa sababu sasa hivi ni muuza madawa gani mjinga ambaye amebaki katika nchi hii? Maana yake ni kwamba Makonda amesaidia wauza unga kuondoka katika nchi hii. Kwa sababu inawezekana Makonda anashirikiana nao na ndiyo maana sasa ana utajiri huu mkubwa kiasi hiki. (Makofi)
Mheshimiwa MWenyekiti, rai yangu ni kuwaomba viongozi wa Jeshi la Polisi, Kamishna Siro leo ameibuka anasema Mbowe asipokuja tutamfuata. Siro unamfuata kwa summons ipi uliyompa? Mpe summons kwa mujibu wa sheria ili aende. Kwa sababu sasa hivi kuna kiherehere tu, kila mtu anajifanya anafanya mambo sijui kwa namna gani anavizia uteuzi au Siro unataka u-IGP? Lazima tuseme kwa sababu hakuna mtu ambaye anaunga mkono madawa ya kulevya. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, ngoja niwaambie Waheshimiwa Wabunge, mimi nina mtoto muathirika. Kwa hiyo, kama kuna mwenye uchungu, mimi nina uchungu kweli kweli, tena tangu darasa la nne lakini Makonda asivuruge vita hii, sisi tunataka hawa watu wakamatwe. Watu hawa hawawezi kukamatwa kwa kuropoka, hawawezi kukamatwa kwa kujisifu, hawawezi kukamatwa kwa majigambo! (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, Waheshimiwa viongozi, sisi tunataka succession ya uongozi, watu wazima tunaondoka vijana waingie. Mimi namshauri Rais, vijana anaoingiza madarakani aangalie busara yao. Tulizungumza hapa juu ya DC Mnyeti yule wa Arumeru, lakini leo kwenye mtandao kuna habari DC alikaa hotelini na Afisa Sheria wa Arumeru anamwambia Rais, bwana mkubwa alinipigia simu ananiambia usiwe na wasiwasi fanya kazi, hawa Wabunge wajinga tu – hee! Hapo ndipo tulipofikia Waheshimiwa Wabunge. Makonda anaenda kwa wafanyabiashara, anampigia Rais simu halafu anaweka loud speaker ili wafanyabiashara wasikie Rais anavyowasiliana naye. Wale wote waliokuwa wanashughulikiwa kwa kukwepa kodi leo ndiyo marafiki wa Makonda. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimiwa Boniphace Getere alisema hapa, tuache mambo ya CHADEMA na CCM, tujenge nchi. Wabunge tuwe wakali kusimamia sheria za nchi hii, kusimamia principles, nchi yetu isonge mbele. Kama kuna ukweli tuseme kwa sababu matatizo yakitokea CCM haitapona wala CHADEMA hatutapona. Nchi hii ikipasuka CCM haitapona, CHADEMA haitapona. Nchi hii ina hierarchy ya uongozi, haiwezekani Siro am-supersede DCI, haiwezekani, iko wapi, kwa sababu Jeshi linaenda kwa command! Sasa DCI anachunguza madawa ya kulevya, Siro anachunguza madawa ya kulevya kwa amri ya Makonda, DCI anashirikiana na Waziri, fujo! Jeshi likiwa na fujo linasambaratika. (Makofi) Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa sababu hiyo niseme tu kwamba sisi Watanzania kwa ujumla wetu tunajua madhara ya madawa ya kulevya, hakuna asiyejua! CCM mnajua, CHADEMA mnajua, Watanzania wote mnajua. Watoto wetu wanaathirika, watoto wetu wanakuwa na tabia za ajabu ajabu. Tushirikiane ili vita hii iweze kufanikiwa lakini vita hii isiende kwa majigambo ya mtu mmoja ambaye anajifanya yeye ni bora na anaweza kupigana hii vita peke yake, hawezi! Atawaacha wale wanaohusika wakikimbia halafu matokeo yake vita itaishia njiani. Nakushukuru.
Muswada wa Sheria ya Upatikanaji wa Habari wa Mwaka 2016
MHE. JOSEPH R. SELASINI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru kwa kunipa nafasi hii na mimi nichangie katika muswada huu. Lakini kabla sijatoa mchango wangu ningependa nitoe ushauri kwa Bunge lako tukufu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hii nchi ni ya Watanzania na hili Bunge ni Bunge la Watanzania wote. Ningependa kuliomba Bunge lako tukufu, sisi Wabunge tumepewa kazi ya kuishauri na kuisimamia Serikali, tuwe wakweli na ukweli utatuweka huru. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni kweli kabisa kwamba, tunajadili muswada huu tukiwa na kumbukumbu za kufungiwa kwa baadhi ya magazeti na vyombo kadhaa vya habari kama television pamoja na redio. Ni ukweli pia, kwamba, tunaujadili muswada huu tukijua kabisa kwamba, wanasiasa karibu wote tumefungwa midomo kwa dhana ya hapa kazi tu, lakini kila mmoja wetu anajua kwamba, kazi ya wanasiasa ni kitu gani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wanasiasa kazi yao ni kufanya mikutano na uhamasishaji. Kwa hiyo, kila mmoja wetu anaifahamu hii contradiction, kwamba, wakati tunahimiza kufanya kazi kuna kundi kubwa sana la Watanzania ambalo linazuiwa kufanya kazi. Sasa ni dhahiri kwamba, miongoni mwetu kuna uwoga wa kusema ukweli na wanasiasa wanazuiwa kufanya kazi yao kwa matakwa tu ya mtu fulani, lakini jambo hili ni jambo la Kisheria na jambo la Kikatiba. Ndio maana waliochangia jana waliishauri Serikali na walitushauri sisi Wabunge kwamba, sisi Wabunge tunao wajibu wa kufanya kazi zetu za Kibunge bila uwoga kwa sababu, sasahivi tumeingiwa hofu na uwoga, Sheria zinakanyagwa, Katiba inakanyagwa, tunakaa kimya na hakuna anayesema! (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, jana Waziri wa Sheria alishambuliwa sana, shemeji yangu Mheshimiwa Harison Mwakyembe, hata na Mwanasheria Mkuu vilevile. Na hofu ilioneshwa kwamba, tunapitisha Sheria, tunatunga Sheria, lakini Sheria hazifuatwi, hofu hiyo kila mtu anayo katika moyo wake.
Mheshimiwa mwenyekiti, ninaomba kwa masikitiko makubwa niseme jambo hili, hivi tunavyojadili hii sheria sijui kama Serikali inajua kuna vijana wameshikiliwa pale Central Police kuanzia tarehe 24.Mmoja amepigwa mpaka amevunjwa miguu yote miwili, hawajapelekwa Mahakamani!; Tarehe 24 hadi leo! Sijui tunapojadili muswada huu kama Mwanasheria Mkuu na Waziri wa Sheria anajua kuna vijana zaidi ya 10 wanashikiliwa Oytser Bay Police hawajapelekwa Mahakamani hadi leo. Hivi sasa tutaacha kusema kwa sababu gani? Tutaacha kusema sisi Wabunge kwa sababu tunamuogopa nani wakati sisi tumeapa kuhakikisha kwamba, taifa hili linakwenda vizuri? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, mimi nashauri hii mijadala tunayofanya hapa Bungeni tuondoe hofu ya kujiangalia kisiasa, kwa sababu Taifa hili litaharibika, hili ni Taifa letu wote. Wenzetu wa nje mtu mmoja pekee akipata matatizo Taifa linatetereka. Sasa leo hii tuna vijana wameshikiliwa Kituo cha Polisi kinyume cha Sheria kwa zaidi ya wiki mbili, hakuna mtu anayesema, hakuna Mahakama inayoangalia. Hivi ni nani katika nchi hii yuko juu ya Sheria anayeweza kuwanyanyasa Watanzania kiasi hicho? Halafu Waziri wa Sheria unasimama unatuletea muswada mwingine tunapitisha sheria hazitekelezwi, tunapitisha sheria mwingine anazikanyaga! Inatia aibu na kichefuchefu cha hali ya juu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, jana nilitoka nje wakati unajadili huu muswada nikakutana na Mbunge mmoja rafiki yangu sana akaniambia ninyi mnashambulia Serikali, mnasema Katiba imekanyagwa, sijui nini na nini! Katiba-Katiba nini? Rais ndiye Katiba. Khaa! Nikashangaa! Leo Rais ndiye Katiba? Nikashangaa kweli kweli! Nikamwambia wewe Mheshimiwa Mbunge! Kauli yako hiyo? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, na mimi nimefikia hatua ya kusema wako Wabunge tukichangia sasa tutawataja kwa majina; kwa sababu humu ndani CCM wanakunja mikono, wakiwa nje ni kitu kingine tofauti wanachokisema! Kwa hiyo, mimi nashauri sana tunapotunga hizi sheria tuzijue, wengine si zetu, kwa sababu umri wetu wa kuzitekeleza unakwenda, lakini tujue tunawatungia hizi sheria watoto wetu na kizazi kinachokuja.
Mheshimiwa Mwenyekiti, baada ya hapo hebu tuiangalie Ibara ya 6 ya Sheria hii. Hivi unaposema taarifa iliyoombwa chini ya sheria hii itachukuliwa kuwa imezuiwa kutolewa ikiwa mamlaka ya umma ambayo inasimamia taarifa hiyo inadai kuizuia kwa taarifa yoyote, au sehemu yoyote ya taarifa, chini ya Kifungu kidogo. Mimi nauliza ni nani katika sheria hii au ni chombo gani katika sheria hii kimewekwa ku-determine kwamba, taarifa hii inakwenda kuingilia usalama wa Taifa, ni nani?
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa sababu, kama mimi ni Mkurugenzi, taarifa inaombwa kutoka kwangu. Na mimi naona hii taarifa inakwenda kuharibu kazi yangu ni rahisi kama Polisi wanavyosema sasahivi, taarifa za kiintelijensia zinasema kwamba, msifanye hivi na hivi. Ndiyo maana tunasema Kifungu hiki chote ni kifungu ambacho ninyi Serikali mnataka kutumia kama kichaka kuficha mambo yenu. Hivi ni nani atakaye-determine kwamba, mkataba huu wa kibiashara unakwenda kuingilia maslahi ya nchi? Kama sio ni kichaka tu cha kuficha mikataba ovu ya kifisadi ambayo imeingiwa na Serikali, ambayo hatima yake ni kulihujumu taifa?
Mheshimiwa Mwenyekiti, wamesema wenzangu jana. Uko ufisadi mkubwa kabisa katika nchi hii ambao umeibuliwa na taarifa za kichunguzi. Leo hii tunataka kuzia wale wanaotusaidia kupata taarifa kwasababu tu Serikali inataka kutengeneza kichaka cha kwenda kujibania ili taarifa ambazo wananchi wanapaswa kuzipata wasizipate. Nasema kwamba taarifa inaombwa ndani ya siku 30. Taarifa haiwezi kuwa na maana kama haikutolewa wakati muafaka. Kwahiyo, mimi naungana na wenzangu wanaosema kwamba ibara hii ya sita ni ibara ambayo itaua ule moyo wa wananchi kutoa taarifa na kuisaidia Serikali kupata taarifa mbalimbali ambazo zitasaidia katika mambo ambayo yanaweza kuibua uchunguzi wa mambo mbalimbali katika Taasisi za Umma na kadhalika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwahiyo, mimi napendekeza kwamba kifungu hiki cha sita chote kiondolewe au kiandikwe upya kwasababu kina kila vipengele ambavyo ukiona kabisa kwa mantiki yake kinakwenda kuua uhuru wa vyombo vya habari.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lazima tujue, haki ya kutoa taarifa na kupata taarifa ni haki ya kikatiba; ni haki ambayo wanayo wananchi wote. Leo tunapoweka sheria ya kuwabana wananchi kutoa taarifa maana yake ni nini? Maana yake ni kwamba ile haki ambayo imetolewa kwenye katiba tunakwenda kuichukua, tunakwenda kuipoka. Kwahiyo, ni rai yangu kwamba muswada huu kwa maoni yangu ni muswada ambao kama kweli nia ni nzuri lazima tukae huu muswada uandikwe upya ili muswada huu uweze kuwa ni wa manufaa kwa taifa hili. Vinginevyo, mimi ninavyouona muswada huu ni muswada ambao unakwenda kuua uhuru wa vyombo vya habari.
Mheshimiwa Mwenyekiti, la mwisho, mimi nimesoma kwenye zile definition kwenye muswada huu. Moja kati ya jambo ambalo limekuwa defined ni kwamba mtu ni raia wa Jamhuri ya Muungano. Lakini sheria yenyewe inasema sheria hii itatumika Tanzania Bara; sasa mimi naungana na wenzangu wanaosema kwamba sasa hapa ule mgogoro ambao tumekuwa tukizungumza kila wakati; mgogoro wa muundo wa muungano hapa ndipo unapokalia. Tunazungumza sheria ya Tanzania Bara lakini Wazanzibar ndio wanatumika kututungia sheria sisi watu watu wa Bara; sheria ambayo wao hawataigusa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa kama hii sheria ni sheria ambayo tunafikiria kwamba ni nzuri, chukueni hii sheria muipeleke Baraza la Wawakilishi waijadili; ipitishwe kama sheria ya Jamhuri ya Muungano. Vinginevyo ni kitu cha ajabu tumekaa hapa Wazanzibar wanachangia sheria hii kwa nguvu zote na rafiki yangu namuona kule bado kidogo atapewa nafasi atujibu; atachangia kwa nguvu zote kuonesha kwamba hii sheria imepanda imeshuka, lakini haiwahusu, hii inatuhusu sisi. Ndiyo maana tunasema kwamba ile hoja ya muundo wa muungano hapa ndipo mmejikoki (mmejiweka) vizuri kabisa. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nimalizie tu kusema kwamba naomba sana, sisi Wabunge ushabiki tunaoufanya kwa mambo ya msingi mbaya sana, hautatusaidia chochote. Jana liliulizwa swali hapa la kitaifa kabisa, ambalo lilikuwa linatafuta elimu kwa ajili ya watanzania wote lakini limejibiwa kwa ku-personalize yale majibu kulingana na muuliza swali; tunakwenda wapi? Na hata hii sheria sisi tunajua finally sheria hii itapita, itapita kwasababu ninyi mlio wengi mmeamua kwamba itapita.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini huko mbele ya safari; jana kuna watu walikumbushwa hapa, walikumbushwa habari ya viongozi waliotoka huko wakaja huku. Nawakumbusha habari ya Chiluba; sheria alizounda baadae zikaja zikam-cost yeye mwenyewe. Tuangalie kwasababu hakuna mtu ambaye anajua kesho itakuwa namna gani. Tujadili tukijua kwamba tunajadili kwa manufaa ya nchi yetu, na hii nchi ni yetu wote, na sana sana sisi tuliopewa dhamana tumepewa dhamana hii kwa ajili ya watanzania wengi ambao hawakupata nafasi ya kufika humu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, mimi nikushukuru na nikupongeze kwamba finally umekuja kutusaidia kukaa hapo kuongoza Bunge letu; tunajisikia vizuri sana, tunakupongeza sana. Asante sana!