Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Mariamu Nassoro Kisangi (15 total)

Hotuba ya Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati wa Kufungua Bunge la Kumi na Moja
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana kwa kunipa nafasi ili na mimi niweze kuzungumzia machache kuhusu hotuba ya Mheshimiwa Rais.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza kabisa, napenda nitoe pongezi kubwa sana kwa niaba ya Wabunge wenzangu kwa Mheshimiwa Rais John Pombe Magufuli kwa kuchaguliwa kuwa Rais wa nchi hii kwa kura nyingi za kishindo, mimi nampa hongera sana na Wabunge wenzangu wote. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba uniruhusu niseme maneno yafuatayo kwa niaba ya Wabunge wenzangu kwa Chama changu cha Mapinduzi. Nakipongeza Chama cha Mapinduzi kwa kupata Wabunge 264 katika Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Haikuwa kazi ndogo, ilikuwa kazi kubwa kweli kweli, lakini ukweli umebaki ukwel, keki ya Bunge imeichukua Chama cha Mapinduzi imewaachia robo. Nakishukuru sana Chama cha Mapinduzi kamati zote za kampeni zilifanya kazi nzuri. (Makofi)
Naomba sasa nichukue fursa ya kipekee kuwashukuru wanawake wa Mkoa wa Dar es Salaam kwa kunichagua mimi nije niwawakilishe katika Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Nawaahidi wanawake wa Dar es Salaam nitawafanyia kazi na sitawaangusha. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba sasa nirudi kwenye hotuba ya Mheshimiwa Rais. Mheshimiwa Rais alitoa ahadi zake kwamba atakapopata Urais ataunda Baraza dogo la Mawaziri. Hili amelitimiza na ameunda Baraza la Mawaziri lenye Mawaziri 19 tu. Mheshimiwa Rais nampongeza kwa hilo. Pia ametuleta Mawaziri mahiri, wachapakazi ambao tuna imani nao kabisa wataivusha Serikali hii kutoka pale ilipo kuipeleka mbele na kukipatia ushindi au mwenendo mzuri Chama cha Mapinduzi na tuonyeshe kwamba sasa tunataka kutengeneza CCM yenye mabadiliko. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nizungumzie suala la TBC. Kumekuwa na maneno mengi sana kuhusu TBC. Mheshimiwa Waziri ameeleza vizuri sana nini tatizo lakini bado maneno yanazungumzwa. Naomba niliambie Bunge mimi Dar es Salam nina tatizo kubwa la mfumuko wa bei ya vyakula. Wananchi wanahangaika, mchele unanunuliwa shilingi 2,500/= mpaka shilingi 2,800/=. Kama kweli kuna hali kama hiyo mtu mwenye njaa anaweza akangalia TV?
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba sana Serikali hili suala la TBC tuliangalie kama alivyozungumza Mheshimiwa Waziri kwamba yako matatizo. Kwa hiyo, haya matatizo ni jukumu letu sisi kama Wabunge kukaa chini na kuyatafakari. Hata hivyo, kuna umuhimu gani wa mimi kuonekana sasa hivi wakati sitafanya chochote Jimboni? Hivi kuongea kwangu kunawasaidia nini? Mimi naomba Serikali inisaidie kupunguza mfumuko wa bei jijini Dar es Salaam, vyakula vimekuwa bei juu sana, hilo mimi kwangu ndiyo naona changamoto. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nimshukuru Mheshimiwa Rais kwa kuchukua zile fedha zote za sherehe ya Uhuru kuja kutujengea barabara ya Kawawa. Kwanza nasema kwa niaba ya Wabunge wale wa Majimbo waliopelekewa zile hela, Jimbo la Ubungo, Kinondoni pamoja na Kawe ambapo barabara ile ndipo ilipo, napenda nimshukuru Mheshimiwa Rais kwa kutuletea zile fedha kuondoa msongamano wa magari barabarani.
Mheshimiwa Naibu Spika, nawaomba wananchi wa Dar es Salaam tunapotaka kufanya maamuzi tuhakikishe tunafanya maamuzi ya kweli kupata watu wa kututetea. Sisi kama Mkoa wa Dar es Salaam, Mheshimiwa Rais katupa hizo fedha ili barabara zetu zitengenezwe leo Mbunge wa Dar es Salaam unatoka nje wakati wa kuchangia hotuba ya Rais, hivi wewe ni kiongozi wa wananchi walio wengi au wa walio wachache?
Mimi naomba tuangalie sana nini tunakuja kuwafanyia wananchi ndani ya Bunge hili, tunakuja kuwasemea wananchi wetu tulete maendeleo. Leo mimi ningezungumza na mwenzangu wa Kawe, Ubungo nafikiri Mheshimiwa Rais angepata salamu zetu naye angeharakisha mradi huo. Nawaomba wananchi, CCM sasa ina mabadiliko na sisi tumejifunza, Wabunge tunakuja tukiwa wakali kwa lengo la kuwatetea wananchi wetu. Sasa kazi imeanza na tutafanya hivyo, hatukubali tena. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kwenye hotuba ya Mheshimiwa Rais, ukurasa wa 15, amesema tutajenga viwanda ili kukuza uchumi lakini pia kuleta ajira kwa vijana. Nimuombe Mheshimiwa Rais pamoja na yote tuangalie viwanda vilivyokufa na vinavyosuasua pia. Kuna viwanda vingi Dar es Salaam kama Aluminium Africa, Metal box, Bora Shoes, National Battery, Tanzania Cables, Mbagala Sheet Glass, Tanita Mbagala, National Milling, Tangold Africa, Urafiki-Ubungo, UFI-Ubungo, hivyo vyote ni viwanda ambavyo miaka hamsini iliyopita vilikuwa vikifanya kazi na leo vingine vimegeuzwa maghala.
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini pia Kiwanda cha TANITA Mbagala kilikuwa kinawapatia ajira kina mama. Kiwanda cha Tanita ni cha korosho kilikuwa kinabeba akina mama leo kiwanda kile kimegeuzwa ghala sijui watu wanahifadhi madudu gani, takataka tupu mle ndani, hivi kweli tutafika kwa hali hii? Niiombe Serikali katika hii sera yetu ya kutaka kuvumbua viwanda hivi tuyaangalie na maeneo hayo ili wananchi na vijana wetu waweze kupata ajira.
Naomba sasa nizungumzie suala zima la elimu. Nimpongeze sana Mheshimiwa Rais kwa kusema kwamba elimu itatolewa bure kwa ngazi ya shule ya msingi na sekondari. Ninao mfano wa wazi kabisa katika Kata ya Charambe - Mbagala wameandikisha watoto 6,000 wa darasa la kwanza. Hii inaonyesha wazi kwamba kumbe watoto wengi walikuwa wako majumbani wanashindwa kupata kile kiasi cha fedha cha kuingilia shuleni. Kwa hiyo, nampongeza kabisa Mheshimiwa Rais kwa hili wazo lake ambalo amelitekeleza. Pia ziko changamoto kwenye hayo makundi au mchanganuo wa fedha zile na hasa katika fedha za utawala, naomba fungu kidogo liongezwe pale kwa sababu ya walinzi. Pia changamoto ndogo ndogo zinazowakuta walimu hata kupata sukari kilo moja kwa siku angalau na wao wanywe chai kwa asubuhi tu. Niombe sana Serikali hilo nalo liangaliwe. Awamu ya Rais Mkapa ilikuwa zinakuja fedha za capitation kama hizi kulikuwa na fungu la utawala.
Mheshimiwa Naibu Spika, niwaambie Watanzania hizi fedha zitategemea sana utendaji wa Mwalimu Mkuu. Mwalimu Mkuu aliye bora akizisimamia vizuri fedha hizi kwa kweli mambo yatakwenda vizuri. Maana naona yako matatizo yanaletewa Serikali kumbe ni ya ubinafsi wa mtu, amepelekewa fedha ameshindwa kuzitumia vile inavyotakiwa matokeo wazazi wanaleta maneno. Mimi ni mwalimu pia niwaombe walimu wenzangu waunge mkono hizi jitihada za Rais kwa kutumia mafungu hayo vizuri kama vile walivyoagizwa na siyo vinginevyo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba sasa nichangie upande wa nishati. Hotuba ya Mheshimiwa Rais, ukurasa wa 6, imeeleza itaboresha na itaondoa kabisa matatizo ya kukatikakatika kwa umeme. Naona juhudi kubwa ya Mheshimiwa na nampongeza sana na mfano na sababu ya kumpongeza ninazo. Juzi nimepigiwa simu na watu wa Kigamboni eneo la Ungindoni wanasema haijawahi kutokea, wameomba umeme lakini wameletewa mita majumbani bila ya wenyewe kuwepo. Mita zimepelekwa, wenyewe hawajui, wamepewa namba za simu, mita wameikuta iko nyumbani jambo ambalo halikuwa la kawaida. (Makofi)
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niunge mkono hotuba hii ya Mheshimiwa Rais, nimwambie peleka zile fedha kwenye barabara ya Kawawa mara mvua itakapoisha na siku ya kufungua uniite. (Makofi)
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuunga mkono hoja asilimia mia moja. Sababu ya kuunga mkono hoja ni kutokana na mipango mizuri ya Serikali kwa wananchi wake.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika eneo la uwajibikaji na maadili ndani ya Serikali, naipongeza Serikali kwa jinsi inavyorejesha nidhamu ya utumishi wa umma. Mheshimiwa Rais na Waziri Mkuu wameonesha kipaumbele chao cha kupambana na mafisadi kwa kuwatoa kazini na kufanyiwa uchunguzi ambao umewezesha wengine kufikishwa Mahakamani, naipongeza sana hatua hiyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika suala la ukuzaji wa uchumi kupitia mpango wa kufanya mapinduzi ya viwanda, naiomba Serikali pamoja na kuanzisha viwanda vipya, tuangalie na viwanda vyetu vilivyokuwepo zamani, viwanda vifuatavyo tuviangalie kwa umuhimu wake katika Jiji la Dar es Salaam:-
(i) Kiwanda cha Kubangua Korosho cha Mbagala - TANITA
(ii) Bora Shoes
(iii) UFI
(iv) Tanzania Cables
(v) Aluminium Africa
(vi) Metal Box
(vii) Metal Product
(viii) Urafiki Textile
(ix) Banda la Ngozi na viwanda vingine vingi ambavyo kwa sasa hakuna uzalishaji unaoendelea.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu huduma za afya, naiomba Serikali iondoe dhana ya wagonjwa au majeruhi wanaopata ajali kupitia katika Hospitali ya Mkoa badala ya kupelekwa moja kwa moja Muhimbili. Nasema hivyo kutokana na ukosefu wa vifaatiba katika Hospitali za Temeke, Amana na Mwananyamala. Wagonjwa wanaopata ajali mara zote wanapoteza fahamu katika Hospitali za Mikoa na wanafika Muhimbili wakiwa mahututi au wamekufa kabisa. Naiomba Serikali yangu sikivu ibadili utaratibu huu usiwe wa lazima sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la mazingira wezeshi; nashukuru Serikali kwa kuwaandalia vijana na akinamama, naipongeza Serikali kwa kuweka bajeti ya shilingi milioni 50 kwa kila Mtaa na Kijiji. Naiomba Serikali iweke mkazo wa kupeleka fedha maeneo yenye ujasiriamali. Maeneo yenye wingi wa vijana na wanawake ni pamoja na Mbagala, Mtoni, Tandika, Gongo la Mboto, Buguruni, Kariakoo, Ilala, Manzese, Mwenge, Kijitonyama, Tegeta, Ubungo, Bunju na Kibamba.
Mheshimiwa Mwenyekiti, maeneo hayo yana wingi wa wananchi ambao wanahitaji kupata mitaji, naiomba Serikali yangu ya Chama cha Mapinduzi kuangalia maeneo hayo kwa jicho la upekee.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu kazi na hifadhi ya jamii, napongeza Wizara na Mheshimiwa Waziri wa Kazi, Mheshimiwa Jenista Mhagama, kwa jinsi alivyoendesha zoezi la kuwatoa wageni walioajiriwa nchini bila vibali, jambo alilolifanya ni kubwa na limesaidia sana. Naomba zoezi hili liwe endelevu kwa maslahi ya wananchi wetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti,naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Rais (TAMISEMI, Utumishi na Utawala Bora) kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja. Nampongeza Mheshimiwa Rais kwa kazi nzuri anayofanya ya kupangua safu ya Viongozi wenye kuingizia Serikali hasara.
Mheshimiwa Naibu Spika, nampongeza Mheshimiwa Waziri Mkuu na Waziri wa Utawala Bora na Katibu Mkuu wa Wizara kwa kazi kubwa wanayoifanya ya kuhakikisha katika Ofisi za Serikali kumekuwa na nidhamu ya kazi. Nidhamu ya kazi imerejea kwa wananchi katika upande wa kuwahi kazini na kupunguza utoro wa kazi kwa kiasi kikubwa.
Mheshimiwa Naibu Spika, naipongeza Serikali kwa kuendesha zoezi la watumishi hewa kwa uelevu wa hali ya juu. Nimekuwa nikiona jinsi mnavyotoa maelekezo kwa Ma-DC, Wakurugenzi na Maafisa Utumishi kuzingatia masharti ya Utumishi.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu mafunzo kazini; ni vyema Serikali ikatenga fungu la Semina Elekezi kwa Viongozi/Wafanyakazi wanaopewa nafasi mbalimbali kwa kuwa semina hizo zitawasaidia Watendaji au Viongozi kutekeleza majukumu yao kwa njia sahihi na kwa uhakika zaidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu uzoefu wa kazi kwa vijana wanaoomba ajira mpya; kipengele hiki ni kigumu sana kwa vijana wetu wanaotoka Vyuoni. Kwa nini wale wanaoenda kwenye Ualimu, Udaktari, Uuguzi, hawaambiwi uzoefu wa kazi na wale wanaoajiriwa kwenye Taasisi za Serikali hata kama ni Daktari anatoka Chuoni anaambiwa awe na uzoefu wa kazi tena?
Mheshimiwa Naibu Spika, elimu ya kutoa na kupokea rushwa bado inahitajika kwenye jamii. Kuna baadhi ya Shule za Sekondari zina Club za rushwa. Je, TAKUKURU wanazijua hizo na kuzifuatilia? Ni vyema TAKUKURU wakae na Wizara ya Elimu kuweka suala zima la rushwa katika mtaala wa masomo. Tukilea watoto wetu kwa maono ya kuogopa kutoa au kupokea rushwa, hiyo inaweza kusaidia kuondokana na rushwa katika Taifa letu.
Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali imefanya jambo jema kuondoa au kupunguza matatizo katika kaya maskini kupitia TASAF. Naipongeza Serikali kwa kuwa fedha hizi zimewasaidia sana wananchi wetu kusomesha watoto na kuwasaidia kupeleka watoto Kliniki kupima afya zao. Katika Mkoa wa Dar es Salaam wako wananchi ambao hawakupata nafasi ya kuingia kwenye mpango au kwa uwoga au kwa madhumuni mengine, lakini sasa wako tayari kujiunga. Naomba Serikali iwapokee.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuna baadhi ya viongozi wetu wa Serikali za Mtaa ndio wanapotosha watu wa TASAF. Wao waende kwa malengo yao, wasivurugwe na Wanasiasa kwa interest zao.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba TASAF wasaidie wale wenye UKIMWI, ikiwa ameamua kujiweka wazi pamoja na watoto wenye maambukizi.
Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, kwa heshima kubwa napenda nimpongeze Mheshimiwa Waziri, Naibu Waziri na Katibu Mkuu wa Wizara, kwa kazi kubwa wanayofanya ya kupambana na changamoto mbalimbali za Kilimo, Ufugaji pamoja na Uvuvi.
Mheshimiwa Naibu Spika, mchango wangu utajikita katika mambo yafuatayo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, Ufugaji; katika Mkoa wa Dar es Salaam, ufugaji mkubwa unaoendelea ni ufugaji wa kuku wa nyama na mayai. Changamoto kubwa tuliyonayo ni upandaji holela wa bei za madawa na chakula cha kuku. Naiomba Serikali iangalie jinsi gani ya kudhibiti upandishaji bei za madawa ya mifugo.
Watanzania walio wengi wamejiajiri wenyewe kwa kuvua na kufuga kuku wa nyama lakini kadri siku zinavyozidi kuendelea utakuta kwenye supermarkets kumejaa kuku wa kutoka nje na samaki wengi kutoka nchi za nje.
Mheshimiwa Naibu Spika, uvuvi haramu; napongeza juhudi za Serikali jinsi inavyojitahidi katika kupambana na uvuvi haramu pamoja na juhudi za Serikali bado wapo. Ni vema Serikali ikaongeza juhudi zake kwenye kudhibiti uvuvi huo haramu ambao ni hatari sana kwa uvuvi endelevu wenye tija kwa Taifa letu.
Mheshimiwa Naibu Spika, kilimo; nitachangia juu ya kilimo cha mbogamboga na matunda. Kilimo cha mbogamboga na matunda kinachoendelea Dar es Salaam hatuna msaada wowote wa Serikali katika uboreshaji wa kilimo hiki. Tunakiri wako Maafisa Kilimo lakini utendaji wao ni mgumu kulingana na mazingira, pia ufuatiliaji wao ni mdogo. Wananchi wanajilimia wenyewe kama hakuna Wataalam. Je, wataalam hao wanafanya kazi gani?
Mheshimiwa Naibu Spika, Maafisa Kilimo wako kila Kata, naomba Serikali na Wizara ya Kilimo kukaa na TAMISEMI kuangalia utendaji wa kazi wa Maafisa hao. Mkoa wa Dar es Salaam hatupati unafuu wa pembejeo za kilimo. Mbogamboga ndiyo chakula cha Watanzania walio wengi katika Jiji la Dar es Salaam. Je, Serikali imetuletea mpango gani katika Halmashauri za Mkoa wa Dar es Salaam katika kuboresha Kilimo cha mbogamboga na matunda.
Mheshimiwa Naibu Spika, kukosa soko la mayai; Mkoa wangu una tatizo kubwa la kukosekana kwa soko la mayai. Maeneo ya Kitunda, Chanika, Kibamba, Mbagala, Mbande, Somangira, Gezaulole, Pemba Mnazi na Kisarawe II. Kata zote hizo kuna wafugaji wazuri lakini inafika kipindi soko la mayai linaanguka na wafugaji kukosa mitaji kwa kuwa wanafanya biashara kwa hasara.
Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Katiba na Sheria kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana kwa kunipa nafasi na mimi niweze kutoa mchango wangu kwa siku ya leo.
Kwanza kabisa nimpongeze Mheshimiwa Rais kwa kazi kubwa anayoifanya ya kutumbua majipu na kuhakikisha kwamba itapofika Julai aanzishe hiyo Mahakama ya Mafisadi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kweli wanaweza wakasema kulikuwa na mahakama, Mahakama tunazoziona, mimi naishi Dar es salaam, naona kuna Mahakama Kuu, kuna Mahakama ya Rufaa na kuna Mahakama ya Kisutu sijaiona Mahakama ya Mafisadi iliyo wazi, Mheshimiwa Rais ajitahidi kwa kila liwezekanalo alete sheria hapa ya kuanzisha Mahakama ya Mafisadi.
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda pia nimshukuru na kumpongeza Mheshimiwa Rais, kwa kututeulia Waziri wa Katiba na Sheria Mheshimiwa Waziri wetu mahiri, muelewa na anatosha kwa nafasi hiyo. Lakini pia nawapongeza Waheshimiwa Makatibu Wakuu. Waheshimiwa Makatibu Wakuu wamewekwa kulingana na elimu zao na taaluma zao katika Wizara hii na nina imani kabisa kwamba watafanya kazi nzuri sana kwa Taifa hili. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Mheshimiwa Waziri wangu hapa duniani kuna matatizo mengi, wewe ni mwalimu, umewafundisha wengi sana lakini kuna baadhi yao watakushukuru na baadhi yao watakubeza. Hayo yote ndiyo mzazi anayopata na ndivyo mzazi alivyo. Unapozaa unaweza ukazaa mtoto mwema na mtoto mbaya yapokee, lakini Mwenyezi Mungu atakulinda. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nichangie suala zima linalohusu utumbuaji wa majipu. Katika hotuba ya Upinzani wameeleza kwamba kuna baadhi ya Mawaziri, Wakuu wa Mkoa wanatumbua majipu wakati hawana mamlaka, hiyo siyo kweli!
Mheshimiwa Naibu Spika, utumbuaji majipu utaendelea kufanyika kwa yeyote yule ambaye atakwenda kinyume na maadili ya kazi yake, tena utaendelea utumbuaji huu kwa ngazi za aina mbalimbali. Kama kuna mtu ambaye anaona alitumbuliwa kinyume na taratibu au kinyume na sheria ndiyo maana mahakama zipo, mahakama zimewekwa ili mtu apeleke matatizo yake na hata yule ambaye anaona utumbuaji wake umekwenda kinyume ruhusa kwenda mahakamani.
Mheshimiwa Naibu Spika, nataka nichangie kuhusu fedha za Bunge shilingi bilioni sita. Kwanza nilipongeze Bunge kwa kazi nzuri waliyoifanya, wananchi wetu wanakaa chini, mimi natoka Mkoa wa Dar es Salaam, sasa hivi tumeandikisha watoto wengi sana kuna limbikizo la watoto. Watoto wanasoma wakiwa wamekaa chini hivi leo kuna ubaya gani Bunge kutoa shilingi bilioni sita, kutusaidia Wabunge wote tulioko hapa katika Majimbo yetu tupate madawati.
Mheshimiwa Naibu Spika, nataka wananchi wawaone wenzetu hao wakati wanaomba kura walisema wao ni wazalendo kweli kweli, leo nashangaa uzalendo huu wa kukataa hata kupeleka pesa za madawati katika Majimbo yetu. Jamani hivi tunakokwenda tuko sahihi kweli, kuna mambo ya kubeza, lakini kuna mambo mengine tusifanye masihara kwa sababu wananchi wetu wanapata shida, watoto wetu wanahangaika, wanakaa chini wengine wanakalia vipande vya mawe au matofali. Leo Bunge hili, hivi zile shilingi bilioni sita tulitaka tuzifanyie nini?
Mheshimiwa Naibu Spika, ninalipongeza sana Bunge hili kwa kuamua, uamuzi wake ni wa busara na waendelee kama kuna pesa ambayo inaonekana haina kazi watuletee tunahitaji bado vifaa zaidi katika afya ya mama na mtoto.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba sasa nirudi katika Mkoa wangu. Katika mahakama za Mkoa wa Dar es Salaam kuna Mahakama ya Mbagala, mahakama hii ina hali mbaya sana, Mahakama ya Temeke, Mahakama ya Magomeni, Mahakama ya Mnazi Mmoja na Mahakama ya Buguruni. Mahakama hizi zote zina hali mbaya, zina zaidi ya miaka 50 toka zimejengwa, Dar es Salaam ni Jiji, Dar es Salaam ni kioo cha Tanzania, tunapokuwa na Mahakama za aina hii katikati ya Mji, inakuwa ni tatizo na wala haioneshi kwamba tunakwenda mbele kama Jiji la Dar es Salaam. Ninaiomba Serikali yangu sikivu ya Chama cha Mapinduzi waangalie kwenye bajeti zao kuboresha Mahakama ukianzia zile zenye hali mbaya Mahakama za Buguruni, Mbagala, Magomeni na ile Mahakama ya Mnazi Mmoja, ziangaliwe kwa jicho la pekee.
Mheshimiwa Naibu Spika, pia katika ngazi ya Wilaya, kuna Mahakama ya Wilaya ya Temeke, Mahakama ya Wilaya ya Kinondoni na Mahakama ya Wilaya ya Ilala. Hizo ni Mahakama za Wilaya lakini hazina hadhi ya Wilaya, niiombe Serikali iboreshe mazingira yale, kubwa zaidi ni zile selo zilizoko katika mahakama hizo. Mahabusu wanajaa mno katika selo zile vyumba ni vidogo, ninaiomba Serikali iwapanulie hivyo vyumba na kuweka madirisha ambayo, yatakuwa yanawasaidia mahabusu katika kuvuta hewa.
Mheshimiwa Naibu Spika, mwisho nizungumzie juu ya sheria inayounda Jiji. Kambi ya Upinzani wamesema wamepata Jiji, ndiyo, mmepata Jiji, je, Jiji lile lina faida gani? Mimi ninaiomba Serikali iangalie upya Sheria ya Jiji. Jiji lile ni Serikali ya tatu halina rasilimali yoyote, pale ni utata mtupu, sehemu ilipo Jiji ni eneo la Halmashauri ya Manispaa ya Ilala. Parking ambazo ndiyo mapato ya Jiji zipo kwenye Halmashauri ya Temeke, Halmashauri ya Ilala, Jiji lile ni mgogoro halina rasilimali ya aina yoyote. Nawashangaa wenzangu niliwatarajia leo hapa walete hilo tuliangalie, wao wanafurahia kupata Meya, Meya huyo ataendeshaje wakati hana rasilimali?
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba tena niungane na Mbunge mwenzangu Mheshimiwa Kiteto kuzungumzia juu ya Sheria ya Mwanamke, sheria hii iangaliwe kwa mapana zaidi kwa sababu Sheria hii ya Ndoa inawaminya sana watoto wa kike, lakini pia..
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana naomba dakika zangu unitunzie.
Ninaomba Sheria hii ya Ndoa iangaliwe tena upya. Kweli mtoto wa kike kwa dunia hii ya leo, Sheria ya Ndoa inasema mtoto wa kike ataolewa akiwa na umri wa miaka 16, bado ni mtoto mdogo sana, ninaiomba Serikali iiangalie kwa mapana yake Sheria hii na iifanyie marekebisho.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba fursa hii niitumie kukishukuru Chama changu cha Mapinduzi, hususani Kamati Kuu ya Chama cha Mapinduzi, kurudisha majina yenye dhana ya fifty-fifty, kweli Chama cha Mpinduzi ndiyo Chama ambacho kinaendeshwa kwa ukweli na uwazi. Imerudisha majina wanawake wawili na wanaume wawili kazi kwetu. Nakipongeza chama changu, kwa uamuzi wake wa busara ambao wameufanya na vyama vingine navyo viige mfano wa Chama cha Mapinduzi. (Makofi)
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, mbona hawa wana vurugu! Tulieni ninyi!
Naomba nimpongeze kwa dhati ya moyo wangu Mheshimiwa Jenista Mhagama ambaye ni Katibu wa CCM Bunge, amefanya kazi yake kwa ubora, kwa uzuri ameliendesha Bunge hili vizuri sana, anaachia gari hili na wengine tuje tufuate jinsi gani amefanya.
Mheshimiwa Naibu Spika, baada ya kusema hayo, naunga mkono hoja asilimia mia moja na kura Wabunge wa CCM....
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Elimu, Sayansi, Teknolojia na Ufundi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana, nami kunipa nafasi. Kwanza nampongeza Mheshimiwa Waziri kwa kazi nzuri, Naibu Waziri, Katibu Mkuu, wote wanawake. Tunategemea kuona ni jinsi gani wanawake mnaweza na sisi tuko nyuma yenu, tutawaunga mkono, tuna imani mtafanya vizuri ninyi akina mama ni walezi. Mungu atawasaidia katika kazi yenu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa vile ni dakika tano, naomba niende moja kwa moja. Mimi kwa vile ni Mbunge ambaye natoka Mkoa wa Dar es Salaam wenye utitiri wa shule za private, nitakuwa mkosefu wa fadhila au nitakuwa mnafiki iwapo sitazungumzia suala la ada elekezi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, natambua kabisa mchango wa sekta binafsi katika maeneo mbalimbali ya maendeleo hususan katika suala zima la elimu. Natambua jinsi gani shule za binafsi zinatubeba kama Mkoa wa Dar es Salaam na kuweza kupata matokeo mazuri. Pia ni wajibu wangu kusema changamoto ambazo wananchi wangu wanazisema kila siku.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ada za Shule ya Msingi na Sekondari, mpaka sasa imeambukiza na Vyuo Vikuu, ni tatizo. Ada hizi zinapanda kila baada ya muda. Wazazi hao hao ndio wanaokuja kwangu mimi kama Mbunge. Wengine wanashindwa, wanaomba niwasaidie kuwapeleka Olympio. Olympio shule ni moja Mkoa mzima wa Dar es Salaam, ndiyo shule ya Serikali; Olympio na Diamond. Sasa hawa watoto ambao wanashindwa huku, tutawapeleka wapi?
Mheshimiwa Mwenyekiti, watoto wale wengine wanapata matatizo wazazi wao hali ya uchumi inakuwa mbaya, wanashindwa kuendelea na shule. Pia kumpeleka mtoto wako shule ya private mara nyingine siyo wingi wa kipato ulichokuwanacho, ila ni utashi wa kupata elimu.
Kwa hiyo, naomba waelewe hata wenzetu, kwamba tunapokwenda kule, siyo kwamba mimi nina hela nyingi. Vijana wetu ambao ni watoto wetu ambao na wao wana watoto wenzao, wanakwenda kule wanakwama. Nao ndio wanaorudisha huku kwamba jamani hizi ada zenu zinazidi. Mtoto wa chekechea shilingi 3,800,000/=; hivi inakuaje? Ndiyo tunajua huduma anayoipata na nini, lakini tuangalie angalau kidogo. Vijana wangu mimi wa Clouds kila siku ndiyo maneno yao, wanasubiri Serikali, ada elekezi, leo mimi Mbunge wao nisimame hapa nisipolizungumzia, kwa kweli sitawatendea haki. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, shule za binafsi hazikuanza leo wala jana, kwanini wananchi walilipokea? Tena walipoke vizuri. Leo kila mtu anazungumzia suala la ada; hapa kuna jambo. Naiomba kabisa Serikali, ikae na hao wenye shule tuangalie jinsi gani ya kuweka utaratibu mzuri ili shule zetu ziwe angalau na udhibiti wa aina yake. Shule ya Msingi au Sekondari inafika mpaka shilingi milioni tisa. Hivi leo shule ya shilingi milioni tisa, mtoto yule anaenda; baba yake kafariki, ukienda hawampokei. Wanakushauri ufanye nini, ufanye nini.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lazima tusema ukweli, pamoja na utoaji wa huduma, lakini na biashara ipo. Kwa hiyo, naiomba kabisa Serikali; kama isingekuwa biashara, isingetofautiana bei. Sasa inakuwa elimu kama inauzwa; hapa unaona shilingi 200/=, hapa shilingi 300/= au shilingi 3,000/=. Siyo sawa. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba tena, pamoja na mambo yote, tuna shule za private, yaani English Medium Dar es Salaam mbili; Olympio na Diamond. Hivi Serikali lini italiona hili suala? Kama wananchi sasa hivi wamekuwa wanapenda watoto wao wasome English Medium kwanini zisiwekwe katika Wilaya ya Temeke, Kinondoni, lakini na mikoa mingine pia ili wale watoto ambao watakwenda huko wakipata matatizo, warudie kwenye shule hizi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nizungumzie TCU. TCU Mheshimiwa ni matatizo! Hivi leo udahili wa wanafunzi, mimi mtu mzima nataka kusoma Chuo, naambiwa niende TCU sijui nikapeleke matakataka gani, vitu kibao! Hivi mambo mengine si wanajichanganya wenyewe! Utakuta mkopo unakuja kwangu, mimi nautaka? Hii yote inakwenda na mfumo mbaya. Wanatakiwa wabadilike, warudishe mambo mengine kwenye kwenye Vyuo Vikuu vyenyewe. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, Vyuoni tumeweka Uongozi, tunawaamini…
(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Elimu, Sayansi, Teknolojia na Ufundi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza naipongeza Wizara ya Elimu kwa mipango mizuri ya maendeleo. Nampongeza Mheshimiwa Waziri wa Elimu, Naibu Waziri na Katibu Mkuu kwa kazi nzuri wanayoifanya ya kuhakikisha wanafunzi wetu wanapata elimu bora. Mchango wangu nitauelekeza katika maeneo yafuatayo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, shule za binafsi ni nzuri sana na zinaisaidia sana Serikali kupunguzia mzigo wazazi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto iliyopo ni kupanda kwa ada mara kwa mara. Ada kutozingatia hali ya uchumi wa Watanzania na kutuweka katika matabaka na kuongeza ufisadi kwa wazazi kwa kwenda kinyume na maadili ya utendaji kazi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu TCU, udahili wa wanafunzi wa vyuo vikuu uangaliwe upya, vyuo vya binafsi vinapelekewa wanafunzi wengi kuliko vyuo vya Serikali. Mfano UDOM ni chuo kikubwa na kina mabweni mengi lakini wanalala ndege; badala yake wanajazwa kwenye vyuo ambavyo havina hata hosteli.
Mheshimiwa Mwenyekiti, utaratibu wa wanachuo wa private kwenda TCU ni tatizo kubwa na yawezekana ikawa sababu ya TCU kujichanganya hata kuwapa mikopo hata wasiostahili.
Mheshimiwa Mwenyekiti, niiombe Serikali, watu wanaotaka kujilipia vyuo waende wenyewe kwenye vyuo wanavyovitaka na ada walipe kwenye chuo husika. Mfano sisi wengine ni wazee na fedha tunazo za kulipia unapelekwa TCU ukafanye nini? Usumbufu usio na msingi na kama ni kuhakiki vyeti acha nikahakikishiwe nipewe barua nimalizane na chuo husika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, shule za msingi za english medium. Shule iliyopo Dar es Salaam ni Olymipio na imezaa Diamond; ni shule zilizokuwepo kwa muda mrefu. Je, Serikali kwa nini haioneshi mpango mahsusi wa kuongeza idadi ya shule hizi angalau tukapata katika Wilaya ya Kinondoni moja na Temeke moja kwa kuanzia. Naomba Serikali iliangalie kwani Jiji la Dar es Salaam limekuwa kubwa sasa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, matokeo ya mitihani. Kitendo cha kuwaweka wanafunzi wa shule zetu za kata na shule binafsi zenye uwiano wa mwanafunzi mmoja kwa mwalimu mmoja ni kuwaonea wanafunzi hao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kama tunataka kushindanisha mtu ni vyema umshindanishe na yule aliyekuwepo kwenye level moja.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja asilimia mia moja bajeti ya Wizara ya Elimu changamoto zilizopo zifanyiwe kazi.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naipongeza Serikali kwa mkakati wake wa kuwezesha katika sekta ya viwanda. Serikali imefungua milango ya uwekezaji kwa kuleta wawekezaji wengi kutoka nchi mbalimbali waje kuwekeza nchini kwetu. Cha kushangaza kuna baadhi ya viwanda vimejengwa katika maeneo mbalimbali ikiwemo kile cha ASPAM Mbagala. Kiwanda hiki kimejengwa maeneo ya Mbagala kina miaka zaidi ya mitano lakini hakijafunguliwa mpaka leo. Mwekezaji yule anahangaika hajui afanye nini, amewekeza fedha nyingi tena za mkopo mpaka sasa amekufa moyo. Je, Serikali hali hii inatia moyo kwa wawekezaji au inakatisha tamaa?
Mheshimiwa Mwenyekiti, mimi ni Mbunge ambaye ninaishi Mbagala. Masikitiko ya wawekezaji kwa kukosa aina mbalimbali za vibali vinavyowezesha viwanda kuendelea. Niishauri Serikali kuwepo na mshauri wa viwanda ndani ya viwanda ili aweze kusaidia kuwashauri na kuwasimamia wawekezaji hawa kwa kuwa bado tunawahitaji.
Mheshimiwa Mwenyekiti, viwanda vidogo vidogo, naomba Serikali iboreshe SIDO ya Nyerere Road na elimu zaidi itolewe kwa viwanda vidogo vidogo ambavyo Watanzania wanaweza kuvianzisha. Viwanda vya pipi, ubuyu, biskuti na juisi ni viwanda ambavyo katika nchi za China mtu anaweza kuviendesha hata kwenye eneo dogo la nyumbani. Niombe Serikali itoe elimu kwa wananchi wake jinsi ya uanzishwaji wa viwanda vidogo vidogo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, viwanda vikubwa kwa mara nyingine tena naomba Serikali sambamba na kuanzisha viwanda vipya iangalie na viwanda vyetu tulivyokuwa navyo muda mrefu na sasa havifanyi kazi tena. Mlundikano wa viwanda vikubwa vya aina moja au vinavyozalisha bidhaa ya aina moja katika eneo moja ni tatizo. Kwa mfano eneo la Mbagala lenye makazi ya watu wamejenga viwanda vya cement viwili kwenye umbali wa robo kilometa ambapo maeneo hayo yana makazi ya watu na viumbe vingine vyenye uhai ni tatizo kubwa sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mabadiliko ya matumizi ya maeneo ya viwanda vya Serikali, viwanda vingine vimegeuzwa yard za magari na vingine dampo la uchafu wa chupa na takataka nyingine. Kwa mfano Kiwanda cha Kubangua Korosho na Kiwanda cha Kioo Mbagala (Sheet Glass) kimegawanywa na miundombinu ya uendeshaji wa kiwanda kile umekufa kabisa, vipuli vyote vimechakaa. Nataka kujua kiwanda kile bado kiko Twiga Cement au kimeuzwa? Je, Serikali inafaidika na nini na eneo hilo? Naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, naanza kwa kumpongeza Mheshimiwa Waziri kwa kazi kubwa anayoifanya ya kuhakikisha nishati ya umeme inapatikana. Nawapongeza Makatibu Wakuu wa Wizara na Wakurugenzi wa taasisi zote zilizopo ndani ya Wizara kwa jinsi wanavyojituma kuhakikisha nchi yetu inaenda vizuri.
Mheshimiwa Naibu Spika, pia nimpongeze Mheshimiwa Rais kwa kutuwekea jiwe la msingi mradi wa Kinyerezi ambao utakapokamilika utakuwa msaada mkubwa kwa wananchi wa Tanzania. Pia nipongeze Serikali kwa kupata fursa ya ujenzi wa bomba la mafuta kutoka Uganda kwenda Tanga. Ni jambo jema na lenye tija kubwa kwa Taifa letu.
Mheshimiwa Naibu Spika, nawapongeza EWURA kwa kazi nzuri wanayoifanya ya kuhakikisha wananchi wanapata huduma mbalimbali. Hata hivyo, kila panapo mazuri hapakosi changamoto zake. Kwa kweli kumekuwa na lawama nyingine ambazo haziwahusu EWURA, lakini kwa kuwa EWURA ndiyo wanaotoa leseni za mafuta basi lawama zote zitawaendea wao na lazima wazipokee, kwa mfano, ukaguzi wa mazingira. NEMC ni tatizo kubwa kwa wafanyabiashara wa mafuta. Gharama ni kubwa sana kwa watu wa mkoani.
Mheshimiwa Naibu Spika, naishauri Serikali kukaa pamoja na NEMC kuona utaratibu gani mzuri ambao utaifaa kwa kuwasaidia wafanyabiashara. Nami naweka maslahi yangu wazi kuwa ni mdau wa mafuta.
Mheshimiwa Naibu Spika, ukaguzi wa mafuta ni jambo jema sana, naipongeza EWURA kwa kuwa makini na kazi yao. Kwa uzoefu wangu wa sekta ya mafuta sijaona wakipokea rushwa na hawana mazungumzo na mtu yeyote. Bado nawashauri, EWURA wamezidi kuwa kama mapolisi wapunguze misimamo, watoe elimu kwa wafanyabiashara, tukielimika tutafuata sheria za nchi na mambo yatakwenda vizuri tu.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa upande wa TPDC nitazungumzia juu ya mauzo ya gas. Tumekuwa tukitumia gesi kama chanzo cha umeme peke yake, ni vyema tukaongeza vyanzo vingine vya umeme kama mkaa wa mawe na maji tupate kuuza gesi yetu nchi za nje. Gesi inatakiwa na nchi nyingi za Afrika Mashariki, tungeweza kuiuza nchi ingepata pesa za kigeni zingesaidia kukuza uchumi wetu. Tumepata bomba la mafuta kutoka Uganda mpaka Tanga, basi bomba hilo lingekwenda sambamba na bomba la gesi.
Mheshimiwa Naibu Spika, REA. Nawapongeza sana kwa kazi nzuri ya kusambaza umeme vijijini. Naomba katika Mkoa wa Dar es Salaam wakamilishe umeme maeneo ya Mianzini, Vikunai, Vijibweni na Kisarawe II.
Mheshimiwa Naibu Spika, tuweke transformer katika maeneo ambayo umeme mkubwa wa kutoka Kigamboni kwenda Pemba Mnazi umepita juu kwa baadhi ya vijiji na wananchi wanaangalia kwa kuwa hakuna transformer.
Mheshimiwa Naibu Spika, TANESCO. Nawapongeza sana kwa kuwa tatizo la kukatika umeme mara kwa mara limepungua kwa kiasi kikubwa sana. Endeleeni hivyo. Mameneja wa TANESCO Wilaya ya Temeke wanafanya kazi nzuri sana na ni wepesi kujibu pale panapotokea hitilafu za umeme. Nampongeza Mkurugenzi na timu yake yote wanajitahidi sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kunipa nafasi ili niweze kuchangia kwenye Wizara hii ya Ardhi. Kwanza kabisa nimpongeze Rais wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. John Pombe Magufuli kwa kumchagua Mheshimiwa Lukuvi kuwa Waziri wa Ardhi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimiwa Rais hakufanya makosa, amemchagua Mheshimiwa Waziri mwenye uzoefu mkubwa anayejiweza, yuko makini na tuna imani naye. Pia amemchagua Mheshimiwa Naibu Waziri ambaye ni mwanamama, dada yetu Angelina Mabulla tuna imani naye kubwa sana, tunamtambua vizuri na yeye yuko makini na tuna imani naye kwamba atatusaidia sana sisi wanawake katika matatizo yetu mbalimbali ya ardhi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mimi kama Mbunge wa Viti Maalum ninayetokea katika Halmashauri ya Temeke, kwanza kabisa nitaanza kuzungumzia tatizo la Kurasini. Hii Kurasini hivi Serikali inatambua hayo maeneo ya Kurasini ambayo tunayapigia makelele humu ndani? Mimi ni Mbunge takribani sasa hivi ni miaka sita, kila tulipokuwa tunazungumza kwenye Wizara hii lazima tuizungumzie Kurasini. Kurasini wengine imetuchanganya, imetufanya tukose Diwani wa Chama cha Mapinduzi, imetufanya tukose Mbunge wa Chama cha Mapinduzi, kisa ni malalamiko ya watu wa Kurasini. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, Kurasini watu wale wako kama wako kisiwani, wamezungukwa na magari, matakataka, sijui uchafu wa aina zote, lakini wananchi wale wenyewe kwa jitihada zao wamekwenda kutafuta mtu, wewe mwekezaji tuondoe, kama wananchi wale wamemtafuta wenyewe mwekezaji, hivi Serikali inaona kigugumizi gani kuwatoa wale watu pale, maisha yale ni hatarishi hayafai kuishi binadamu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kama Serikali kweli ina mipango yake na mipango yake ni mizuri kwamba Kurasini liwe eneo ambalo la uendelezaji na uwekezaji tu wa kibiashara, sasa tunasita nini? Serikali imefanya jambo kubwa sana pale kuweka kile kituo cha biashara, wamewalipa watu mabilioni ya pesa wamekwenda vizuri sasa tumekula ngombe mzima, tunashindwaje mkia.
Mheshimiwa Mwenyekiti, namwomba Mheshimiwa Waziri wa Chama changu cha Mapinduzi, tutakapomaliza Bunge hili aende Kurasini akawaangalie wananchi wale na ayajue matatizo yao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pia naomba nizungumzie suala zima la Keko, leo Mheshimiwa Mbunge wa Temeke amewabeba wananchi wa Keko amewaleta hapa, mimi kama Mbunge ambaye niko miaka sita sioni la ajabu, wananchi hawa tumewasemea kuanzia Halmashauri kuhusu ugomvi wao na National Housing. Wameambiwa watatolewa pale watafanyiwa hivi, yote yamekwenda hakuna kinachoendelea, leo linabebwa kundi la watu linaletwa Dodoma, Mheshimiwa Waziri anataka kuwaambia nini, nataka aseme hapa ndani leo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hawa watu wa Keko mgogoro wao Mheshimiwa Waziri auseme hapa ueleweke wazi, vinginevyo tunaonekana sisi tunaokaa humu hatufanyi kazi, kumbe kusema tunasema lakini majibu hayapo. Leo Mheshimiwa Mbunge ana miezi sita sijui ya kuingia humu Bungeni, amebeba kundi analileta hapa ndani, mimi kama Mbunge niliyekuwa humu ndani naona hiyo siyo ajabu. Leo Mheshimiwa Waziri wangu hapa nataka aeleze mgogoro huu National Housing na Keko, hapa ndani ya Bunge wala sitaki akasemee huko vichochoroni, aseme hapa. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa naomba nichangie kwenye suala zima la kodi za ardhi. Mheshimiwa Mbunge mwenzangu pale amezungumzia, lakini nataka nirudie, hizi kodi za ardhi zimekuwa tatizo kwa wananchi. Mwananchi anakwenda kulipa anaambiwa sijui lipa premium fee shilingi ngapi sijui! Lipa sijui registration! Unaenda na pay slip sita! Serikali ileile jamani Eeh! Halmashauri, Serikali, Wizara, mtu anapewa vidude vile vya kulipia hata haelewi, wengine ni wazee, ni usumbufu wa hali ya juu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, namwomba Mheshimiwa Waziri arekebishe. Hivi zile kodi zikilipwa pamoja hawa wahasibu wa Halmashauri na Wizara wanafanya kazi gani? Kwa nini wao wasije huko ndani wakazigawanya? Mtu anatumwa, yaani ni kuchanganyikiwa! Shilingi 1,000 peke yake! Shilingi 300 peke yake! Shilingi 3,000/= sijui peke yake! Hii si shida tu hii? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa naomba nizungumzie uendelezwaji wa Mji wa Kigamboni, Wabunge wenzangu wamesema, Mwenyekiti wa Kamati amesema na mimi inabidi niseme. Napata kigugumizi, hivi huu mji upo au haupo? Kama upo kwa nini, wanasema kwamba, ile ofisi iondolewe? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini naelewa kabisa Mheshimiwa Waziri katika watu waliotusaidia kupata Wilaya ya Kigamboni na yeye anahusika kutokana na huu Mji wa Kigamboni. Kigezo kikubwa tuliona kwamba, ule Mji wa Kigamboni lazima upate Wilaya yake ili uweze kwenda vizuri. Sasa leo wanalolitenda, hivi Serikali kwa nini iliamua kutuambia kwamba, wanatuwekea Mji wa Kigamboni na sisi wananchi tunautaka, leo unasema ule mji ufutwe? Nataka maelezo ya kina uanzishwaji wa Mji wa Kigamboni umefikia wapi? Nataka Mheshimiwa akija hapa anieleze! (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini nije kwenye suala zima la National Housing na kodi zao. National Housing gharama za kodi ni kubwa! Unakuta nyumba moja Ilala, Buguruni, Temeke, Magomeni, Manzese, nyumba moja analipa mtu shilingi 320,000 kodi ya mwezi shilingi 280,000! Hivi kweli lengo la kuwekwa National Housing si ndiyo Mtanzania aweze kupata nyumba ya gharama nafuu! Leo Kariakoo majumba ya wananchi wa kawaida yameshuka bei yako chini kuliko ya National Haousing. Nataka nipate majibu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini lingine wanatujengea nyumba National Haousing, ndiyo wanafanya vizuri, lakini zile nyumba ni ndogo sana, vyumba kama box, ni vidogo sana ukilinganisha na familia zetu za wananchi wa Tanzania.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante. Naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja asilimia mia. Uendelezwaji wa Mji wa Kigamboni uendelee kwa kuwa Serikali imeshaanza ujenzi wa Daraja la Nyerere basi na mji ule uendelezwe ili kuleta faida ya lile daraja.
Kuhusu ujenzi wa majumba mapya (NHC) na kuyauza yaliyopo katikati ya mji uangaliwe. Ardhi ikishatumika basi, sasa mwaka 2016 tunauza ardhi, je, kizazi cha miaka 50 ijayo watajenga wapi? Nashauri tukodishe tu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Upimaji Viwanja Kiholela. Serikali imeshindwa nini sasa viwanja vinapimwa hovyo na watu kisha wananchi wanadai huduma muhimu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, viwanja vipya vinapimwa lakini mradi wa viwanja 20,000 mpaka sasa watu wamewekeza viwanja vimekuwa mapori hakuna uendelezwaji. Mfano Toangoma, Kisota, Gezaulole na Somangira – Temeke, Serikali inasema nini? Gharama kubwa za rent za nyumba za NHC wakati nyumba hazina ukarabati, maji yamekatwa, umeme wa mashaka lakini rent shilingi 320,000 mpaka 280,000. Hizi sio fedha ndogo kwa mtumishi wa kima cha chini vijana wetu wanashindwa kabisa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, gharama za kununua nyumba ni kubwa sana na nyumba ni ndogo sana huku familia nyingi zikiwa ni kubwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja asilimia mia.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kunipa nafasi nichangie katika hotuba hii ya Mheshimiwa Waziri wa Maliasili na Utalii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa napenda nimpongeze Mheshimiwa Rais, Dkt. John Pombe Magufuli kwa kumteua Profesa Jumanne Maghembe kuwa Waziri wa Maliasili na Utalii. Tunamtambua Mheshimiwa Maghembe yeye ni profesa, ni mtalaam na tuna imani naye sana kwamba ataweza kuingoza vizuri Wizara hii. Mheshimiwa Waziri na Naibu Waziri wake wote wanatosha na wanafaa kuiendesha Wizara hii. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, sisi wengine ni Walimu tumetoka mashuleni, tunafundisha watoto nidhamu na nini wafanye au ni wakati gani wazungumze na mazungumzo hayo yatolewe kwa wakati gani? Tunakwazika, tunachanganyikiwa tunapoona zinatolewa sentensi nyingine hazieleweki ndani ya Bunge. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, baada ya kusema hayo, naomba sasa nirudi kwenye hoja yangu. Wabunge wenzangu wamechangia mengi sana, lakini naomba nichangie katika eneo la misitu. Serikali ilikuwa na nia njema sana ya kuhifadhi maeneo ya ardhi yetu kwa kuweka misitu kwa akiba ya baadaye lakini pia katika kusaidia kuboresha mazingira lakini kila panapokuwa na jambo jema halikosi kuwa na ubaya ndani yake.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwenye hizi hifadhi kwa mfano sisi tunaotoka maeneo ya Mbagala kuna hifadhi ya Mwandege, hifadhi hii haiendelezwi, haina usafi, matokeo yake imekuwa ni makazi ya majambazi. Majambazi yanakuja yanaua watu Mbagala, Temeke, Vituka huko yanakimbilia kwenda kujificha katika msitu huu wa Mwandege. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni lazima nitoe pongezi za wazi kwa Kamanda wangu wa Polisi wa Mkoa wa Dar es Salaam, Kamanda Siro, amekuwa akifanya operesheni na katika operesheni yake idadi kubwa ya majambazi, majangili, magaidi, yamekamatwa katika msitu huu wa Mwandege uliopo Mkuranga. Hili sasa limekuwa tatizo badala ya raha. Kweli tuna nia njema ya kuhifadhi msitu ule lakini kwa hali ilivyofikia sasa hivi msitu ule ni tatizo kwa wakazi wa Dar es Salaam hususan wakazi wa maeneo ya Mbagala. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, natambua kuna changamoto nyingi sana katika maeneo haya lakini niiombe Serikali sasa hivi Mkoa wa Dar es Salaam una matatizo makubwa ya ardhi lakini pia kuna msongamano wa magari usiokwisha katika maeneo ya Mbagala. Niiombe kabisa Serikali kwa nia njema kwa nini wasipunguze eneo la msitu huu wakatengeneza kituo kikubwa cha mabasi kuondoa ule msongamano uliko pale Mbagala Rangitatu? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, pamoja na hayo hivi huu msitu mwisho wake ni nini? Msitu huo umekuwa ukiingiliwa na wakazi kwenye maeneo yote ya pembezoni lakini wakati watu wale wanajenga nyumba Serikali inawaangalia, kesho na keshokutwa Serikali inakuja kuwavunjia zile nyumba, hawaoni kwamba wanawaonea wale wananchi? Dar es Salaam imejaa, maeneo ya ujenzi yamekuwa machache watu wanaanza kumega kidogokidogo pembeni mwa msitu ule, Serikali inawaona, Maafisa Misitu wapo hakuna wanachowaambia. Sasa mimi kama Mbunge ole wenu mkawaambie wale watu waje wavunje nyumba zao. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba pia nizungumzie gharama za tozo za misitu. Katika maeneo ya Mkuranga kwenye kituo cha Mkuranga ukitaka kupitisha kitanda kimoja gharama yake unalipia Sh.120,000/=, kitanda hicho kiwe cha zamani, kiwe kipya au kabati liwe la zamani au liwe jipya. Sasa Mkoa wa Dar es Salaam na Mkoa wa Pwani maeneo ya Mkuranga umeungana, mtu anaweza kuhama kwenye nyumba Mkuranga akahamia Mbagala Temeke, akahama Mwandege akahamia Kongowe. Sasa hizi gharama wakati mtu anahamahama atakuwa anatozwa Sh.120,000/= kila anapohama kutoka huku kwenda kule, hii kweli ni sawa, huu siyo uonevu? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba Serikali iangalie hiyo sheria inavyosema kwamba watu wanapotoa kitanda au mazao yoyote ya misitu kutoka huku kwenda huku kulipa gharama kubwa. Kitanda cha futi tatu hapa Dodoma kinauzwa Sh.180,000/= wewe unalipiwa ushuru Sh.120,000/= hivi jamani hii ni kweli! Niiombe kabisa Serikali iangalie eneo hilo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini pia kwenye manunuzi ya mkaa, unakuja pale Mkuranga ukitoka Rufiji unakuta kuna barrier kibao, mbona wenzetu huku Dodoma hakuna barrier za aina ile? Kwa nini kule kumekuwa barriers hizo kila sehemu unatozwa tozo mpaka unachanganyikiwa. Niombe hilo nalo liangaliwe. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba sasa niingie kwenye eneo la utalii. Nitazungumzia utalii wa mambokale au wa maeneo ya kihistoria. Kuna maeneo ya kihistoria yanapotea, maeneo kama Bagamoyo, Kaole, Kunduchi, Isimila, Olduvai Gorge, Mapango ya Amboni, Mikindani, Kilwa Kisiwani, Songomnara, yote hayo ni maeneo ya kihistoria ambayo kama yataboreshwa yangeweza kutuletea mapato makubwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, maeneo haya hayawekewi bajeti nzuri ya kuyaendeleza matokeo yake yanasambaratika, urithi ule wa kihistoria unasambaratika. Kwa hiyo, niiombe Serikali iweke bajeti ya maeneo hayo. Pia maeneo haya hayana information yoyote, hujui hiki kiko wapi wala kile kiko wapi. Kwa hiyo, niiombe Serikali iyatolee maelezo maeneo haya lakini pia iyatangaze. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunakwenda kwenye nchi za wenzetu, kwa mfano unakwenda India, unakuta ushawishi mkubwa, wewe kama mgeni unaambiwa nenda Taj Mahal, huelewi, mara nyingine unafuata tu mkumbo lakini sisi mbona tumekuwa kimya! Mtalii anakuja hapa, hakuna maelezo yoyote, hakuna promotion yoyote, unaingia kwenye ndege mpaka unafika Dar es Salaam hata huambiwi kwenye ndege Dar es Salaam utakumbana na kitu gani cha kitalii au ukaone maeneo gani ya kitalii, hili kwa kweli ni tatizo. Niiombe sasa Serikali yetu ibadilike, itangaze vyanzo vyake vya utalii vizuri ili wageni wanapoingia wavitambue na waende wakavitembelee. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nizungumzie Mkoa wangu wa Dar es Salaam kuwa mji wa kihistoria. Hakuna ambaye hafahamu kwamba Dar es Salaam ndiyo mji mkuu kuliko mikoa yote ya Tanzania lakini wapi Dar es Salaam imewekwa, wapi Dar es Salaam imepangwa kiutalii, tujue Dar es Salaam hii inakwendaje au tunamshawishije mtu wa kutoka nje akiingia Dar es Salaam aweze kutambua kwamba anaingia kwenye mji mkuu, mji bora, mji ambao una mambo yote muhimu, hata uhuru wa nchi hii bendera yake ilipandishwa katika Mkoa wa Dar es Salaam, Uwanja wa Taifa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, niombe Serikali, najua mpango huu ulizungumzwa hapa lakini ukaishia, je, imepanga mkakati gani wa kuitangaza Dar es Salaam sasa? Tunataka Dar es Salaam uwe mji wa kiutalii na utangazike na watu walioko nje wautambue. Ndiyo wenye uwanja mkubwa wa Kimataifa, Serikali imejenga ule uwanja, uwanja ule ni wa nini, wa kushusha na kupandisha tu, ni lazima ulete soko la watalii. Kwa hiyo, niiombe Serikali ipange mpango mkakati wa kuitangaza Dar es Salaam kama mji wa kitalii.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naanza na kuunga mkono hotuba ya Mheshimiwa Waziri kwa asilimia mia moja.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nampongeza Mheshimiwa Waziri, Naibu Waziri pamoja na Katibu Mkuu kwa kazi kubwa wanayoifanya. Mchango wangu utakuwa katika maeneo yafuatayo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu utalii wa mambo ya kale ya kihistoria, maeneo mengi ya kihistoria yametelekezwa, hayana maendeleo yoyote. Yapo baadhi ya maeneo yamesambaratika kabisa. Maeneo ya kihistoria iwapo yanaboreshwa na kutengenezwa vizuri yangeweza kuleta mapato makubwa kwa Taifa letu. Tunaenda katika nchi kama China watu walio wengi wanaenda kuangalia Great Wall. Serikali inapata fedha nyingi sana lakini India pia kuna Taj Mahal wanaingiza watalii wengi sana. Je, Tanzania tumejipanga vipi katika kutangaza maeneo yetu ya kihistoria badala ya kutegemea utalii wa mbuga peke yake?
Mheshimiwa Mwenyekiti, niishauri Serikali waangalie utalii wa kihistoria na tutangaze maeneo hayo ya kihistoria, matangazo ya utalii hayaonekani katika viwanja vya ndege, maeneo ya bandari na stendi kuu za mabasi. Waongozaji wetu wa watalii walio wengi wako Mkoa wa Arusha na maeneo ya Dar es Salaam na Bagamoyo siyo wengi sana. Lakini ma-tour guide wetu wanazidiwa na wale wa Kenya, Serikali imejipangaje katika kuwajengea uwezo watu wetu?
Mheshimiwa Mwenyekiti, msitu wa Mwandege na misitu mingi iliyopo Mkoa wa Pwani imekuwa ni makazi ya majambazi na wezi. Serikali imefanya vizuri sana kutenga maeneo ya misitu kwa kusaidia kutunza mazingira na kuhifadhi ardhi kwa matumizi ya baadaye.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mji wa Dar es Salaam sasa idadi ya watu imeongezeka kwa kiasi kikubwa sana, Mbagala imejaa watu wanaelekea Mkuranga, msitu wa Mwandege uko katikati umezungukwa na makazi ya watu, watu wanaingilia hifadhi na Serikali hakuna wanachosema hatma yake ni kuwabomolea nyumba zao kwani wakati wanajenga Serikali ilikuwa wapi?
Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali itoe baadhi ya eneo la Msitu wa Mwandege wawape Halmashauri ya Temeke watengeneze kituo kikubwa cha mabasi ya Mikoa ya Kusini na eneo linalobaki liendelezwe kama msitu na litunzwe kwa manufaa ya wananchi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu tozo za mazao ya misitu. Gharama za kupitisha kitanda kimoja kutoka Mkoa wa Pwani kwenda Dar es Salaam ni kubwa kuliko ulizonunulia kitanda kijijini. Lakini fedha hizi wanazokusanya kweli zinaenda Serikali? Kwa kuwa tunasikia wafanyakazi wa vituo hivyo walio wengi siyo waaminifu ni vema sasa Serikali ikaangalia nidhamu na uadilifu wa wafanyakazi wa vituo vya ukaguzi wa mali na misitu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja. Hotuba ya Mheshimiwa Waziri ni nzuri na inaeleweka vizuri. Napongeza utendaji wa Mheshimiwa Waziri, Naibu Waziri, Katibu Mkuu kwa kazi nzuri wanayofanya.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nampongeza Mwenyekiti wa Kamati, Makamu Mwenyekiti kwa kuishauri vizuri Serikali. Naomba ushauri wa Kamati uzingatiwe kwa maslahi ya nchi yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Ushauri; Ofisi zetu za ubalozi na maafisa wetu wasaidie katika kuutangaza utalii wa Tanzania. Wasaidie katika kuleta wawekezaji nchini mwetu na mkazo uwe kwenye ujenzi wa viwanda. Serikali iboreshe ofisi zetu za ubalozi kwa kuweka vitendea kazi vya kisasa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu Ushirikiano wa Afrika Mashariki katika utendaji wa Soko la Pamoja la Afrika Mashariki. Elimu iendelee kutolewa kwa Watanzania. Serikali iweke mpango mkakati wa kuwatambua wanafunzi wetu wanaosoma nje ili kupunguza matatizo ya udhalilishwaji wa wanafunzi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wanafunzi wengi wanakwenda kusoma nchi za nje bila utaratibu. Wanafunzi wanaosoma nje bila kuthibitishwa na TCU kwa nini wao hatuwaingizi kwenye ajira za moja kwa moja?
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba tuangalie kwa kuwa watoto wale ni Watanzania wanakwenda kuchukua ujuzi wa Mataifa mengine si kwa wote lakini wengine tuwape nafasi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja.
Mapendekezo ya Mpango wa Maendeleo wa Taifa Unaokusudiwa Kutekelezwa na Serikali Pamoja na Mwongozo wa Kuandaa Mpango wa Bajeti ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018
MHE. MARIAM N. KISANGI: Mheshimiwa Naibu Spika, nampongeza Mheshimiwa Rais kwa kumteua Waziri wa Fedha ambaye anajua vizuri uchumi wa nchi; nampongeza Naibu Waziri kwa utendaji mzuri, napongeza juhudi za Serikali kwa kutuletea Mpango mzuri wa Maendeleo 2016/2017.
Mheshimiwa Naibu Spika, katika mpango nitachangia ukurasa 13, Ujenzi wa Barabara ya Mwendokasi katika Jiji la Dar es Salaam. Naomba Serikali iboreshe mpango wake wa kuendesha mabasi yaendayo kasi kwani usafiri huo ni bora sana na ni msaada mkubwa sana kwa wananchi wetu. Sasa mradi wa mabasi yaendayo kasi yaelekee phase II kutoka Kariakoo kwenda Mbagala.
Mheshimiwa Naibu Spika, ukamilishaji wa Kituo cha Biashara cha Kurasini. Kituo hiki ni muhimu sana na Serikali sasa imekamilisha malipo ya fidia na kuanza utaratibu wa ujenzi wa ukuta.
Mheshimiwa Naibu Spika, ni vyema kituo hicho kikaendelea kuwepo na kifanye kazi kwa maslahi ya Watanzania na wale wengine wageni wanaotoka nchi za jirani kuja kununua bidhaa zao Kurasini, lakini pia, Kurasini kutakuwa ni mji mzuri wenye maendeleo na mvuto mkubwa wa kibiashara.
Mheshimiwa Naibu Spika, ujenzi wa flyover TAZARA- Serikali iendelee na mpango wake wa ujenzi wa barabara za juu kwa eneo la TAZARA ni jambo la maana sana. Katika kupunguza msongamano katika barabara zetu.
Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali iongeze mtaji Benki ya TIB ili iongezee uwezo wa kukopesha wafanyabirashara, wajasiriamali kwa kuanzisha miradi mbalimbali ikiwemo viwanda badala ya kutumia Mifuko yetu ya Pensheni katika maeneo mengi ya viwanda.
Mheshimiwa Naibu Spika, kilimo, Mpango uelekeze kwenye kukiendeleza kilimo cha mazao ya chakula na biashara. Pembejeo za kilimo ziwafikie wakulima kwa wakati. Wananchi waweze kuboresha kilimo na kupata mazao mengi ya chakula na biashara.
Mheshimiwa Naibu Spika, ujenzi wa Reli ya Kati kwa kiwango cha standard gauge; ni vyema reli iwepo kwa kuwa itatusaidia sana katika kukuza uchumi wa nchi yetu.
Mheshimiwa Naibu Spika, ujenzi wa viwanda ni vyema kabla hatujajenga vipya kwanza tuangalie vile viwanda vya zamani. Tuangalie ni nini kilitufanya tuanguke na tuvifufue angalau vichache, pia viwanda vipya vianzishwe.
Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja kwa asilimia mia moja. Mheshimiwa Waziri kaza buti, Hapa Kazi Tu.