Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Dr. Mary Machuche Mwanjelwa (4 total)

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano kwa Mwaka wa Fedha wa 2016/2017.
MHE. DKT. MARY M. MWANJELWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote naunga mkono hoja, however, naomba majibu na utatuzi wa tija kwa haya yafuatayo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, barabara ni tatizo hususani katika Mkoa wa Mbeya. Jiji la Mbeya kwa muda mrefu tumekuwa na kilio cha by pass road toka Mlima Nyoka, Uyole, barabara ya zamani kutokea uwanja wa ndege wa Songwe, tumejadiliana kwenye Road Board bila mafanikio. Kwani hii imekuwa ikisababisha foleni isiyopitika kwenye barabara kuu ya Mbeya, barabara kuharibika sana, ajali na vifo vingi kwani malori makubwa yamekuwa yakipita hapo hapo, hii ni hatari kubwa. Nahitaji jibu na ufafanuzi wa kina juu ya hili suala sugu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pia suala la barabara ya Dar es Salaam, Tangi Bovu hadi Goba, huu ujenzi umesimama muda mrefu na eneo lililobakia ni dogo sana. Nini tatizo na lini itakamilika kwani itasaidia sana kupunguza foleni nyingine na hii barabara ni muhimu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, uwanja wa ndege wa Kimataifa wa Songwe unasuasua sana. Hakuna taa, jengo halijakamilika na ni gate way ya Southern Corridor; ni lini utakamilika kwa ajili ya kupanua wigo wa biashara hii?
Mheshimiwa Mwenyekiti, uwanja wa ndege wa zamani wa Mbeya umekuwa dumped, umetelekezwa na hauna matumizi yoyote zaidi ya kuvamiwa hovyo, ni nini hatma ya uwanja huu? Je, Serikali haioni umuhimu wa kuweka kitega uchumi hapo au kuipatia Halmashauri ya Jiji, ili paendelezwe?
Mheshimiwa Mwenyekiti, cybercrime imekithiri, ni nini hatma ya hili suala? Mitandao imekuwa inachafua wananchi bila hatua yoyote. Tujulishwe udhibiti wake ukoje? Preventation ni better than cure, kuna wengine wanafahamika waziwazi; nipatiwe majibu ya kina na ufumbuzi kwa haya machache.Naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. DKT. MARY M. MWANJELWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, namshukuru sana Jehova kwa kunifanya hivi nilivyo, nayaweza yote katika yeye anitiaye nguvu.)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa sababu leo ni mara yangu ya kwanza kuchangia, nachukua fursa hii kuwashukuru sana wapiga kura wangu wote wanawake wa Mkoa wa Mbeya wa Chama cha Mapinduzi kwa kunichagua kwa kura nyingi sana za kishindo, na mimi nasema sijawaangusha na ninawaahidi sitawaangusha. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba pia nimshukuru na kumpongeza Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kwa sera yake nzuri sana ya Hapa Kazi Tu na hakika sasa ni kazi tu. Naomba nichukue fursa hii nimpongeze sana Mheshimiwa Waziri wa Ardhi na dada yangu Mheshimiwa Angeline pale. Nakumbuka kazi ni nzuri, tulikuwa tunamwombea Mheshimiwa Waziri aifanye kazi hii arudi tena kwenye cabinet na katika Wizara ile ile kutokana na jinsi alivyokuwa ameinyoosha vizuri Wizara hii. Mnyonge mnyongeni, lakini haki yake mpeni. Mheshimiwa Waziri, hongera lakini gema likisifiwa sana, tembo hulitia maji. Kaza buti. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, baada ya utangulizi huo, naomba niseme tu kwamba Mheshimiwa Waziri tunakupongeza, umetuletea haya makabrasha na timu yako nzima, lakini naomba in future usituletee siku ile ile unayo-present bajeti yako kwa sababu tunahitaji muda tuweze kusoma, kuperuzi na kuishauri Serikali. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mwalimu Nyerere katika concept yake ya uchumi alisema ili tuendelee tunahitaji mambo manne; tunahitaji watu, ardhi, siasa safi na uongozi bora. Mojawapo ya sifa ya Tanzania tunayojivunia ni ardhi. Ardhi yetu ni kubwa na ni nzuri sana lakini cha kushangaza na cha ajabu ni migogoro isiyokwisha, ni migogoro ambayo kwa kweli ni so much rampant. Nikuchukulia mfano wa kule kwetu Mbeya, kipaumbele chetu sisi Wanambeya ni ardhi; asubuhi, mchana, jioni. Ukiangalia, hii ardhi iko kwenye kilimo, viwanda, elimu, biashara, kila kitu, vyote vinahitaji ardhi. (Makofi)
Mheshimiwa Waziri, kaka yangu Mnyalu ulikuja Mbeya na umejionea mwenyewe, migogoro ya ardhi iko vibaya sana hususan ule uwanja wa ndege wa zamani. Hata katika maeneo yale yenye makazi holela, ukichukulia pale Iyunga, Mwakibete, Ilemi, Nzovwe, kote na maeneo ya Isanga mbalimbali, ni migogoro mitupu. Nilikuwa naomba ukisimama hapa unapo-wind up utupatie status mpaka sasa hivi maelezo yake ya kina, Serikali katika kuboresha mpango huu ambao ni tatizo sugu kwa Wanambeya imefikia wapi? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba ni-declare mimi nilikuwa Mwenyekiti wa hii Kamati, naomba nizungumzie suala zima la Intergrated Land Management Information System. Mheshimiwa Waziri alitupeleka Uganda katika kusomea na kujifunza jambo hili. Wenzetu Uganda wako mbali sana katika suala zima la electronic, hati unaitoa within a day, unaipata siku hiyo hiyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, vilevile nawashukuru ndugu zetu wa World Bank wameweza kusaidia project hii ambayo mpaka sasa hivi nilikuwa nataka Mheshimiwa Waziri katika ukurasa wake wa 27 ambapo amezungumzia hili jambo, lakini hajatueleza ni kwa nini hili jambo limechelewa sana mpaka leo hii na lini lita-kick off? Tunataka maelezo ya kina, maana yake tumeambiwa tu project, project; World Bank, World Bank! Mpaka sasa hivi hatujajua nini hatima yake. Tunahitaji maelezo ya kina atakapokuja hapa ku-wind up.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nizungumzie suala la maeneo ya wazi, maeneo ya Mashamba pori makubwa ambayo yametelekezwa kwa muda mrefu. Nilikuwa nataka kujua nini mkakati wa Serikali katika masuala haya ukizingatia kwamba hata Land Bank hatuna. Land auditing hatujui inafanyikaje! Tunahitaji tunapoelezwa sisi kama Wabunge, tuelezwe maelezo ya kina ambayo sisi hatutakuwa na maswali mengi. Tusiwe tunapigwa blah blah za kisiasa tu hapa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pamoja na hayo yote, naomba nizungumzie suala zima la mradi ule wa Kigamboni. Huu mradi naomba niseme ni non-start up kwa sababu hii project ambayo tunaizungumzia, pesa inapotea bure tu. Huu mradi ni bora ukavunjwa kabisa, ukarudishwa kwa wananchi wa Kigamboni na Manispaa ya Kigamboni kwa sababu hauna faida. Wizara kwanza ni kubwa sana, resources nyingi zinapotea. Hii Wizara iwe ni eyes on, eyes off; hatuhitaji kwamba iendelee kushikilia mradi wa Kigamboni ambao tayari umeshafeli. Kwa hiyo, naomba Mheshimiwa Waziri atakaposimama hapa atueleze mkakati mzima, hii KDC haina haja, wala Wizara isihangaike nayo, huu mradi uvunjwe kabisa urudishwe kwa wananchi kule Kigamboni.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hii ni sambamba pamoja na Tume ya Matumizi Bora ya Ardhi...
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba utunze muda wangu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hili ni sambamba na Tume ya Matumizi Bora ya Ardhi, nimeona wamepewa vote sawa sawa, lakini tukumbuke nini sababu ya kuunda Tume? Tume inapoundwa, lazima kuwe na mpango maalum wa kazi maalum, lakini Tume hii mpaka sasa hivi hatuoni hata umuhimu wa hii wake. Lazima tuseme, ikiwezekana irudi Wizarani ipewe directorate iwe ni kama Idara. Tunahitaji effectiveness ya Tume hii na lazima tunapozungumzia Hapa Kazi Tu, basi tuzungumzie na masuala ya results oriented. Siyo tu kwamba kuna Tume, halafu resources zinapotea bure; na ukizingatia Tume hii imedumu kwa muda mrefu sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nilikuwa nahitaji pia Mheshimiwa Waziri atueleze hili suala la zima la D by D ambalo ni muhimu sana, litakuwaje katika Wizara hii ya Ardhi, ukizingatia kwamba D by D na umuhimu wake ukishafikiwa, basi ni utaratibu tu maalum unaotakiwa kufanyika kwa sababu naelewa kuna pros na cons zake katika hili.
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo lingine ni kuhusu suala la Shirika la Nyumba. Shirika la Nyumba tunaelewa ni kweli wana management team ambayo ni very much creative na wame-reform kwa sana na shirika lina surplus, lakini Waheshimiwa Wabunge wote hapa ni mashahidi, Watanzania wote ni mashahidi; Shirika hili la Nyumba wakilala, wakiamka wao ni nyumba. Maisha yao siku zote ni nyumba na Watanzania wanaelewa hivyo. Tatizo kubwa, bei yao ya nyumba ni kubwa sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hivi leo humu ndani tujiulize, ni Watanzania wangapi na wa kawaida ambao ndio asilimia kubwa, wamefaidika na bei ya Shirika la Nyumba? Nasema, viongozi hawa wa Shirika la Nyumba ambao wengi wanatoka kwenye corporate world, wabuni zaidi jinsi ya kupunguza bei...
MWENYEKITI: Ahsante Mheshimiwa Mwanjelwa.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. DKT. MARY M. MWANJELWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru sana kwa kunipa nafasi nami niweze kuchangia bajeti hii ya Wizara ya Maliasili na Utalii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote, napenda tu nimshauri Mheshimiwa Waziri ili anapokuja wakati mwingine kwa sababu hii ni bajeti yake ya kwanza ajaribu sana kuangalia yale masuala ambayo ni controversial ili yaweze kuingia kwenye taarifa tusiwe na kuhoji wala kushauri kwa sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, baada ya kusema hayo, naomba nijikite katika masuala machache sana kutokana na muda wenyewe kuwa mfupi. La kwanza ni katika sekta hii ya utalii ambapo Serikali inapata pato la Taifa asilimia 17.5, ile GDP. Hii ingeweza kuongezeka zaidi lakini inategemea na matatizo ambayo wanayo wale tour operators wetu ambao wako nchi za nje kwa maana ya kwamba ile package wanayochaji pesa za nje zinabaki kule Serikali inapata kiduchu, inaambulia patupu. Naomba Mheshimiwa Waziri anapokuja hapa atuletee mikakati ambayo itakuwa ina tija ili Serikali iweze kupata pesa nyingi zaidi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la pili, hapa Waheshimiwa wengi wanazungumzia suala la concession fee, ni kweli hili jambo Serikali imekuwa ikipoteza fedha nyingi sana na kama tunavyoelewa TANAPA ni shirika kubwa sana na linafanya kazi nzuri sana. Pamoja na hayo, ninachoelewa ni kwamba TANAPA wameshatoa mapendekezo yao kwa ajili ya kuongezea pato Taifa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, lazima tujiulize Waheshimiwa wengi wamesema concession fee imechukuwa muda mrefu hivyo, TANAPA mpaka leo hii, zaidi ya miaka miwili na nusu haina Bodi, masuala mengine hata hili suala la concession fee haliwezi kufanyika bila Bodi ku-approve. Kwa hiyo, pamoja na kwamba suala la Bodi pia Mwenyekiti lazima ateuliwe na Rais, ni jukumu la Mheshimiwa Waziri kama mwenye dhamana kuhakikisha kwamba ana-push TANAPA iweze kuwa na Bodi ili masuala mengine kama haya ya concession fee yaweze kwenda mbele. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, hapo hapo katika Shirika hili la TANAPA, Wabunge wengi hapa ndani wamelipongeza. Ni kweli linafanya kazi vizuri, wote ni mashahidi tunajua kabisa kwamba katika programu yao ya CSR, mikoa 16, wilaya zaidi ya 55 zinazopakana na hifadhi wamechangia madawati shilingi bilioni moja, hii ni kazi nzuri. Kama vile haitoshi bado TANAPA ni mojawapo ya mashirika machache ambayo yanachangia gawio kubwa sana kwa Serikali. Mnyonge mnyongeni, haki yake mpeni. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nakuja katika suala zima la misitu. Waheshimiwa wengi hapa wamechangia, utoaji vibali vya uvunaji ni jipu. Ni jipu kwa sababu hili limekuwa ni tatizo kubwa sana, huko hakujakaa vizuri kabisa, wananchi wanalanguliwa vibali vya uvunaji, vinatolewa kwa kujuana, wanauziana wale wale, vibali hewa. Mheshimiwa Waziri asipokaa vizuri hapa tunamtolea shilingi maana sisi wengine tunatoka katika Mikoa ya Nyanda za Juu Kusini. Kwa hiyo, tunataka mkakati wa kina katika suala zima la utoaji wa vibali vya uvunaji na mbinu mbadala tunataka iwepo na yenyewe atuletee majibu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunaposema pesa nyingi zinapotea katika sekta hii ya utalii tunamaanisha. Pale Ngorongoro, pamoja na mengineyo, suala zima lile la smart card kwenye gate fees ni tatizo. Naomba Mheshimiwa Waziri anapokuja hapa atueleze pia suala la smart card kwenye gate fees likoje? Maana vilevile pale kuna utata, pesa nyingi sana inapotea, hili jambo ni very serious na lishughulikiwe mara moja. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nije katika migogoro hii ya wakulima, wafugaji pamoja na hifadhi. Kwenye Bunge lililopita nilikuwa katika ile Kamati ya Operesheni Tokomeza Ujangili. Kwa hiyo, ninaposema hivi nina uhakika tulijionea nini katika suala zima la migogoro ya hifadhi, wakulima na wafugaji. Nawashukuru sana Waheshimiwa wengi ambao wamechangia hapa uhifadhi una maana yake, uhifadhi una umuhimu wake katika katika Taifa letu, wakulima wana umuhimu wake na wafugaji wana umuhimu wake, nini kifanyike hapa?
Mheshimiwa Mwenyekiti, sisi wote hapa tumetokana na uhifadhi, tumetokana na wakulima, tumetokana na wafugaji, lakini kila mtu akisimama akaanza kufagilia yale mambo ya kwake hatutafika hata huo uhifadhi pia utakufa. Kwa hiyo, nini kifanyike hapa, Waziri wa Maliasili awasiliane na Wizara ya TAMISEMI, Wizara ya Mifugo, Wizara ya Sheria, Wizara ya Ardhi pamoja na watalaam na watendaji wao, wakae chini, sheria ni msumeno, watuletee masuala ambayo yataleta tija, sheria itumike. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, pamoja na hayo, kuna wenzangu wengine hapa wameuliza kuhusu Operesheni Tokomeza Ujangili, Bunge lililopita sote ni mashahidi. Baada ya sisi kusoma ile taarifa yetu hapa, Mawaziri wanne wali-step down. Mheshimiwa Rais akaunda Tume ya Majaji mpaka leo hii hatujapata taarifa ili tuweze kujua haki ilitendekaje ama namna gani? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, muda wangu ni mchache, naomba niunge mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. DKT. MARY M. MWANJELWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru kwa kunipa fursa nichangie Wizara hii ya Mambo ya Nchi za Nje na Ushirikiano wa Kimataifa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote ninampongeza sana mwanamke wa kwanza katika historia ya Tanzania ambaye ni Makamu wa Kwanza wa Rais, mama yetu Mheshimiwa Samia Suluhu. Licha ya kuwa Makamu wa Kwanza wa Rais mwanamke, lakini vile vile Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa amemteua kuwa kwenye jopo la juu kabisa la ushauri jinsi gani ya kuweza kumuwezesha mwanamke. Ninaamini kwa njia hii wanawake wa Tanzania tutanufaika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, baada ya utangulizi huo mimi naomba nianze yafuatayo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, Tanzania ni sovereign state, lakini cha ajabu ukiangalia nchi kama Israel, Australia, Uingereza, Canada masuala yote ya viza unapoyahitaji hayapatikani hapa Tanzania. Sasa nilikuwa nataka kumuuliza Mheshimiwa Waziri, shemeji yangu, ninayemuheshimu sana, suala la bilateral limefikia hatua gani mpaka visa hazitolewi hapa nchini kwetu?
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la pili ni suala zima la diplomasia ya kiuchumi. Foreign Minister wa Australia by then Julie Bishop aliwahi kusema, just as traditional diplomacy aims for peace and security, so economic diplomacy aims for prosperity. Kwa nini ninasema haya? Hii diplomasia ya kiuchumi ilianza nchini kwetu mwaka 2001, lakini nilikuwa nahitaji sana Mheshimiwa Waziri atuambie, as of to date, sera hii ya kiuchumi imefikiwa vipi na imefanikiwaje na tumei-utilize namna gani kama alivyosema Mheshimiwa Mbunge Masele pale, maana hii economic diplomacy ndiyo injini ya sasa hivi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunaelewa kuna changamoto za pesa, lakini kuna suala zima la commercial attaché, niliwahi kuuliza hapa swali, tatizo la commercial attachés wetu kazi zao hazionekani vizuri na wengine wako inactive ama hawapo kabisa kwenye Balozi zetu. Lakini ajabu nikajibiwa kwamba Wizara hii ni mpya.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa tunapozungumzia economic diplomacy kwa misingi hii sijui ni nini kifanyike. Ushauri wangu kwa Serikali, ni kama huu ufuatao; pamoja na kwamba diplomacy is expensive but in order to move tunatakiwa tufanye nini? La kwanza tunatakiwa tuwe na various capacity building kwa foreign staff wetu ili waweze kujua wanaweza wakaitangaza nchi yetu namna gani kule nchi za nje pamoja na vivutio vyake. Na hawa ndugu zetu ma-foreign staff wanatakiwa pia wawe ma-lobbyists wazuri, wawe negotiators wazuri, wawe smart, waweze ku-strategize waweze kuwa innovative. Na ndiyo maana ninazungumzia tuweze kuwa na capacity building za mara kwa mara. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini vilevile performance appraisal inatakiwea kufanyika, wapewe marbles, wapewe goals ili tuweze kuwa na deliverables ziweze kuonekana, vinginevyo tutakuwa tunafanya business as usual. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, vilevile katika hizi Balozi zetu tunatakiwa tuwe na tourists experts kama wale wa uhamiaji wanaoshughulikia viza. Lakini hawa tourists experts wetu ambao tunakiwa tuwe nao katika zile Balozi zetu na wenyewe wajaribu kuwa strategists, kwa maana ya kwamba wawe katika zile nchi ambazo tunaweza tukafanya ubalozi wetu na biashara ya utalii kwa vizuri. Kwa mfano, nchi ya China sasa hivi wote ni mashahidi, ni nchi ambayo inakua kwa kasi na vilevile inaweza ikaleta ndege tukawa na uwekezaji; ukizingatia pia Watanzania wengi wanafanya biashara kule China, na vilevile tukaweza kuwa na consulate pale Guangzhou na tukafanya utaratibu wa Watanzania hawa kuweza kuwa na partnership pamoja na wale wenzetu wa China.
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la tatu ni suala zima la shuttle diplomacy. Katika Bunge lililopita jambo hili nililizungumzia sana. Ninatoka Mkoa wa Mbeya, Mkoa wa Mbeya kuna Ziwa Nyasa na tunajua upande wa Ziwa Nyasa kuna suala zima la Heligoland, maana hii ni tangu enzi za Kamuzu Banda. Lakini Mheshimiwa Waziri hapa kwenye taarifa yake hajazungumzia mgogoro wa mpaka wa Ziwa Nyasa mpaka leo hii imekuwa vipi. Sisi tunaotoka katika Ziwa Nyasa na wenzangu wengine wote tungependa kujua mpaka leo hii suala hili llimefikia wapi na suala zima za shuttle diplomacy limefikia wapi kwa sababu wakati ule Mzee wetu Chissano na wenzake walikuwa wanajaribu kulizungumzia.
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo lingine ni suala zima la conference diplomacy. Hii ninajua ina gharama zake na sasa hivi tunajua wengi hawasafiri sana na ndiyo maana nikazungumzia masuala ya foreign staff wapewe ile capacity building, lakini vilevile katika suala zima la bilateral na multilateral basi tujaribu kuangalia sana kama tunaweza tukawa na forums za aina mbalimbali kuweza kufanyika hapa nchini kwetu ili tuweze kuongeza Pato la Taifa, tuweze kutangaza nchi na vivutio vyake.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lingine ni majengo yetu katika Balozi zetu. Waheshimiwa wengi hapa wamezungumzia, ukweli majengo yetu katika balozi yanatia aibu sana, hakuna fedha. Sasa tufanyeje ili majengo haya yaweze kufanyika katika njia itakayokuwa bora na ya ufanisi? Kwanza yanatakiwa kukarabatiwa; ama tuweze kujenga majengo ya staff wetu, vinginevyo tusipoangalia gharama zitakuwa ni kubwa sana zile za kupangisha. Kwa maana hiyo tujenge balozi zetu, vile vile tuimarishe au tuboreshe makazi ya staff maana na wenyewe wanakuwa hawana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, baada ya kusema hayo mawazo yangu kwa leo yalikuwa ni machache, nisingependa nigongewe kengele, ninaunga mkono hoja, ahsante sana.