Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Dr. Shukuru Jumanne Kawambwa (9 total)

Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Naibu Spika, nampongeza sana Mheshimiwa Waziri kwa hotuba nzuri ambayo imesheheni mipango na mikakati mizuri, kwa ukombozi wa Watanzania. Nawapongeza pia Naibu Waziri, Katibu Mkuu na Watumishi wote wa Wizara kwa maandalizi mazuri ya Bajeti. Ni mategemeo yetu kuwa utekelezaji wa Bajeti utakuwa wa ufanisi mkubwa.
Mheshimiwa Naibu Spika, Mipango mizuri ya Wizara inatutia moyo. Katika Jimbo langu la Bagamoyo, Kilimo Ufugaji na Uvuvi, ndizo sekta zinazoishikilia Bagamoyo, isipokuwa tuna changamoto kadhaa ambazo tunategemea kupitia bajeti hii tutapata ufumbuzi.
Mheshimiwa Naibu Spika, mradi wa ECO-energy Bagamoyo ni changamoto. Sasa ni miaka 10 tangu mradi umeasisiwa, hadi leo hakuna mashamba, hakuna miwa, hakuna sukari, hakuna ethanol, hakuna umeme. Wawekezaji hawaoneshi dalili ya kuanza na jambo hili limeleta mzozo kwa wananchi. Wapo wananchi wa Gama ambao wanadai eneo lao kuporwa na ECO-energy, lakini miaka 10 sasa ufumbuzi haujapatikana. Waziri akifanya majumuisho, atueleze nini mpango wa Serikali kumaliza mgogoro huo wa wananchi wa Kitongoji cha Gama na lini Mradi utaanza kwa uhakika?
Mheshimiwa Naibu Spika, mpango wa Wizara wa kukazia kilimo cha umwagiliaji ni mpango sahihi sana. Bagamoyo tuna maeneo makubwa ambayo yanafaa kwa kilimo cha umwagiliaji. Tuna changamoto ya mafungu madogo kwa ajili ya uendelezaji wa kilimo cha umwagiliaji; Mradi wa umwagiliaji wa BIDP wenye eneo zaidi ya hekta 3,000, lakini ni sehemu ndogo sana ndiyo ina miundombinu ya umwagiliaji. Serikali itenge mafungu ya kutosha, kujenga miundombinu ya umwagiliaji ili kuwezesha zana za kilimo na pembejeo. Kilimo kina fursa ya kutoa ajira nyingi kwa vijana.
Mheshimiwa Naibu Spika, tatizo la wakulima na wafugaji bado halijapata ufumbuzi katika Jimbo la Bagamoyo. Wakulima wanapata tabu sana, kwa kuharibikiwa mazao yao na wafugaji, wakulima wamejaribu kila njia lakini mafanikio hayapo. Waziri atueleze, ana mikakati gani ya kumaliza matatizo haya ya wakulima wa Bagamoyo?
Mheshimiwa Naibu Spika, tunatiwa moyo na mikakati ya Wizara kuhusu kuendeleza uvuvi nchini, ila nimjulishe Waziri kuwa uvuvi wa Bagamoyo hauna mabadiliko yanayoonekana, kwa miaka 54 ya uhuru wetu, bado mvuvi wa Bagamoyo anatumia ngalawa yenye tanga na nyenzo hafifu sana.
Mheshimiwa Waziri afahamu kuwa uvuvi una fursa ya kutengeneza ajira nyingi za vijana, wanawake na wajasiriamali. Wizara ijikite katika kuongeza elimu ya uvuvi, ujasiriamali na uwezeshaji katika Sekta ya Uvuvi katika Jimbo la Bagamoyo, Wilaya ya Bagamoyo na maeneo yote ya uvuvi nchini.
Mheshimia Naibu Spika, naunga mkono hoja.
Mapendekezo ya Mpango wa Taifa unaokusudiwa kutekelezwa na Serikali pamoja na Mwongozo wa Kuandaa Mpango na Bajeti ya Serikali katika Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru kwa kunipa nafasi ya kuchangia hoja ambayo iko mbele yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote, naomba nichukue fursa hii kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kutupa uhai na afya na kutuwezesha kukusanyika katika Bunge hili la Kumi na Moja la Bunge letu la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Kwa vile ni mara yangu ya kwanza kusimama katika Bunge hili la Kumi na Moja, naomba nichukue fursa hii kuwashukuru sana wapiga kura wa Jimbo la Bagamoyo kwa kunipa fursa nyingine ya kuwaongoza kama Mbunge wa Jimbo la Bagamoyo. Niwaahidi tu kwamba nitawatumikia kwa juhudi zangu zote. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuchukua fursa hii kuipongeza sana Serikali kupitia Wizara ya Fedha na Mipango kwa hoja hii ambayo imewasilishwa ya Mpango wa Maendeleo ya Taifa mwaka 2016/2017. Niipongeze Serikali kwa kutoa kipaumbele kwa ujenzi wa viwanda kama mkakati maalum wa kuendeleza ujenzi wa uchumi wa viwanda kwa nchi yetu. Huu ni mkakati sahihi ambao unajipanga moja kwa moja kupiga vita umaskini katika nchi yetu na mkakati ambao utawezesha kuzalisha ajira nyingi na kuwaondoshea kadhia vijana wetu wa kiume na wa kike ambao wanahitimu katika vyuo vyetu mbalimbali na shule mbalimbali, wanaingia katika soko la ajira na kukosa ajira. Niwapongeze kwa hilo, huu ni mkakati sahihi ambao tukienda kwa kasi hii kwa miaka mitano bila shaka nchi yetu itakuwa katika hali nyingine kabisa na kujenga maisha bora kwa kila Mtanzania.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mkakati wa viwanda huu utatumia malighafi za ndani za kilimo, mifugo, misitu na uvuvi lakini viwanda pia vitazalisha bidhaa kadha wa kadha ambazo tunazihitaji kwa ajili ya matumizi ya wananchi wetu. Pia zitazalisha ajira kama nilivyosema hapo awali lakini pia viwanda hivi vitawezesha kulipa ushuru na kodi mbalimbali ambazo ni fedha nyingi zitakazowezesha Serikali yetu kuwa na mapato makubwa zaidi na kuiwezesha Serikali kuweza kumudu huduma za jamii katika nchi yetu. Sina namna bali kuunga mkono na kupongeza juhudi hii katika Mpango huu wa Maendeleo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuikumbusha Serikali yangu kupitia Wizara ya Fedha na Mpango kwamba wakati tunaweka mkazo huu wa ujenzi wa viwanda, tufahamu kwamba viwanda hivi hivi vinajengwa ardhini. Kwa hiyo, jambo muhimu sana katika Mpango huu ni kuhakikisha kwamba Serikali inamiliki ardhi ili iweze kujenga viwanda hivi. Maeneo yote yale ambayo tunahitaji kujenga viwanda katika mwaka huu unaofuata wa fedha Serikali ijitahidi kuhakikisha kwamba ardhi ile imemilikiwa na Serikali ili mkakati mzima wa ujenzi wa viwanda usije ukaingia katika matatizo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Jimboni kwangu Bagamoyo tuna mpango maalum wa uwekezaji ama SEZ ambao unajumuisha ujenzi wa viwanda na Bandari ya Mbegani. Katika eneo hili, Serikali tayari imeshatambua eneo la ujenzi wa viwanda hivyo au eneo la uwekezaji. Mwaka 2008 uthamini wa ardhi umefanywa na jumla ya shilingi bilioni 60 zinahitajika kulipwa fidia, lakini hivi sasa mwaka 2016 katika shilingi bilioni 60 zile bado wananchi wanadai shilingi bilioni 47 kwa maana asilimia kubwa ya wananchi bado hawajalipwa fidia. Huu ni mwaka tisa wananchi hawajalipwa fidia lakini mwaka wa tisa pia tumepoteza fursa kadhaa za uwekezaji wa viwanda kwa vile wawekezaji hawatoweza kuweka viwanda ardhi haipo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni miaka tisa ambayo tumepoteza ushuru na kodi mbalimbali lakini miaka tisa pia ambayo tulipoteza fursa za ajira mbalimbali kama viwanda vingekuwa vimejengwa. Kwa hiyo, naomba niikumbushe Serikali yangu katika mkakati huu na Mpango huu wa maendeleo kuweka mkazo wa kumaliza ulipaji wa fidia kwa wananchi wa Bagamoyo ambao wamekuwa tayari kutoa maeneo yao kwa ajili ya ujenzi wa viwanda na ujenzi wa bandari. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo wezeshi la ujenzi wa viwanda ni ujenzi wa bandari. Nashukuru Serikali katika Mpango huu wa Maendeleo ukurasa wa 28 umeonyesha kwamba Serikali itajipanga kujenga bandari mpya ya Mwambani Tanga na Mbegani Bagamoyo. Hii ni fursa kubwa ya kiuchumi, bandari ni fursa pekee za kiuchumi ambazo mataifa mengine yametumia vizuri kama Singapore na nchi zingine na kuwawezesha kujenga uchumi mkubwa sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba niihamasishe Serikali yangu kwamba katika Mpango huu tusichukue muda mrefu na hasa pale ambapo mkataba wa ujenzi wa Bandari ya Bagamoyo umeshasainiwa kati ya nchi yetu na nchi rafiki ya China na Oman. Wenzetu hawa hawatapenda kupoteza muda. Kwa hiyo, tujipange vizuri sana katika mwaka wa fedha unaofuata kuhakikisha kwamba maandalizi ya ujenzi wa bandari ya Bagamoyo yanakamilika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kama nilivyosema awali kwamba viwanda hivi na bandari hizi zinajengwa katika ardhi, wananchi katika Jimbo langu la Bagamoyo eneo ambalo litajengwa bandari, wananchi wa Pande na Mlingotini wako tayari hivi kuhama ili kupisha ujenzi wa bandari hiyo. Haikuwa rahisi sana wao kukubali lakini kwa sababu ya maendeleo ya Taifa letu wamekubali wahame kwa ajili ya kupisha ujenzi huu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tayari eneo limetengwa shamba la Kidagoni ambalo awali lilikuwa shamba la NAFCO lakini sasa lina mwekezaji binafsi. EPZ tayari imelianisha shamba hilo kwa ajili ya kuingizwa kwenye mradi wa uwekezaji. Tatizo ni kwamba ardhi hiyo inalazimika iweze kulipiwa fidia ili wananchi hawa waondoke katika maeneo ya ujenzi wa bandari wakabidhiwe eneo lingine na wao wako tayari kuhama hata leo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hivi sasa kilio chao kikubwa ni kwamba wana ndugu zao, jamaa na marafiki ambao wanaondoka duniani, hawapendi kuwazika pale Pande na Mlingotini kwa vile ardhi hii sasa hivi itachukuliwa kwa ajili ya bandari lakini hawana namna ya kwenda Kidagoni kabla Serikali haijalipa fidia ya Kidagoni ili wakabidhiwe eneo hilo. Naiomba Serikali yangu Tukufu ijitahidi haraka na kuweka msisitizo wa kuhakikisha kwamba katika mwaka wa fedha unaokuja mapema iwezekanavyo shamba lile liwe limelipiwa fidia na wananchi wa Pande na Mlingotini waweze kuhamia katika eneo hilo na ujenzi wa bandari usiweze kuchelewa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo lingine la uwezeshaji kwa uchumi wa viwanda ni nishati. Nimefurahi kwamba katika Mpango huu wa Maendeleo, nishati imeainishwa vizuri na msisitizo mkubwa umewekwa katika usambazaji wa nishati katika nchi yetu kuwezesha viwanda na wananchi kuweza kubadili hali ya maisha yao kupitia nishati na hasa nishati ya kutumia gesi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kitu kimoja ambacho napenda kuikumbusha Serikali katika ukurasa ule wa 25 umeonyesha kwamba kutakuwa na mkakati wa kujenga miundombinu ya usambazaji wa gesi asilia katika Mikoa ya Lindi, Mtwara na Dar es Salaam, nilichokishangaa Mkoa wa Pwani haukutajwa na Mkoa wa Pwani kuna ugunduzi wa gesi mpya Mkuranga na Bagamoyo. Gesi hii imegunduliwa na uchumi wa gesi ni uchumi mkubwa utatuwezesha kuongeza rasilimali, kuongeza fedha katika Serikali yetu na kutuwezesha sisi kuweza kupiga hatua kubwa za maendeleo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba Serikali inajumuisha katika Mpango huu mradi wa uendelezaji wa gesi Bagamoyo, Mkuranga na maeneo mengine ya Pwani lakini pia uelimishaji wa wananchi katika Mkoa wetu wa Pwani ili waweze kushiriki vizuri katika uchumi wa gesi katika nchi yetu. Tuepukane na fujo ambazo tulizipata huko awali ambazo zilitokana pia na wananchi kutokuwa na elimu. Tuhakikishe kwamba Mpango huu unajumuisha maendeleo ya gesi katika maeneo yetu Bagamoyo, Mkuranga na maeneo mengine ya Mkoa wa Pwani ili tuweze kupiga hatua kubwa zaidi za maendeleo. (Makofi)
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, muda wangu umeisha, naunga mkono hoja, ahsante sana. (Makofi)
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, natanguliza pongezi kwa Mheshimiwa Waziri Mkuu kwa hotuba nzuri na kwa kazi nzuri. Pia, nawapongeza Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu, Katibu Mkuu, viongozi na watumishi wote wa Ofisi ya Waziri Mkuu kwa utendaji mzuri na maandalizi mazuri ya bajeti.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pamoja na kushukuru mema mengi tunayofanyiwa na Serikali yetu, Jimbo langu la Bagamoyo linakabiliwa na changamoto kadhaa ambazo zinahitaji ufumbuzi:-
(i) Kuhusu kuwalipa fidia wananchi wa Zinga, Kerege na Kiromo wanaopisha mradi wa EPZ. Mazingira wezeshi ya uwekezaji ni pamoja na kuwalipa wananchi fidia ya ardhi na mali zao kupisha wawekezaji. Ni miaka tisa sasa wananchi hao bado wanasubiri kulipwa fidia zao. Serikali yetu Tukufu iwalipe fidia wananchi hawa mapema iwezekanavyo.
(ii) Ukosefu wa ajira kwa vijana wengi Jimboni Bagamoyo. Naiomba Serikali kujielekeza zaidi katika kuongeza fursa za mikopo na elimu ya ufundi na ujasiriamali kwa vijana katika JImbo la Bagamoyo. Serikali iharakishe mchakato wa ujenzi wa Chuo cha VETA, Wilaya ya Bagamoyo. Kwa mustakabali wa Taifa, naunga mkono uamuzi wa kukabidhi Vyuo vya Maendeleo ya Wananchi kwa Wizara ya Elimu kwa ajili ya kutoa mafunzo ya ufundi.
(iii) Azma ya Serikali kupanua na kuimarisha kilimo cha umwagiliaji ni jambo jema sana. Naiomba Serikali yetu Tukufu itutengee Bagamoyo fedha za kutosha kutuwezesha kupanua miradi ya umwagiliaji hususan kujenga miundombinu katika miradi ya umwagiliaji ya JICA - Bagamoyo na Chauru na Kidogozero kule Chalinze. Serikali itutengee pia ruzuku kwa ajili ya pembejeo, msimu huu wa kilimo pembejeo zimekuwa tatizo sana.
(iv) Mtandao wa barabara zinazopitika vijijini ni nyenzo kubwa kwa ajili ya maendeleo ya uchumi na afya kwa wananchi wetu. Kasi ya ujenzi na ukarabati barabara za Bagamoyo Vijijini ni ndogo sana.
Barabara nyingi za Bagamoyo Vijijini ni mbovu na zinawagharimu wananchi kiuchumi na maisha yao. Barabara katika Kata za Fukayosi, Yombo, Kiromo, Zinga na Mapinga na barabara ya Mjini Bagamoyo ni mbovu sana. Serikali iongeze mafungu katika barabara na iangalie uwezekano wa kuunda Wakala wa Barabara Vijijini.
Mheshimiwa Mwenyekiti, utalii una fursa kubwa ya kuchangia pato la Taifa letu na utalii wa Tanzania ni wa namna mbalimbali ikiwemo utalii wa fukwe za bahari, utalii wa wanyamapori, utalii wa utamaduni, kihistoria na malikale. Bagamoyo ina fursa kubwa ya utalii wa kihistoria na malikale. Serikali ituwezeshe kuhifadhi magofu ambayo yanazidi kumalizika mwaka hadi mwaka. Serikali itenge mafungu kwa ajili ya kazi hii. Pia, Wilaya iwezeshwe kufundisha vijana katika fani za kumhudumia mtalii mfano, kuongoza watalii na kadhalika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru kwa kunipa nafasi hii ya kuchangia hoja ya Waziri wa Viwanda, Biashara na Uwekezaji. Kwa vile ni mara yangu ya kwanza kuchangia katika Bunge hili la bajeti, naomba kuchukua fursa hii kumpongeza sana Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. John Pombe Magufuli kwa kuchaguliwa kwa kura nyingi kuwa Rais wetu wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. (Makofi)
Napenda nichukue fursa hii pia kumpa pongeza sana Mheshimiwa Waziri kwa uwasilishaji mzuri wa hoja yake, lakini pia na kwa utendaji mzuri wa kazi katika Wizara yake. Nina imani kwamba chini ya uongozi wake, nchi hii itaingia kwenye uchumi wa kati, uchumi ambao utaongozwa na ujenzi wa viwanda.
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kusema kwamba mwelekeo wa Serikali ya Awamu ya Tano ya kujenga nchi ya uchumi wa kati, ikiasisiwa na ujenzi wa viwanda, ni mwelekeo mzuri sana, kwa sababu huu ndiyo ukombozi. Vijana wetu wengi wa kiume na wa kike wanapata madhila makubwa sana kwa kukosa fursa za ajira na fursa za kujiajiri zinazotokana na nyenzo zile ambazo zipo kama kuna fursa za ajira.
Mheshimiwa Naibu Spika, tukiwa na viwanda vingi, maana yake ajira zitakuwa nyingi na fursa za kujiajiri pia zitakuwa nyingi zaidi. Kwa hiyo, hii itatupa heshima kubwa sana kwa vijana wetu wanaochipukia hivi sasa, lakini pia kulijengea Taifa uwezo wa mapato makubwa zaidi na kuwaondolea wananchi wetu umaskini. Tunaunga mkono jambo hili, tunawatakia heri Serikali yetu ya Awamu ya Tano waweze kufanikiwa katika jambo hili kubwa sana. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nitangulie kusema kwamba naunga mkono hoja hii kwa asilimia mia na nategemea kwamba tutapata mafanikio katika ujenzi wa viwanda.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba nichangie katika mradi wa EPZ. Mradi huu ni wa Kitaifa na kule kwenye Jimbo langu, Bagamoyo tunao mradi huu, ni mradi ambao tunautarajia kwamba kwa sababu ya eneo kubwa ambalo limetwaliwa kwa ajili ya kujenga viwanda vya uchakataji wa bidhaa kwa ajili ya kusafirisha nje; tutapata ajira nyingi na nchi yetu itapata mafanikio kuelekea kwenye uchumi wa kati. Ni jambo kubwa!
Mheshimiwa Naibu Spika, jambo ambalo linawatesa sana wananchi wa Bagamoyo ni kwamba tangu mwaka 2008 walifanya tathmini ya ardhi hii ili iwe free kuweza kutumika kwa ajili ya kujenga viwanda. Mpaka hii leo, miaka tisa baadaye, bado wananchi wale wanadai fidia ya ardhi ambayo wameitoa na mali zao. Hili ni jambo zito sana, kwa sababu hakuna kiwanda ambacho kitaweza kujengwa kama wananchi hawa hawajapewa fidia yao na ardhi ile iwe free ili mwekezaji anapokuja, apate ardhi ambayo haina tatizo lolote; ni ardhi ambayo iko tayari kwa ajili ya uwekezaji wa viwanda.
Mheshimiwa Naibu Spika, miaka tisa hii ya ukosefu wa fidia, imewafanya wananchi wawe na hasira; wana hasira na Mbunge wao, wana hasira na Madiwani na wana hasira na Serikali yao ya Chama cha Mapinduzi. Wananchi hawa hamna namna ambayo naweza sasa hivi kama Mbunge kusimama na kuwaambia kwamba tuendelee kusubiri zaidi. Miaka tisa hii ni miaka ambayo tumepotea fursa nyingi ambazo tungeweza kuzipata wakati huu.
Mheshimiwa Naibu Spika, mwaka 2008 fidia ilikuwa imetathminiwa kwamba ni shilingi bilioni 60; hivi leo ninaposimama hapa miaka tisa baadaye bado wananchi wanadai shilingi bilioni 47.
Mheshimiwa Naibu Spika, wakati mwingine Mheshimiwa Waziri amesema ni zaidi ya hapo, lakini siyo zaidi ya hapo kwasababu ameichanganya na fidia ya Bandari. Tunasema hii ni fidia ya EPZ, shilingi bilioni 60 mwaka 2008, bado wanadai bilioni 47 hivi sasa, kwa maana ulipaji umekuwa mdogo sana. Hatuwezi kupata uwekezaji wa viwanda kabla hii ardhi haijawa free na haiwezi ikawa free kabla hatujawalipa fidia hawa wananchi wetu.
Mheshimiwa Naibu Spika, mwaka 2012/2013, Bunge hili Tukufu lilipitisha bajeti ya shilingi bilioni 52 kwa ajili ya kulipa fidia na zikawa ring fenced lakini hazikutoka. Mwaka wa fedha wa 2013/2014, tukapitisha shilingi bilioni tisa zikatoka shilingi bilioni sita; mwaka 2014/2015, sifuri; mwaka 2015/2016 sifuri; hii bajeti sasa hivi 2016/2017 nayo pia sifuri. Sasa Mheshimiwa Waziri anapojipanga kujenga viwanda na eneo liko pale, hajaweza kulitwaa lile eneo kwa sababu tu hajalipa fidia, tutafikaje kwenye viwanda kama hatutaweza kuwalipa wananchi hawa? Wananchi hawa wanapokuwa na hasira, mimi kama Mbunge nafahamu ni kwa namna gani wana hasira kwa sababu hawajalipwa fidia. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Mheshimiwa Waziri namtegemea sana, namwamini kwa juhudi zake, nina imani kwamba hili jambo atalitafutia dawa hivi karibuni. Aliniambia wakati fulani atakopa, lakini sasa hivi siyo wakati wa kusema tutakopa, kwa sababu jambo la viwanda kwetu na kwa Awamu ya Tano ni priority. Ni jambo kubwa kwamba tutakopa, haiwezi ikawa sasa hivi ni mpango. Sasa hivi kama tulivyotenga bajeti, mwaka 2012/2013 na 2013/2014 bajeti ndogo, ndiyo hivyo ambavyo Serikali inabidi ioneshe msukumo mkubwa sana ili tuweze kuvuka hapa.
Mheshimiwa Naibu Spika, lingine napenda kusema kwamba, tathmini imefanywa mwaka 2008, huu ni mwaka 2016, miaka tisa baadaye. Thamani ya ardhi mwaka 2008 sio thamani ya ardhi mwaka 2016. Sasa hivi ardhi ya ekari moja ya shilingi milioni tatu na nusu Bagamoyo huwezi kuipata mahali. Mwananchi ananiuliza mimi, Mheshimiwa Mbunge hivi milioni tatu naenda kununua kiwanja mahali gani tena kwa ekari moja? Namwomba Mheshimiwa Waziri waangalie upya uthamini mpya kama vile Sheria ya Ardhi inavyoelekeza. Uthamini ufanywe upya, muda umepita sana ili kuhakikisha kwamba wananchi hawa tunawatendea haki na sisi tunapata mambo yaliyokuwa mazuri. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, ujenzi huu wa viwanda lazima uunganishwe na ujenzi wa bandari na uunganishwe pia na ujenzi wa miundombinu ya usafirishaji, kwa sababu viwanda bila bandari na miundombinu ya usafirishaji kama barabara, reli na kadhalika itakuwa ni jambo ambalo haliwezi likawa na mafanikio.
Kwa hiyo, naiomba Serikali yangu ya Awamu ya Tano ijihakikishie kwamba barabara zile za ahadi, Bagamoyo - Mlandizi mpaka Vikumbulu kwa ajili ya kuunganisha viwanda na barabara ya Morogoro ijengwe na kumalizika; lakini barabara pia ya Saadani - Pangani mpaka Tanga nayo ijengwe ikamilishwe ili kuweza kuunganisha viwanda na kaskazini mwa Tanzania na hatimaye nchi jirani ya Kenya; na zaidi ya hapo, pia ujenzi wa reli ya kati kwa standard gauge na kuunganisha reli ya kati na viwanda hivi Bagamoyo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuzungumzia mradi wa Kiwanda cha Sukari Bagamoyo ama wengine tunakiita Bagamoyo Eco-energy. Kiwanda cha Sukari Bagamoyo kimeasisiwa muda mrefu. Mimi nimepata Ubunge mwaka 2006 tayari tulikuwa tunaongelea Kiwanda cha Sukari Bagamoyo. Kina uwezo mkubwa! Kina uwezo wa kuzalisha tani 150,000 kwa mwaka, lakini pia kina uwezo wa kuzalisha umeme Megawatt 100,000 kwa mwaka pia ethanol kwa meter cubes 12,000.
Mheshimiwa Naibu Spika, sukari ni jambo la kimkakati, shida kubwa tunayoipata sasa hivi ni kwamba ni aibu kwa nchi, ni pale ambapo wananchi wana uhaba wa chakula. Sukari tunaitumia kwenye vyakula vyetu, tangu chai asubuhi na katika uzalishaji wa bidhaa mbalimbali kama soda na vitu vingine, ukitaja ni vingi tu. Ndiyo maana sasa hivi tupo kwenye mtikisiko na Mheshimiwa Rais ana kazi kubwa sana ya kuhangaika na watu wanaohodhi sukari katika magodauni.
Mheshimiwa Naibu Spika, namwomba Mheshimiwa Waziri amwondolee adha hii Mheshimiwa Rais ya kugombana na watu wanaotaka kuhodhi sukari kwenye magodauni yao. Asimamie kiwanda hiki ambacho kina uwezo wa kupunguza uhaba wa sukari kwa asilimia 50. Tunataka sukari tani 600,000, tuna-produce sasa hivi tani 300,000; tuna tofauti ya tani 300,000.
Mheshimiwa Naibu Spika, Kiwanda hiki peke yake kina uwezo wa tani 150,000. Kwa nini Mheshimiwa Rais ahangaike? Ana mambo makubwa zaidi kuliko kuzungumzia sukari sasa hivi, kugombana na hawa watu. Tengeneza sukari ili waendelee kuhodhi, viwanda viweze kuwapa tu sukari nyingi na zitoe ajira nyingi. Hana haja ya kuhangaika, maana ana mambo makubwa zaidi ya muhimu ya kuongelea zaidi ya kuongelea mambo ya sukari. Huu siyo wakati wa kuzungumzia sukari tena! (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, tangu mradi huu tumeanza kuuzungumzia mwaka 2006 huu ni mwaka wa 11. Miaka 11 ya kusubiri ili Serikali yetu iweze ku-support ujenzi wa kiwanda hiki kikubwa cha sukari; ardhi tumetoa jumla ya hekta 7,800 kwa maana ni ekari 19,500. Ni ardhi kubwa, nzuri inapakana na mto Wami. Ni ardhi ambayo inafaa kwa umwagiliaji. Serikali lazima iite huu ni mradi wa mkakati. Kuna miradi mingine ya mkakati lakini huwezi kufananisha na mradi huu wa mkakati. Huu unahusu chakula cha binadamu, chakula cha Mtanzania, kumwondoa katika aibu ya uhaba wa chakula ndani ya nchi yake; anaangaliwaje Mtanzania tunavyoambiwa kwamba hatuna sukari katika nchi yetu?
Mheshimiwa Naibu Spika, mradi huu unahitaji kila support ili fursa hizi za miaka tisa iliyopita tangu shamba dogo la mfano lilipoasisiwa mwaka 2008 na kiwanda kutegemewa kuanza kujengwa miaka michache baadaye, miaka tisa sasa tumepoteza fursa chungu nzima za uwekezaji. Waliokuwa wanataka kuwekeza kwenye sukari, kwa sababu ya kutokupata support ya kutosha kwenye mradi huu, hawakuweza kujenga viwanda, labda wamekwenda kujenga kiwanda cha sukari sehemu nyingine, sisi tunaendelea kupata tabu ya sukari hapa.
Mheshimiwa Naibu Spika, pia tumekosa fursa nyingi sana za ajira; kiwanda hiki kimepangwa kitoe ajira direct 2,300. Ajira za out growers ama wakulima wa kimkataba kati ya 1,500 hadi 2,000, lakini ajira zinazoendana na ujenzi wa kuwepo kwa kiwanda hiki ni ajira 16,000. Maana yake tumepoteza fursa ya ajira 20,000 kwa vijana wetu wa kike na wa kiume kwa kipindi chote hiki cha miaka tisa ambayo hatujaipa msukumo wa kiwanda hiki.
Mheshimiwa Naibu Spika, nimeangalia kwenye hotuba yake ukurasa wa 18, mradi wa mkakati hamna! Nimeisoma tangu mwanzo mpaka mwisho, nimeona Liganga, Mchuchuma na kadhalika. Tunahitaji umeme, lakini kwanza tumboni kabla hata hatujafika huko; sikatai lakini huu ndiyo mradi ambao ningeuona ni mradi wa mkakati.
Mheshimiwa Naibu Spika, nimeangalia pia kwenye kitabu cha maendeleo cha bajeti, hakuna kitu chochote kwa ajili ya mradi huu. Namwomba Mheshimiwa Waziri akumbuke kwamba, vijana wanazihitaji hizi ajira 20,000 ambazo zinatolewa kama fursa ya kuwepo kiwanda hiki. Watanzania wanataka sukari, Watanzania wanataka umeme…
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru sana na naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi wa Wizara ya Mambo ya Ndani ya Nchi kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nashukuru kwa kunipa nafasi hii ya kuchangia katika hoja hii ya Mheshimiwa Waziri wa Mambo ya Ndani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, awali kabisa, nitangulie kumpongeza sana Mheshimiwa Waziri kwa hotuba nzuri ya bajeti ambayo imejipanga vizuri kuhakikisha kwamba ulinzi na usalama katika nchi yetu unaendelea kuwekewa mkazo na msisitizo ili kuhakikisha kwamba wananchi wa Taifa hili la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wanaendelea na shughuli zao za maendeleo bila kubughudhiwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nichukue fursa hii kuyapongeza majeshi yetu ya Polisi na Magereza kwa kazi nzuri ambayo wameendelea kuifanya. Wanalitumikia Taifa kwa juhudi kubwa ambayo imetuwezesha sisi kuweza kufanya kazi za kila siku bila ya matatizo makubwa. Nakiri matunda ya kazi zao tunayaona, yamejionesha katika hali nyingi. Kubwa ni hali ya amani na utulivu katika nchi yetu ambayo imetuwezesha kufanya kazi vizuri. Pia udhibiti wa wimbi la ujambazi katika nchi. Ujambazi hakuna katika nchi yetu hivi kama tulivyokuwa tunaathirika huko nyuma, ambapo imepunguza hofu kubwa sana, imepunguza hofu kwa wananchi wetu na kuwawezesha kufanya kazi vizuri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pia hasa kwa Jeshi la Traffic, wamejitahidi sana kutusaidia katika Majiji yetu makuu hususan Dar es Salaam, kuhakikisha kwamba msongamano wa magari nyakati za kwenda na kutoka kazini msongamano huu umekuwa nafuu sana. Tunapoteza muda mwingi sana katika kwenda kazini na kurudi kazini, lakini kwa juhudi zao ambazo tunaziona wazi wazi hivi sasa kazi kubwa ambayo wananchi wanaifanya ni kutekeleza wajibu wao ndani ya sehemu zao za kazi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Jeshi la Magereza hali kadhalika linafanya kazi kama hiyo ya kutekeleza wajibu wao. Magereza pamoja na upungufu kadhaa ambao wanao lakini wanajitahidi kuhakikisha kwamba wananchi wenzetu wale ambao wamekabidhiwa mikononi mwao wanawalea vizuri na kuwaweka katika hali ya mafunzo mpaka kipindi wanapotoka.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nikiri kwamba kuna upungufu kadhaa ambao naiomba Serikali ijitahidi sana kuhakikisha kwamba upungufu huu unaondolewa. Suala kubwa la uchakavu wa Vituo vya Polisi ni suala ambalo linaathiri Jeshi letu, kuwanyima nafasi ya kuweza kufanya kazi zao kwa ufanisi. Vituo vingi ni chakavu, hakuna ofisi za kufanyia kazi vizuri na hata zile ambazo zipo, pamoja na udogo wake, lakini Polisi wanafikia hata kunyeshewa na mvua katika ofisi hizi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, namwomba Mheshimiwa Waziri alenge juhudi zake kuhakikisha kwamba vituo hivi vinakarabatiwa kwa haraka iwezekanavyo na pia kuweza kujenga vituo vingi zaidi. Nikitoa mfano wa kule kwetu Bagamoyo, Kituo kile tumekikarabati kwa harambee, kilikuwa kinavuja sana wakati wa mvua hata Ofisi ya OCD inabidi asogeze meza huku na kule wakati wa mvua; na hivi sasa baada ya harambee hizi ndipo kinaweza kufanya kazi vizuri. Najua hali kama hiyo inawaathiri wananchi wengi na Askari wengi katika maeneo mbalimbali. Kwa hiyo, naomba Serikali yetu Tukufu iweze kuliangalia jambo hili na kuondoa kadhia hii nzito.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lingine katika miundombinu hii ya Vituo vyetu vya Polisi ni suala kubwa la uhaba na uchakavu wa nyumba za Polisi. Hili ni jambo zito sana. Polisi hawana makazi mazuri. Nashukuru kwamba Mheshimiwa Waziri umekuja na mpango wa ujenzi wa nyumba mpya 4100 na kidogo, lakini hizi hazitatosha kwa sababu uhaba tulionao ni mkubwa zaidi. Tunahitaji mpango mkubwa zaidi wa kuhakikisha kwamba Polisi wana mahali pazuri pa kuishi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Jimbo langu la Bagamoyo tuna Askari 171, lakini chini ya robo ya Askari hawa wana nyumba za kuishi za Polisi. Wale ambao wana nyumba za kuishi za Polisi hizo chache, usiombe kuingia katika nyumba zile, kwa sababu ukiingia utatoka katika hali ya masikitiko na unyonge. Askari wetu hawa ambao wanatuwezesha sisi kuweza kufanya kazi vizuri na kulitumikia Taifa letu hili vizuri, wana haki ya kupata mazingira bora zaidi ili waweze kutumikia vizuri zaidi na sisi tupate ufanisi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wengi wao wanapanga uraiani, sasa unapopangisha uraiani unakaa na wananchi hao hao ambao kesho unataka uwadhibiti, anapokudai kodi na kesho huyo huyo anayekupangisha nyumba ndiye amefanya makosa, sijui yeye kama Askari anafanya kitu gani! Haya ni madhila makubwa ambayo Mheshimiwa Waziri ni muhimu sana Serikali ikajikita vizuri sana katika kuhakikisha kwamba nyumba; jambo kubwa sana, zito, muhimu katika familia yoyote ya baba mama na watoto; Askari wetu wapate nyumba ambazo ni nzuri zenye hadhi ya kazi yao na ambayo itawawezesha wao kufanya kazi vizuri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, Mheshimiwa Waziri atakapokuja kufanya majumuisho ningependa kusikia mpango ambao Serikali inauleta kuhusu ukarabati mkubwa zaidi na ujenzi mpya wa nyumba; ujenzi, ametutajia zile nyumba 4,000 lakini je, katika zile zilizopo ukarabati huu ataufanya kwa kiasi gani?
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuyataja yale ambayo yanawasibu sana na wakati mwingine kuzorotesha uwezo wa Polisi kufanya kazi. Uhaba mkubwa wa mafuta na vipuri kwa Jeshi la Polisi ni jambo ambalo halina kificho. Hawawezi kufanya kazi vizuri kama magari yao hayana mafuta; kwanza magari ni machache halafu mafuta hakuna. Wakati mwingine inabidi kuombeleza; hata safari hii nimewapiga jeki kidogo Polisi katika Jimbo langu kwa kuwapelekea pesa za kununulia mafuta. Sasa haiwezekani ikawa mafuta ni ya harambee wakati ulinzi ni jambo la muhimu sana katika nchi yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba Serikali yetu Tukufu ihakikishe kwamba jambo hili inalisimamia kwa umakini. Mafungu ya mafuta yawe mazuri, vipuri vipatikane, vitendea kazi kama magari yawe angalau ya kutosha kuwawezesha Polisi wetu wafanye kazi inayotakiwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nichukue fursa hii pia kuzungumzia hayo hayo kama nilivyozungumzia Jeshi letu la Polisi kwa Jeshi la Magereza, nao wako katika hali ngumu. Ofisi mbovu, hawana ofisi nzuri, miundombinu ya Magereza siyo mizuri, kwa maana ya mabweni ni haba, kuna mlundikano mkubwa wa wafungwa na mahabusu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni wakati sasa Serikali ikajikita kuhakikisha kwamba inafanya ujenzi mkubwa sana katika miundombinu ya Jeshi letu la Magereza ili nao waweze kufanya kazi vizuri. Pamoja na vitendea kazi lakini pia pamoja na sare. Siyo jambo ambalo linafahamika sana lakini jambo hili limeanza kunyemelea Jeshi letu la Magereza. Hata sare nayo imeanza kuwa pungufu ambayo itawakatisha moyo sana Wanajeshi wetu hawa. Ni muhimu sana Serikali ikajikita kuhakikisha kwamba hili haliwatii unyonge.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hotuba ya Waziri ililenga kufanya Magereza yetu ni Vituo vya Uzalishaji Kilimo, lakini Magereza yetu hayana vitendea kazi vya kilimo. Gereza kubwa kama la Kigongoni lenye zaidi ya ekari 6,000 katika Jimbo la Bagamoyo halina trekta hata moja, halina lori, gari ya Mkuu wa Gereza ni mbovu. Sasa ardhi ile ni nzuri kwa kilimo inayofaa kwa mpunga, safari hii Mkuu wa Kikosi ameweza kulima ekari 50 tu katika ekari 6,000. Kwa hiyo tuweze kufanya kweli…
MHE. DKT. SHUKURU KAWAMBWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa sababu muda umekwisha, nashukuru na naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru kunipa nafasi ya kuchangia katika hoja hii ya Waziri wa Nishati na Madini.
Awali ya yote niungane na Waheshimiwa Wabunge kumpongeza Mheshimiwa Waziri kwa kazi nzuri ambayo anaifanya yeye pamoja na Mheshimiwa Naibu Waziri, Katibu Mkuu na viongozi wote wa Wizara kwa juhudi kubwa ambayo wameionyesha kulitumikia Taifa hili. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naipongeza Serikali yangu kwa kusimamia vizuri Mradi huu wa Umeme Vijijini. Mradi huu ni ukombozi wa wananchi na katika vijiji vile ambavyo umeme umefika wananchi wamepata maana nyingine kabisa ya maisha. Wanafurahia maisha yao, wameanzisha miradi ya uzalishaji, wameanzisha biashara, huduma za elimu na za afya zimeboreka, kwa kila namna mradi huu ndiyo ukombozi wa nchi yetu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, naipongeza Serikali kwa kuongeza bajeti ya wa umeme vijijini mwaka huu kwa asilimia 50. Hii ni hatua kubwa, hatua adhimu na nina imani kwamba Mheshimiwa Waziri akiendelea kusimamia hivi basi ndani ya miaka hii mitano Serikali ya Awamu ya Tano itamudu kufikisha umeme katika vijiji vyote vilivyobaki 10,000 katika nchi yetu na kwa maana hiyo nchi yetu itakuwa katika hali nyingine kabisa ambayo tunasema kwamba tutakuwa tumejipanga kwa ajili ya kufika mwaka 2025 kama nchi inayoelekea uchumi wa kati.
Mheshimiwa Mwenyekiti, namuombea Waziri na Wizara na Serikali yetu Tukufu ili wamudu kulitekeleza ndani ya miaka mitano kusibaki kijiji ndani ya nchi yetu ambacho hakina umeme. Najua kwamba hilo litaambatana pia na uzalishaji mkubwa zaidi.
Nimuunge mkono Mheshimiwa Dkt. Mary Nagu ambaye amesisitiza mradi wa Stigler’s Gorge ambao una uwezo mkubwa, tumeuzungumzia kwa muda mrefu, Marehemu Baba wa Taifa aliufikiria katika Awamu ya Kwanza, Awamu ya Pili haikuwezekana pia, ya Tatu, nina imani Awamu hii ya Tano chini ya uongozi wako Waziri mradi huu utawezekana ili ndoto ya kufikisha umeme katika vijiji vyote Tanzania ndani ya miaka mitano hii iwezekane. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika REA Awamu ya Pili Jimbo la Bagamoyo lilipata miradi kumi tu, vijiji kumi ndiyo ambavyo vilipata umeme wa REA lakini kinachonisikitisha au kinachotupa tatizo katika Jimbo la Bagamoyo ni kwamba katika miradi hiyo kumi, minne mpaka hivi sasa haijamalizika na mmoja umefutwa. Sasa miradi minne ambayo ilitegemewa ilipofika Juni mwaka jana 2015 iwe imemalizika mpaka hivi sasa haijamalizika, wananchi wana hasira, hawaelewi, hakuna ambacho wanaweza wakasikiliza kutoka kwa Mbunge, wanashindwa kuelewa kwamba wao wanaishi katika nchi gani kama siyo hii hii nchi yetu ya Tanzania.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika kijiji cha Buma nguzo zimesimamishwa lakini nyaya hazijafungwa. Kwa hivyo kunguru nao wanatembea pale wanafanya ndiyo viotea wanakaa kule, wananiuliza Mbunge, sasa hawa kunguru tutawafanya nini, tuwafuge majumbani kwetu au iweje? Katika kijiji cha Kondo hivi karibuni nguzo zimeenda.
Mheshimiwa Waziri nakushukuru sana kwa sauti yako ya wiki iliyopita ambayo imefanya kijiji cha Kondo sasa hivi mkandarasi yule ndiyo anajitahidi ameweka juhudi kubwa ya kuweza kufikiza umeme. Lakini kabla ya hapo kila tulilolisema lilikuwa haliwezekani. Kijiji cha Kondo na mradi wenyewe haujaanza mpaka hivi sasa. REA wamejichanganya kwamba Kondo kuna bandari ambayo haijengwi Kondo, bandari inajengwa Pande na inajengwa Mlingotini. kijiji ambacho kimefutwa kwa ajili ya mradi wa bandari ni kijiji cha Pande na wao siyo kwa utashi wao isipokuwa ni mradi wa Taifa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kijiji cha Kondo Mheshimiwa Waziri naomba utumie juhudi yako yote kuweza kuhakikisha kwamba mkandarasi huyu anaanza kufanyaazi mapema iwezekanavyo. Kijiji cha nne ni Matimbwa ambacho sehemu ya umeme imekamilika lakini kuna nguzo 20 ambazo bado hazijafungwa nyanya. Nguzo hizi bahati mbaya ni eneo hilo ndilo ambalo tuna zahanati mpya ya kijiji cha Matimbo. Wenzetu NGO ya Korea imejitolea kutujengea zahanati nzuri ya kisasa katika kijiji kile cha Matimbwa, wanatushangaa kwamba nguzo ziko pale zimesimama, sehemu nyingine umeme unawaka lakini pale hapawaki.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba REA ihakikishe kwamba mkandarasi huyu anamsimamiwa vizuri ili kijiji hiki nacho cha Matimbwa mradi wake ukamilike. Pande imefutwa sawa kwa sababu mnatengemea kujenga bandari pale, lakini mradi huu ulishakabidhiwa kwa mkandarasi, imani yangu ni kwamba basi mradi huu ungehamishiwa katika kijiji kingine. Nimezungumza REA bado hatujapata mafanikio, nina imani kwamba kwa juhudi zako Mheshimiwa Waziri bila shaka REA watapata maelekezo ya kuweza kusaidia kuhamisha mradi ule kuupeleka katika kijiji kingine.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimwa Waziri naomba atakaposimama kufanya majumuisho basi ututhibitishie wana Bagamoyo kwamba miradi hii michache itapewa kipaumbele kuweza kumalizwa ndani ya mwaka huu wa 2016. Ni miradi michache tumeipata basi nayo iweze kukamilishwa wananchi waweze kupata huduma hii adhimu ya umeme. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa vile hatukufaidika kiasi hicho katika REA Awamu ya Pili, mategemeo yangu sasa baada ya mimi kama Mheshimiwa Mbunge pamoja na Madiwani kuwasilisha REA miradi 29 katika Jimbo hili la Bagamoyo kwa ajili ya REA III, nina imani kwamba safari hii tutaonewa huruma na miradi hii yote 29 ambayo tumeiwasilisha itaweza kuingizwa katika utekelezaji katika Awamu hii ya Tatu ya Umeme Vijijini. Mheshimwa Waziri najua kwamba kwenye REA II kulikuwa na tofauti kubwa sana kati ya Majimbo na Majimbo, Wilaya na Wilaya, bila shaka Wilaya zile ambazo hazikuweza kufaidika sana katika REA II basi safari hii utaziangalia kwa jicho la huruma ili nazo ziweze kupiga hatua nzuri zaidi na kuweza kuwakaribia Wilaya zingine.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuwa na umeme vijijini ni jambo moja, lakini umeme wa uhakika nalo ni jambo muhimu sana. Katika Mji wa Bagamoyo na Kata za jirani kama vile Magomeni na Kiromo kumekuzuka tabia kubwa sana ya ukatikaji wa umeme mara kwa mara. Hukai siku mbili umeme umekatika mara kidogo umeme umekatika. Mheshimiwa Waziri nadhani jambo hili linafanya wananchi nao wanakosa faida zile ambazo walikuwa wakizitegemea wazipate kutokana na uwepo wa umeme, naomba Mheshimiwa Waziri Shirika la TANESCO waliangalie jambo hili kwa umakini, kama ni vipuri, kama ni mitambo ambayo imechakaa iwe transfoma au viunganishi vingine, mitambo hii iweze kushughulikiwa kwa umakini, ukarabati na ukarafati uwe mila na desturi ya Shirika letu la TANESCO ili wananchi waweze kupata huduma bora katika upatikanaji huo wa umeme usiwe unakatika mara kwa mara.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nimalizie jambo moja la mwisho na hili ni kuhusu nishati ya gesi. Katika Wilaya yetu ya Bagamoyo watafiti wameendelea kufanya kazi kutafuta gesi, wakitarajia kupata gesi katika Jimbo langu Bagamoyo, Kata ya Fukayosi wamefanya kazi sana pale na katika Jimbo la Chalinze Kata ya Vigwaza wamefanya kazi sana pale. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, tumepewa fununu kwamba kuna gesi lakini hatujapata taarifa rasmi naomba…
(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)
MWENYEKITI: Ahsante sana.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Naibu Spika, awali nampongeza Mheshimiwa Waziri kwa hotuba nzuri. Pia nawapongeza Mheshimiwa Naibu Waziri, Kamati na viongozi mbalimbali na watumishi wa Wizara kwa maandalizi mazuri ya bajeti. Naipongeza Serikali kwa kuwa na mradi huu adhimu wa umeme vijijini. Faida nyingi zimepatikana na uchumi wetu umeboreshwa na mradi huu.
Mheshimiwa Naibu Spika, katika REA II, Jimbo la Bagamoyo lilipata miradi 10 tu na miradi hii ilitegemewa kukamilishwa Juni 2015. Ingawa miradi hiyo ni michache lakini utekelezaji wake umesuasua sana na uko nyuma ya ratiba, hadi leo miradi minne (4) kati ya hiyo 10 haijakamilika kama ifuatavyo:-
(i) Kijiji cha Buma, nyaya hazijafungwa katika nguzo;
(ii) Kijiji cha Kongo, hivi karibuni tu ndiyo nyaya zimepelekwa;
(iii) Kijiji cha Kondo, mradi haujaanza;
(iv) Kijiji cha Matimbwa, nguzo 20 hazijafungwa nyaya. Zahanati mpya ya Kijiji ilijengwa kwa ufadhili wa NGO ya Korea ipo katika eneo hili ambalo halijafikiwa na umeme; na
(v) Kijiji cha Pande, mradi umehamishwa kwa sababu wananchi wanapisha ujenzi wa bandari.
Mheshimiwa Naibu Spika, namwomba Waziri atuthibitishie kuwa miradi hii itapewa kipaumbele kumalizika.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu REA III, katika Jimbo la Bagamoyo tumewasilisha miradi 29 tu. Ni matumaini yetu kuwa utekelezaji REA III Bagamoyo utakuwa bora zaidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, jambo lingine ambalo linaathiri maendeleo ya uchumi na ya kijamii kwa wana Bagamoyo ni kukatika kwa umeme mara nyingi Bagamoyo Mjini na katika Kata za Magomeni na Dunda. Serikali isimamie upatikanaji wa umeme kwa uhakika zaidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu ugunduzi wa gesi asilia Bagamoyo na Chalinze, tumeshuhudia utafutaji ukifanywa na fununu za kupatikana gesi Bagamoyo na Chalinze. Tatizo ni kuwa hakuna taarifa za kugundulika gesi katika majimbo tajwa. Waziri atujulishe kama kweli gesi imegunduliwa Bagamoyo na Chalinze.
Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja.
Hali ya Uchumi wa Taifa kwa Mwaka 2015, Mpango wa Maendeleo wa Taifa kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017 na Mapendekezo ya Serikali kuhusu Makadirio ya Mapato na Matumizi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. DKT. SHUKURU J. KAWAMBWA: Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru sana kunipa nafasi hii ya kuchangia hoja ya Waziri wa Fedha na niungane na Waheshimiwa Wabunge waliotangulia kukupongeza sana kwa kazi nzuri unayoifanya, tunakutakia kila la heri na mafanikio, najua kiti kizito, lakini kimepata mwenyewe, hongera sana na tunakutakia kila la heri.(Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuchukua fursa hii kumpongeza Waziri wa Fedha kwa hotuba na bajeti nzuri na ni mategemeo yangu kwamba chini ya uongozi wake tutapata utekelezaji unaofanana na hotuba yenyewe.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuchukua nafasi hii kuipongeza Serikali ya Awamu ya Tano kwa kukamilisha mradi wa mabasi yaendayo kwa kasi na kuuzindua vizuri na kuwapa wananchi fursa ya kuweza kuuzindua mradi huo kwa siku kadhaa bila ya malipo yoyote. Kwa kweli mradi huu ni mradi mkombozi, utakaowawezesha wananchi wetu kupiga hatua za maendeleo, unawaondoshea adha ya usafiri, lakini mradi huu pia unawapunguzia muda mwingi ambao walikuwa wanaupoteza kwa ajili ya kusafiri na badala yake muda huo sasa watautumia kwa ajili ya kuzalisha mali na bila shaka tutapiga hatua kubwa zaidi ya kimaendeleo kwa sababu ya uwezo huu mkubwa.
Mheshimiwa Naibu Spika, niiombe Serikali, wakati inaendelea katika kusimamia mradi huu ihakikishe kwamba inashughulikia changamoto zilizobaki ili mradi huu uwe na mafanikio zaidi. Serikali iweze kununua mabasi yale 140 mengine ambayo yanahitajika zaidi katika mradi huu, lakini pia kukamilisha jengo la kuwawezesha watumishi wale waweze kufanya kazi vizuri na mradi uweze kuwa na mafanikio. Mradi ni mzuri na uwekezaji huu ni wa mfano katika nchi yetu ya Tanzania.
Mheshimiwa Naibu Spika, ningependa kuchangia pia katika kuipa pongeze Serikali katika kuthubutu, uthubutu wenyewe ni katika ujenzi wa reli ya kati kwa ngazi ya standard gauge, huu ni uthubutu mkubwa. Gharama ni kubwa sana lakini Serikali imeamua kuwekeza pale karibu trilioni moja katika gharama ya dola bilioni saba ili ionyeshe nia thabiti ya kutaka kujenga Reli ya Kati. Serikali ya Awamu ya Tano katika hili inaandika historia kwa sababu jambo hili litasukuma maendeleo ya nchi yetu kwa kiasi kikubwa sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, reli ya kati hivi sasa ina takribani miaka 100 sasa, kwa hiyo vizazi vingi vijavyo vitakuja kuikumbuka Serikali ya Awamu ya Tano kwa uamuzi huu adhimu wa ujenzi wa reli ya kati kwa standard gauge. Reli hii ya Kati kwa mawazo ya awamu iliyopita ni reli yenye uwezo mkubwa, treni yake ni ya kilometa mbili yenye uwezo wa kuendesha speed 120 kwa treni ya abiria na speed ya kilometa 80 kwa saa kwa treni ya mizigo na wagon ambazo zinabeba makontena mawili mawili, ni kontena moja juu ya lingine, kwa hiyo huu ni uwekezaji mkubwa sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwenye dola bilioni saba za uwekezaji ambazo zimetajwa hapa ambazo sawasawa na takribani shilingi bilioni 15, bila shaka tutahitaji wabia wenye nguvu, wenye uwezo ili waweze kushirikiana na Serikali yetu. Ile shilingi trilioni moja ambayo imewekwa pale ya shilingi katika shilingi trilioni 15 haiwezi ikajenga treni hii, kwa hiyo naiomba Serikali yetu iweke mkazo mkubwa kwa kupata wawekezaji wenye nguvu.
Mheshimiwa Naibu Spika, mwaka 2009, Serikali tatu; Rwanda, Burundi na Tanzania, iliiomba Benki ya Maendeleo ya Afrika kuwakusanya wawekezaji kwa ajili ya treni hii na mkutano ule mkubwa ulifanywa Tunis. Lakini mwaka 2009 mpaka sasa hivi 2016 ni miaka saba baadaye, hatujaweza kuijenga hii reli, kwa hiyo nina imani kwamba Serikali hii itachukua jambo hili kwa uzito zaidi ili ihakikishe wawekezaji waliojitokeza Tunis mwaka 2009 au wengine waweze kufanya kazi hii wakishirikiana na Serikali yetu.
Mheshimiwa Naibu Spika, ningependa kusema kwamba reli kubwa kama hii mwenzake ni bandari kubwa. Kwa maana hiyo ningesema kwamba ujenzi wa Bandari ya Bagamoyo ambao tayari imetengwa jumla ya ekari 2000, sasa usemwe kwa herufi kubwa na uanze ujenzi huo ili uendane sambamba na uwekezaji mkubwa wa reli ya kati kwa kiwango cha standard gauge. Bila kufanya hivyo uwekezaji huu wa reli hautakuwa na tija, tuna jukumu sisi la kutoa fursa kwa nchi zisizokuwa na bahari ili ziweze kuendesha uchumi wao kwa kutumia bahari hii.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo Rwanda, Burundi, Kongo Mashariki nao wote watategemea sana matumizi ya bandari katika nchi yetu kwa kutumia njia hii ya reli ya standard gauge. Sasa nikisema kwamba ni wakati huu sasa ambapo tufanye juhudi kubwa, Serikali ijipambanue kuhakikisha kwamba ujenzi wa bandari unaanza mara moja na zile changamoto zote ambazo zipo ambazo zingeweza kuzuia ujenzi wa Bandari hii ya Bagamoyo mapema basi ziweze kuondolewa.
Mheshimiwa Naibu Spika, nchi yetu imesaini MoU kwa ajili ya ujenzi wa bandari mwezi Septemba, 2012, lakini ikasaini pia framework agreement kwa ajili ya ujenzi wa Bandari ya Bagamoyo mwezi Machi, 2013. Baadaye ikasaini implementation agreement ya ujenzi wa Bandari ya Bagamoyo mwezi Desemba, 2013, na hatimaye nchi tatu; Tanzania, China na Oman zimesaini mkataba wa ujenzi wa bandari hii na kuzindua ama kuweka jiwe la msingi mwezi Oktoba, 2015 na aliyeongoza uzinduzi ule ni Mheshimiwa Rais Mstaafu. Oktoba, 2015 mpaka hivi sasa ni miezi tisa, nchi za Uchina na Oman ni nchi ambazo ziko serious kabisa katika ujenzi wa bandari hii, na wenzetu wana uwezo wa kifedha na uwezo wa kitaalam.
Mheshimiwa Naibu Spika, tuitumie fursa hii mapema. Miezi tisa hamna kitu ambacho ardhi hatujaigusa maana yake ni kwamba ujenzi wetu wa bandari unaweza ukaingia katika kitendawili. Muda ndiyo huu lazima tufanye kazi ya uhakika ili kuhakikisha kwamba bandari ya Bagamoyo inajengwa kwa wakati iweze kuungana na reli ya kati ya kiwango cha standard gauge kuhakikisha kwamba reli pamoja na bandari inatugeuza sisi sasa kuwa Singapore ya Africa. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, wananchi wa Pande na Mlingotini walipwe fidia zao kwa wakati walipwe ahadi zao walizopewa na Serikali za makazi mapya pamoja na kujengewa nyumba zao, bila ya kufanya hivyo tutashindwa kuanza kujenga bandari hii kwa wakati. Wananchi …
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa sababu muda umeisha naunga mkono hoja na nakushukuru sana.
Taarifa ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Miundombinu na Taarifa ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini kwa Kipindi cha Januari, 2016 hadi Januari, 2017
MHE. DKT. SHUKURU KAWAMBWA: Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru kunipa nafasi ya
kuchangia katika hoja ya Kamati hizi mbili, Miundombinu na Nishati.
Mheshimiwa Naibu Spika, nichukue fursa hii kuipa pongezi sana Serikali ya Awamu ya
Tano kwa kuthubutu kutenga fedha jumla ya shilingi trilioni moja kwa ajili ya ujenzi wa reli ya kati
kwa standard gauge. Ni jambo kubwa, jambo la uthubutu na hilo ndilo ambalo limewezesha
wahisani kuweza kuunga mkono juhudi hizo na sasa hivi ujenzi karibu utaanza. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nchi zote duniani ambazo zina mtandao mzuri wa reli, zenye
uwezo mkubwa wa kuhudumia shehena kubwa na nyingi zimeunganisha usafiri huo wa reli
pamoja na bandari kwa maana ili tunapojenga reli yenye uwezo mkubwa, inayoweza kuhudumia shehena kubwa ya makontena na shehena mchanganyiko maana yake lazima
uwe na bandari kubwa ambayo inaweza kupokea mzigo huo na kuweza kuingiza kwenye reli.
Mwaka 2009 TPA wamefanyastadi na wakaibua mpango wa ujenzi wa Bandari ya Bagamoyo.
Mheshimiwa Naibu Spika, niungane mkono na maoni ya Kamati ukurasa wa 41 ambapo
wameitaka Serikali iharakishe ujenzi wa reli hii ya kati, lakini uharakishaji wa ujenzi huu wa reli ya
kati lazima uungane sasa na uharakishaji wa ujenzi wa Bandari kubwa ya Bagamoyo ambayo
itakuwa na uwezo sasa wa kuzalisha shehena hiyo ambayo inahitajika kwa miundombinu
mikubwa hii. Bila kufanya hivyo tutakuwa tumetwanga maji katika kinu. Hatuwezi kupata
mafanikio yale ambayo tulikuwa tunayatarajia kwa uchumi wetu ambao unakua na ambao
tunategemea tufike katika uchumi wa kati mwaka 2020.
Mheshimiwa Naibu Spika, ujenzi huu wa Bandari ni muhimu tuupe kipaumbele na katika
kuupa Kipaumbele maana yake kwanza tumalize kadhia ile ya fidia kwa wale wananchi
ambao wanapisha ujenzi wa Bandari hii. Hivi sasa nisemapo baadhi ya wananchi wachache
bado hawajalipwa fidia zao. Nadhani ni muhimu zaidi wakati tunaamua kujenga Bandari
tuhakikishe kwamba hakuna mwananchi ambae hajalipwa fidia lakini wapo wananchi wale
ambao walipunjwa na Mkuu wa Wilaya au Kamati ya Mkuu wa Wilaya ilibainisha kwamba
wananchi 687 walipunjwa fidia katika mradi huu wa ujenzi wa bandari.
Mheshimiwa Naibu Spika, sasa hivi wanahakikiwa. Naiomba Serikali iweze kutenga fedha
mapema ili mara uhakiki utakapomalizika hawa ambao walibainishwa kwamba wamepunjwa,
basi waweze kulipwa fedha zao kwa wakati na waweze kupisha ujenzi wa bandari. (Makofi)
Mhehimiwa Naibu Spika, pamoja na suala hili la fidia lakini kuna suala kubwa zaidi ya
kwamba ujenzi wa Bandari hii kubwa, unamaanisha kwamba tutaondosha katika ramani ya
Tanzania kijiji kinachoitwa Pande.
Mheshimiwa Naibu Spika, kijiji chote cha pande na Vitongoji viwili vya kijiji cha Mlingotini
vitaondoka kabisa katika ramani kwa maana vitamezwa na bandari hii, sasa hivi hao ndiyo
wapo katika mchakato wa kulipwa fidia. Sasa hawa wapewe maeneo ya kuhamia, kaya zaidi
ya 2,200 hawawezi wakaambiwa tu tokeni bila ya kuwa na sehemu ya kwenda. Muda
umeniishia naomba kuunga mkono hoja.