Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Hamoud Abuu Jumaa (17 total)

Hali ya Uchumi wa Taifa kwa Mwaka 2015, Mpango wa Maendeleo wa Taifa kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017 na Mapendekezo ya Serikali kuhusu Makadirio ya Mapato na Matumizi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza kabisa nichuke fursa hii kumshukuru Mwenyezi Mungu kuniwezesha kusimama kwenye Bunge lako Tukufu kwa mara nyingine, lakini pia niwashukuru wananchi wangu kwa sababu ndio ninasimama kwa mara ya kwanza, kwa kunirejesha tena bungeni kwa kipindi cha pili.
Vilevile nichukue fursa hii kukupongeza wewe kwa kazi kubwa ambayo unayoifanya hapa bungeni, waswahili wanasema; kuvuja kwa pakacha nafuu ya mchukuzi; lakini wanasema raha tele, taabu ya nini? Lakini pia wanasema kwa nini uminyane na ukuta wakati malango upo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, la kwanza nichukue fursa hii na mimi niipongeze Serikali kwa maana ya Waziri, Naibu Waziri na wataalam wake wote kwa kuandaa bajeti nzuri yenye lengo kubwa la kutekeleza Ilani ya Uchaguzi ya CCM ya mwaka 2015/2016 na hii imeonesha ushahidi hata katika kutenga bajeti ya maendeleo kwa mara ya kwanza tumetenga bajeti takribani asilimia 40. Hii yote inaonesha dalili njema ya utekelezaji wa Ilani ya Uchaguzi ya CCM. Naamini fedha hizi zikienda vizuri na tukisimamia vizuri sisi Wabunge tunaweza tukafanya mambo makubwa zaidi, na hatimaye tukaleta maendeleo makubwa; na baadaye katika uchaguzi wa mwaka 2020/2025 tukapata kura nyingi na Serikali yetu ya Chama cha Mapinduzi upo uwezekano mkubwa wa kuendelea kushika dola. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, jambo la pili, ningependa kuchangia katika suala zima la mabasi ya mwendokasi, lakini vile vile niipongeze Serikali kwa kuanzisha mpango huu wa mabasi ya mwendokasi japo kuwa ziko changamoto mbalimbali ambazo zinajitokeza na sisi wote mashahidi, lakini niseme tu jambo hili zuri na nichukue fursa hii kumpongeza Waziri Mkuu na wote mashahidi tumeona amekwenda kupanda basi lile, Makamu wa Rais, Rais Mstaafu, ni jambo jema na ndio maana wanatamani na watu wengine waweze kwenda kupanda mabasi. Ziko changamoto mbalimbali, sisi wote mashahidi tunaona, kuna watu mbalimbali ambao wanavunja sheria, magari yanaigia katika njia ile ambayo hayaruhusiwi. Sasa ushauri wangu tuangalie Serikali ni jinsi gani ya kutunga sheria nyingine kali zaidi ili kusiingie tena na uharibu ambao mradi huu umeingia gharama kubwa na tumetumia pesa nyingi sana katika kuutekeleza mradi huu.
Lipo jambo lingine ninaloshauri, maana ya mabasi ya kwenda kasi, tungetafuta utaratibu, kwa mfano tungeanzisha basi lingine au mawili, matatu basi moja linatoka Kimara, linakwenda mpaka Posta, na lingine linatoka Posta mpaka Kimara. Pale Italy ipo moja treni inaitwa rapido ni treni ambayo inakwenda kwa spidi, sasa tukianzisha mabasi haya ya kwenda kasi mawili ili watu waweze kwenda kwa haraka zaidi, hata tukiongeza gharama kidogo itasaidia.
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini tusiishie hapo, mabasi yale sasa hivi yamesaidi kwa kiasi kikubwa kupunguza foleni Dar es Salaam na sisi wote mashahidi. Tungeanzisha kujenga hata yard pale moja ya kuegesha magari, kuna watu wanatoka maeneo mbalimbali, inawezekana wakaja pale wakaegesha magari yao, na baadaye wakapanda mabasi wakaenda Posta, mjini wakafanya shghuli zao na baadae wakarudi katika shughuli hizi za kawaida. Ili twende vizuri zaidi, Serikali ilikuwa na mpango wa kujenga barabara ya njia sita kutoka Dar es Salaam kwenda mpaka Chalinze na baadaye kuelekea Morogoro. Naishauri mpango huu ufanywe haraka ziaidi tukijenga barabara ya njia sita itatusaidia sana kupunguza foleni. Kwa sababu leo ukitokea Dodoma, Morogoro na kuelekea Dar es Salaam ukifika Kibaha hapo katikati kuna kuwa na foleni kubwa. Kwa hiyo, tukijenga barabara ya njia sita itapunguza kwa kiasi kikubwa foleni za magari ili tuende vizuri zaidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, liko suala limezungumziwa sana na wenzangu suala la zima la CAG. CAG ameomba karibuni takribani shilingi bilioni 88 lakini pesa aliyopewa takribani shilingi bilioni 44; pesa hizi ndogo sana, nashauri na wenzangu wengi wamelizungumzia kwa kasi kubwa, naomba tu Serikali iangalie ni jinsi gani ya kuongeza fedha hizi kwa CAG ili tuweze kufanya kazi vizuri. Kwa sababu huyu ndio mwangalizi wetu akipata fedha ndogo hizi atashindwa kufanyakazi yake vizuri, kwa hiyo, naomba aweze kupata pesa hizo ziweze kwenda vizuri zaidi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, namba tu ni-declare interest mimi na Mheshimiwa Zungu wavaaji wazuri sana wa mitumba, sasa katika eneo hili naona mmeongeza kodi kubwa ya mitumba…
Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja, ahsante.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Fedha za Ofisi ya Waziri Mkuu na taasisi zilizo chini yake pamoja na Mfuko wa Bunge kwa mwaka 2017/2018.
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote napenda kuchukua fursa hii kumshukuru Mwenyezi Mungu mwingi wa rehema kwa kuweza kunifikisha mahali hapa na mimi leo hii niweze kuchangia hoja hii muhimu iliyopo mbele yetu. Napenda vilevile kumpongeza Mheshimiwa Waziri Mkuu kwa kuandaa hotuba nzuri ya bajeti yenye mlengo chanya kwa mafanikio, maendeleo ya nchi yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hotuba hii inatupa mwelekeo wa kazi za Serikali na makadirio ya fedha za Ofisi ya Waziri Mkuu na Ofisi ya Bunge, hakika ni mwelekeo mzuri na wa kupongezwa sana, kwani imezingatia Ilani ya Uchaguzi ya Chama cha Mapinduzi ya mwaka 2015. Nichukue
nafasi hii pia kumpongeza Mheshimiwa Waziri Mkuu kwa kufanya ziara maeneo mbalimbali na nimshukuru pia kwa kufanya ziara jimboni kwangu Kibaha Vijijini, ziara zake zimekuwa na tija kubwa sana kwa maendelo ya wananchi, na kufungua fursa mbalimbali.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nichukue pia fursa hii kuipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali ilizochukua kwa maendeleo ya Taifa letu, hatua ya kuhamia Dodoma na kuwa Mji Mkuu wa nchi yetu ni hatua nzuri na ya kuthubutu, kwani maamuzi yalishafanywa hapo awali na ilikuwa bado
utekelzaji tu. Yatupasa kuunga mkono jitihada hizi na kuishauri Serikali kwa namna yoyote katika uboreshaji wa mkakati huu ambao tayari umeshaanza kwa Wizara mbalimbali kuhamia Dodoma.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ikumbukwe kila mpango huja na changamoto zake, vivyo hivyo katika mpango huu wa kuhamisha Makao Makuu ya nchi yetu kuja Dodoma unachangamoto mbalimbali, changamoto hizi ni pamoja na mipango miji, barabara na kadhalika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Dar es Salaam na miji mingine leo hii tunaona kwa namna gani tulichelewa katika kupanga miji yetu na leo hii miji haijapangika, tumekuwa na changamoto mbalimbali ambazo ni wajibu wetu kuzichukua kama fursa na kuja nazo Dodoma na kuziboresha hivyo kuepuka makosa yaliyofanyika katika miji mingine hususan mji wetu wa Dar es Salaam hayana budi kutokutokea katika Mji wetu wa Dodoma. Mipango Miji ipangwe vizuri, kutengwe maeneo ya viwanda, makazi ya watu, ibada, vituo vya mafuta, shule, hospitali, viwanja vya michezo na kadhalika, pia barabara zitengwe maeneo makubwa na ya kutosha ili kuepuka bomoa bomoa za kila mara ambazo tumekuwa
tukizishuhudia katika miji mbalimbali, mji wa Dodoma uwe ni mji wa mfano na wa kihistoria, mitaro ya kupitisha maji (drainage system) iboreshwe kikamilifu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, vilevile naipongeza Serikali yetu ya Awamu ya Tano kwa kufanikiwa kwa kiasi kikubwa mpango wa kutoa elimu bure wenye tija kubwa kwa wananchi wetu ili kila mtoto wa Kitanzania aweze kupata elimu. Uwajibikaji na nidhamu katika utumishi wa umma
umekua kwa kiasi kikubwa ikilinganishwa na hapo awali ingawa bado zinahitajika juhudi zaidi kufanywa na Serikali ili hii dhana ya uwajibikaji iwe endelevu na yenye tija zaidi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, bado tuna changamoto ya upatikanaji wa huduma mbalimbali kwa wananchi. Napenda kuishauri Serikali yangu sikivu kuzichukua changamoto hizi kama fursa kwa kuboresha maeneo hayo kwa maendeleo ya wananchi wetu na Taifa kwa ujumla.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kugusia suala zima la ukuaji wa uchumi nchini. Serikali imeainisha ukuaji wa uchumi kwa mwaka 2016/2017 unaonesha uchumi wetu unazidi kuimarika. Kwa takwimu za Ofisi ya Taifa ya Takwimu, ukuaji halisi wa Pato la Taifa ulifika 7.0% mwaka 2016, pongezi kwa Serikali ila kuna changamoto nyingi sana katika ukuaji wa uchumi kwa ujumla na ukilinganisha na uchumi wa mtu mmoja mmoja, wananchi wengi ambao vipato vyao ni vidogo na maskini wamekuwa wakiendelea kulalamika hali ngumu ya maisha, mifumuko ya bei za bidhaa muhimu kama chakula na kadhalika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, imekuwa ikiwaumiza sana wananchi na hivyo kutokuona umuhimu wa hizi takwimu za ukuaji ama nafuu ya maisha. Naomba kuishauri Serikali kuwajengea uwezo wananchi ili waweze kukabiliana na changamoto hizi wanazokumbana nazo, Serikali iweze kusimamia vyema mifumuko ya bei isiyokuwa na tija na yenye kumuumiza mwananchi wa kawaida. Serikali isimamie kikamilifu bei za mazao ya wakulima ambao ndio nguvu kazi kubwa hapa nchini, wauze mazao yao kwa faida ya bila vipingamizi vyovyote.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mfano mdogo ni Serikali ilipoamua kusimamia bei la zao la korosho na kufanikiwa kwa kiasi kikubwa kwa wakulima kuuza mazao yao kwa faida nzuri. Hivyo naiomba Serikali ifanye pia katika mazao mengine nchi nzima ili wakulima wetu ambao kitakwimu
ndio wengi waweze kufaidika na kilimo, waondokane na umaskini na kuona faida hizi za ukuaji wa uchumi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nilishazungumza sana na kuchangia humu Bungeni kwa umakini mkubwa na kuishauri Serikali kuwa viwanda ndio msingi mkubwa wa ukuaji wa uchumi na kumaliza kama si kupunguza tatizo la ajira. Naishukuru Serikali ya Awamu ya Tano ikiongozwa na Dkt. John Pombe Magufuli kuja na kipaumbele hiki cha Tanzania ya viwanda. Na mimi nasema Tanzania ya viwanda inawezekana kwa kuungana sote na kuunga mkono jitihada hizi kwa manufaa ya nchi yetu ili tuondokane na changamoto nyingi tunazokabiliana nazo za ajira kwa vijana wetu ni lazima tuwekeze katika viwanda kwani malighafi mbalimbali tunazo hapa hapa nchini.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nchi nyingi tajiri kiuchumi duniani ni maamuzi ya uwekezaji wao katika viwanda kwa muda mrefu. Mkoa wetu wa Pwani una viwanda takriban 89, viwanda hivyo viko katika maeneo mbalimbali ya mkoa lakini mpango kazi wetu ni kuzidi kutafuta wawekezaji ili waje kuwekeza katika mkoa wetu hususan Kibaha vijijini kwani tuna maeneo makubwa yametengwa kwa ajili ya viwanda.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tuna changamoto mbalimbali katika sekta ya viwanda hususan katika utoaji wa vibali vya mazingira. Nashauri vibali hivyo vya mazingira viwe vinatolewa kwa eneo zima ili kuepuka usumbufu wa mtu mmoja mmoja kufanya maombi ya vibali hivyo. Kibaha
Vijijini kama nilivyosema hapo awali tuna maeneo ya kutosha ambayo tayari yameshatengwa kwa shughuli husika. Niliishauri Serikali humu humu Bungeni kuhusu suala la bandari kavu iliyopo Kwala, bandari hii iwe maalum kuegesha magari yote (used), kwa maana kuziondoa yard za kuuzia magari (used) ambazo zimezagaa kila kona ya Jijini Dar es Salaam na hivyo kuwepo sehemu maalum ya mtu akitaka magari (used) anajua wapi pa kwenda hili limefanyika katika nchi nyingi sana zilizoendelea kama Dubai na kadhalika, huwezi kukuta kila kona ya mji kuna yard ya kuuzia magari. Hizi yard zimekuwa zikiharibu mandhari ya miji yetu na uchafuzi wa mazingira.
Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo hilo pia la bandari kavu kuwepo na upatikanaji wa spare tofauti tofauti za magari pamoja na mashine mbalimbali. Hiyo itapelekea kuondokana na maeneo ya mijini kutapakaa maduka ya spare hovyo kama ilivyo hivi sasa mtaa wa Shaurimoyo.
Hatua hii ikikamilika watu watajua wakitaka magari yaliyotumika yote ama spare zote basi wanakwenda Kwala Kibaha Vijijini na kufanya manunuzi. Itasaidia kuwa na sehemu moja tu ambayo utapata hitaji lako ama gari au spare.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwenye hili, Serikali tayari imeshaonyesha nia kwa kutenga maeneo kama ilivyo jimboni kwangu. Kilichobaki ni utolewaji wa elimu na uhamasishaji kwa sekta binafsi kuziona fursa hizi na kuzifanyia kazi. Hatua hii ikishakamilika Serikali itapata fursa ya kuanzisha njia ya treni kutoka Dar es Salaam mpaka Kibaha kuwarahisishia wananchi watakaokuwa wakienda bandari kavu hiyo. Serikali kupata fedha za uendeshaji, vilevile Mkoa wa Pwani hivi sasa umekuwa na watu wengi sana. Kupatikana kwa usafiri wa treni hiyo kutawasaidia watu wengi sana kutatua changamoto ya usafiri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kilio changu cha muda mrefu ni miundombinu ya barabara na mambo mengine mengi, ila kuna hii barabara ya Makofia, Mlandizi na Mzenga ina miaka sita sasa tunazungumzia ujenzi wa barabara hii. Wananchi wamekuwa wakipata shida sana katika shughuli zao za kila siku kutokana na hii barabara, shughuli zao za kiuchumi zimekuwa zikizorota. Naiomba Serikali hii sikivu sasa katika bajeti hii wakamilishe ujenzi wa barabara hii. Wananchi wale na wao waone faraja na kuanza kutumia barabara nzuri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika bajeti hii tunaomba fedha zitengwe na barabara hiyo iweze kukamilika. Hata hivyo, niipongeze Serikali kwa jitihada kubwa zinazoendelea kuzifanya kwa kuleta miradi mikubwa ya barabara za juu makutano ya TAZARA, daraja jipya la Salender, ujenzi wa barabara Dar es Salaam – Chalinze kiwango cha express way bila kusahau ujenzi wa barabara za juu (interchange) kwenye makutano ya barabara ya Ubungo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hizi ni hatua muhimu za kimaendeleo katika kukabiliana na changamoto ya msongamano wa magari. Vilevile Mji wa Mlandizi kutokana na kukua kwa kasi, kuna uhitaji wa makutano ya barabara ili kurahisisha watumiaji na kuufanya uwe wa kisasa zaidi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naipongeza Serikali kwa jitihada kubwa inazochukua katika kulinda na kufuatilia sekta nzima ya madini. Hatujachelewa bado na jitihada zilizoanzishwa na Mheshimiwa Rais ni mwanga tosha kwa sasa. Kazi imeanza na kama kulikuwa na upotevu wowote wa madini yetu au ukwepaji wa kodi sasa kila kitu kitakuwa wazi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nampongeza Mheshimiwa Rais kwa kuunda Tume Maalum ya kufuatilia suala zima katika sekta ya madini. Kama tutaitumia vizuri, basi Taifa litanufaika sana na kupata maendeleo katika nyanja mbalimbali hapa nchini. Madini ni kitu ambacho hakipatikani kila sehemu au nchi madini ni bidhaa adimu sana, hivyo tukifanya maamuzi katika utulivu wenye tija basi hatua stahiki zichujuliwe na hizo
changamoto tuzichukue kama fursa na kusonga mbele.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tusimamie madini yetu yote kwa uadilifu mkubwa, zaidi madini ambayo hayapatikani sehemu yoyote duniani zaidi ya hapa kwetu tuyape thamani na kuyasimamia kwa faida ya Taifa letu ili pato la kodi liweze kuongezeka na kuleta maendeleo kwa wananchi. Vivyo hivyo, tuwawezeshe wachimbaji wadogo wadogo kwa kuwatolea kodi kwa vifaa watavyoagiza ili kuwapa motisha katika kazi zao za uchimbaji. Tuwathamini wazawa ambao ni wachimbaji wadogo kwani wametengeneza ajira hivyo kutokuwapa kipaumbele wao na kuwapa wageni tunawakatisha tamaa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, migogoro ya wafugaji na wakulima imeendelea kuibuka maeneo mbalimbali nchini na chanzo cha migogoro hiyo ni ardhi ambayo imekuwa ikigombaniwa. Naipongeza Serikali kwa jitihada zake katika kutatua na kupambana na migogoro hiyo, ila naishauri
Serikali kupitia watumishi wake, maafisa mifugo kuanza kutoa elimu kwa wafugaji kufanya ufugaji wa kisasa ambao hauhitaji kuwa na kundi kubwa la ng’ombe ambao baadaye madhara yake mfugaji anashindwa kuwa na chakula cha kujitosheleza na hivyo kupelekea migogoro kuibuka, kutoa elimu kwa wafugaji kulima nyasi zao wenyewe na kuzihifadhi vizuri ili kipindi cha kiangazi waweze kuzitumia nyasi hizo. Kufanya hivyo kutapunguza sana hii migogoro na kurudisha hali ya kuaminiana na kupendana baina ya wakulima na wafugaji.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa muda mrefu sasa umepita tangu kuomba kuwekewa kivuko cha kuvukia watu na usafiri, Ruvu Station, Soga, Mpiji, Kwala, Magindu, kukosekana kwa vivuko hivyo kunapeleka wananchi kuwa katika hali ya hatari sana kwani maeneo hayo hayana alama
yoyote. Kwa kuwa kikwazo kwa wananchi kufanya shughuli zao za kila siku pindi wanapotaka kuvuka ama kuvusha vitu mbalimbali. Naomba katika bajeti hii sasa tupewe kipaumbele kwa maeneo hayo kuwekewa vivuko, vilevile kuna uhitaji mkubwa sana kwa maeneo tajwa hapo kuwa na vituo vya treni ili kuwarahisishia wananchi hawa pindi kukiwa na vituo kutakuwepo na fursa mbalimbali maeneo hayo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto ya mawasiliano bado imekuwa kubwa hapa nchini kwetu. Jimboni kwangu Kibaha Vijijini ni wahanga wa changamoto hii kwani kuna maeneo mengi hakuna kabisa mawasiliano ya simu kwa kuwa hakuna hata kampuni moja ya simu inayopatikana maeneo hayo. Dutumi, Mpelamumbi, Miyombo, Gwata, Msua hakuna mawasiliano kabisa. Tunaomba minara ya Tigo, Vodacom na Airtel, hakika kwa wananchi wangu hii imekuwa ni kero ya muda mrefu sana. Hata hivyo, naipongeza Serikali kwa hatua yake nzuri ya
kukamilisha kituo kimoja cha kuhifadhia taarifa na mifumo ya Serikali (Government Data Centre) na Serikali haina budi kuzihamasisha Ofisi za Serikali kutumia mfumo huu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Awamu zote nilizokuwepo humu Bungeni, nimekuwa nikilisema hili la Kituo cha Afya Mlandizi kupandishwa hadhi. Sifa na vigezo tunavyo. Mheshimiwa Rais wa Awamu ya Nne na Awamu ya Tano walitoa ahadi ya kukipandisha hadhi kituo hiki na kuwa
hospitali. Lakini Awamu ya Nne imepita bila kituo hiki kupandishwa hadhi. Sasa tuko Awamu ya Tano, naomba ahadi hii sasa itekelezwe kwani Mheshimiwa Rais akitoa ahadi, kinachofuata ni utekelezaji kwa mamlaka husika. Hivyo, mimi na wananchi wangu tungeshukuru sana katika
bajeti hii maombi yetu ya muda mrefu na ahadi za Marais wawili zilitekelezwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, nimeona bajeti ya ununuzi wa dawa na vifaa tiba imeongezeka kutoka shilingi bilioni 31 mwaka 2015/2016 hadi shilingi bilioni 251 mwaka 2016/2017. Ni jambo jema na la kupongezwa ila rai yangu kwa Serikali na mamlaka husika kumekuwa na changamoto za upungufu wa dawa katika vituo vyetu vya afya, zaidi dawa kuchelewa kufika kwa wakati. Naamini kwa ongezeko la bajeti basi changamoto hizi hazitakuwepo tena na kuleta nafuu kwa wananchi kupata dawa kwa wakati na kuwaondolea usumbufu wa kukosa dawa pindi wanapoandikiwa dawa hizo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mahakama yetu ya Kibaha Vijijini ina changamoto mbalimbali ila kubwa zaidi ni jengo. Jengo lake haliko katika hali nzuri. Katika michango yangu kila mwaka humu Bungeni, mbali na jitihada zangu binafsi za kuonana na Waziri mhusika nimekuwa nikilizungumzia takriban miaka sita bila matumaini yoyote. Naomba Serikali katika bajeti hii basi ituangalie kwa jicho la huruma na sisi tupate jengo la Mahakama. Napenda pia kuikumbusha Serikali kufikisha fedha za bajeti kwa wakati katika Halmashauri zetu kwani bajeti inapita lakini fedha zinachelewa na kuzorotesha shughuli za kimaendeleo. Fedha zikifika kwa wakati na miradi ya kimaendeleo itawafikia wananchi kwa wakati.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kumalizia, napenda kugusia kidogo suala zima la vita dhidi ya dawa za kulevya. Hili ni janga kubwa kitaifa na duniani kote. Dawa za kulevya zimekuwa zikiwaathiri hasa vijana wetu, nguvu kazi ya Taifa. Ndoto za vijana hawa zimekuwa zikisitishwa na kujiingiza katika kutumia dawa hizo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, napenda kuchukua fursa hii kuipongeza na kuishukuru Serikali ya Awamu ya Tano kwa kuonyesha dhamira ya dhati kabisa ya kupambana na vita hii. Kwanza kwa kuteua watendaji wakuu watakaosimamia Mamlaka ya Kudhibiti na Kupambana na Dawa za Kulevya. Mamlaka hii ina nguvu ya kukamata, kupeleleza na kushtaki watuhumiwa wanaohusika na biashara ya dawa za kulevya. Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote, napenda kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa uwezo wake mkubwa na upendo alionao juu yetu sisi sote kwa kutuwezesha kuwa mahali hapa katika kutimiza majukumu yetu ya kila siku, pia kuniwezesha nami kuchangia hotuba hii ya bajeti iliyo mbele yetu ya mwaka wa fedha 2017/2018. Vilevile nimpongeze Mheshimiwa Waziri pamoja na Wizara kwa ujumla wake kwa kuandaa bajeti nzuri yenye mlengo chanya, bajeti hii inaenda kutekeleza Ilani ya Chama cha Mapinduzi, mahsusi kuleta maendeleo kwa wananchi wake na Taifa kwa ujumla.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kilio changu cha muda mrefu ni miundombinu ya barabara na mambo mengine mengi, ila kuna hii barabara ya Makofia - Mlandizi - Mzenga, ni miaka sita (6) sasa tunazungumzia ujenzi wa barabara hii, wananchi wamekuwa wakipata shida sana katika shughuli zao za kila siku. Kutokana na hii barabara kuwa mbovu shughuli zao za kiuchumi zimekuwa zikizorota. Naiomba Serikali hii sikivu katika bajeti hii wakamilishe ujenzi wa barabara hii ili wananchi wale na wao waone faraja na kuanza kutumia barabara nzuri. Katika bajeti hii tunaomba fedha zitengwe na barabara hiyo iweze kukamilika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, niipongeze Serikali kwa jitihada kubwa inazoendelea kuzifanya kwa kuleta miradi mikubwa ya barabara za juu makutano ya TAZARA, daraja jipya la Selander, ujenzi wa barabara ya Dar es Salaam - Chalinze kwa kiwango cha expressway na bila kusahau ujenzi wa barabara za juu (interchange) kwenye makutano ya barabara ya Ubungo. Hizi ni hatua muhimu za kimaendeleo katika kukabiliana na changamoto ya msongamano wa magari. Vilevile Mji wa Mlandizi kutokana na kukua kwa kasi, kuna uhitaji wa makutano ya barabara ili kurahisisha watumiaji na kuufanya uwe wa kisasa zaidi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ni muda mrefu sasa umepita tangu kuomba kuwekewa kivuko cha kuvukia watu pamoja na vyombo vya moto, Ruvu Station, Soga, Mpiji, Kwala na Magindu. Kukosekana kwa vivuko hivyo kunapelekea wananchi kuwa katika hali ya hatari sana kwani maeneo hayo hayana alama yoyote na kuwa kikwazo kwa wananchi kufanya shughuli zao za kila siku pindi wanapotaka kuvuka ama kuvusha vitu mbalimbali. Naomba katika bajeti hii sasa tupewe kipaumbele kwa maeneo hayo kuwekewa vivuko. Vilevile kuna uhitaji mkubwa sana kwa maeneo tajwa hapo juu kuwa na vituo vya treni ili kuwarahisishia wananchi hawa, pindi kukiwa na vituo kutakuwepo na fursa mbalimbali katika maeneo hayo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto ya mawasiliano bado imekuwa kubwa hapa nchini kwetu. Jimboni kwangu Kibaha Vijijini ni wahanga wa changamoto hii kwani kuna maeneo mengi hakuna kabisa mawasiliano ya simu. Kwa kuwa hakuna hata kampuni moja ya simu inayopatikana maeneo hayo ya Dutumi, Mpelamumbi, Miyombo, Gwata na Msua. Tunaomba minara ya Tigo, Vodacom na Airtel maana hakuna mawasiliano kabisa. Hakika kwa wananchi wangu hii imekuwa ni kero ya muda mrefu sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, naipongeza Serikali kwa hatua yake nzuri ya kukamilisha Kituo Kimoja cha Kuhifadhia Taarifa na Mifumo ya Serikali (Government Data Centre) na Serikali haina budi kuzihamasisha Ofisi zote za Serikali kutumia mfumo huu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nitakuwa sijatenda haki kama nisipoipongeza Serikali kwa hatua yake iliyoichukua siku si nyingi ya kuanza mradi mkubwa kabisa wa treni ya umeme ama treni iendayo kasi kama wengi walivyozoea. Huu ni mradi mkubwa na wa kihistoria katika nchi yetu. Mradi huu utarahisisha sana usafirishaji kwenye sekta ya reli, utapunguza muda wa kusafirisha mizigo na abiria kwani treni hii itakuwa inatumia muda mfupi sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ushauri wangu na maombi kwa Wizara, naomba mradi huu usiache kuwajali vijana wetu katika kutoa ajira kwa hatua hii ya awali ya ujenzi wa reli kwa (standard gauge), kwa maeneo yote reli itakapopita basi watu wa maeneo yale wasiachwe nyuma, wachukuliwe na kupewa ajira kwa mujibu wa taratibu na sheria kama zinavyosema. Haitapendeza kuona vijana wanatoka maeneo tofauti kuja kufanya kazi katika eneo ambalo nalo lina vijana wasiokuwa na ajira. Mradi huu uwe chachu na mfano kwa miradi mingine hata na nchi jirani ziweze kuiga.

Mheshimiwa Mwenyekiti, bandari yetu hasa ya Dar es Salaam imekuwa lango kuu na tegemeo kwa nchi mbalimbali zilizotuzunguka. Naipongeza Serikali ya Awamu ya Tano kwa mageuzi makubwa ya kimkakati katika kuiboresha bandari yetu hii pia na bandari nyingine zilizopo ndani ya nchi yetu. Bandari ni chanzo kizuri cha mapato kama tu kikitumiwa vizuri na kwa uadilifu mkubwa. Hivyo basi hatua hizi zilizochukuliwa ziwe endelevu ili ziendelee kuleta tija kwa Taifa letu

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuna changamoto ya kuamini na kuzikubali bandari kavu ila bandari kavu kama tukizipa kipaumbele zitakuwa na msaada mkubwa sana. Hapa nazungumzia bandari kavu za pembezoni mwa miji kama Jimboni kwangu Kibaha Vijijini tumetenga maeneo maalum kwa ajili ya bandari kavu na kama mpango huu ukifanikiwa ina maana utapunguza msongamano ambao uko mjini. Mfano niliwahi kuishauri Serikali humu humu Bungeni kuhusu suala la bandari kavu iliyopo Kwala, bandari hii iwe maalum kwa kuegesha magari yote (used), kwa maana kuziondoa yard za kuuzia magari (used) ambazo zimezagaa kila kona Jijini Dar es Salaam na hivyo kuwepo sehemu maalum ya mtu akitaka magari (used) anajua wapi pa kwenda. Hili limefanyika katika nchi nyingi sana zilizoendelea kama Dubai na kadhalika huwezi kukuta kila kona ya mji kuna yard ya kuuzia magari. Hizi yard zimekuwa zikiharibu mandhari ya miji yetu na uchafuzi wa mazingira.

Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo hilo pia la bandari kavu kuwepo na upatikanaji wa spea tofauti tofauti za magari pamoja na mashine mbalimbali. Hiyo itapelekea kuondokana na maeneo ya mijini kutapakaa hovyo maduka ya spea kama ilivyo hivi sasa katika Mtaa wa Shauri Moyo. Hatua hii ikikamilika watu watajua wakitaka magari yaliyotumika yote ama spea zote basi wanakwenda Kwala Kibaha Vijijini na kufanya manunuzi. Itasaidia kuwa na sehemu moja tu ambayo utapata hitaji lako ama gari au spea.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwenye hili Serikali tayari imeshaonesha nia kwa kutenga maeneo kama ilivyo jimboni kwangu, kilichobaki ni utolewaji wa elimu na uhamasishaji kwa sekta binafsi kuziona fursa hizi na kuzifanyia kazi. Hatua hii ikishakamilika, Serikali itapata fursa ya kuanzisha njia ya treni kutoka Dar es Salaam mpaka Kibaha ili kuwarahisishia wananchi watakaokuwa wakienda katika bandari kavu hiyo na Serikali kupata fedha za uendeshaji. Vilevile Mkoa wa Pwani hivi sasa umekuwa na watu wengi sana, kupatikana kwa usafiri wa treni hiyo kutawasaidia watu wengi sana na kutatua changamoto ya usafiri.

Mheshimiwa Mwenyekiti, maeneo ya teknolojia yamekuwa yakikua siku hadi siku na Taifa hatuwezi kukwepa ukuaji huo. Ndio maana takwimu za watumiaji wa mawasiliano zimezidi kukua siku hadi siku. Serikali imejaribu sana na inaendelea kujitahidi kuimarisha miundombinu yake na kuwasisitiza wadau wa mawasiliano pia kuzidi kuongeza jitihada mahsusi kwa ajili ya kuleta tija. Leo tunaona Serikali imezitaka kampuni zote za simu za mikono kutoa hisa kwa wananchi na wao kuwa ni wamojawapo wa wamiliki wa haya makampuni lakini bado kuna changamoto katika hili kwani uhamasishaji wa kununua hisa hizo umebaki kwa makampuni yenyewe na si Serikali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba Serikali nayo kutilia mkazo juu ya kuhamasisha wananchi ili kuleta nguvu na imani kubwa kwa wananchi wetu. Vilevile naishauri Serikali kuzidi kuchukua hatua stahiki kwa wale wote wanaokiuka sheria na taratibu zilizowekwa kisheria ili kuzifanya sekta hizi kufanya kazi zake kwa kufuata taratibu, sheria na misingi iliyopo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, mwisho lakini si kwa umuhimu, naipongeza Serikali kwa juhudi ilizozifanya na inazoendelea kuzifanya kwa shirika letu la ndege. Shirika hili lina historia yake kubwa sana lakini hapa miaka ya karibuni historia hii ilitaka kufutika lakini sasa tuna ndege zetu na nyingine zimeagizwa zinakuja muda wowote. Hatua hii ni ya kujivunia sana na ya kihistoria. Ushirikiano na makubaliano waliyokubaliana kati ya nchi mbili za Ethiopia na Tanzania katika nyaja mbalimbali hususani ya ushirikiano wa mashirika yetu haya ya ndege ni hatua nzuri ukizingatia wenzetu shirika lao ni kubwa na lina historia ndefu. Hatua hizi zote si za kubezwa kwani zitasaidia kuliimarisha shirika letu la ndege.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 - Ofisi ya Waziri Mkuu
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuchukua fursa hii kwa unyenyekevu mkubwa kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kuniwezesha kufika mahali hapa nami kuchangia hoja hii muhimu iliyoko mbele yetu leo hii.

Mheshimiwa Mwenyekiti, vilevile nichukue fursa hii kumpongeza Mheshimiwa Rais wetu kama kiongozi wa nchi kwa namna anavyoliongoza Taifa letu katika kutuwekea misingi imara. Hotuba ya Ofisi ya Waziri Mkuu inatuonesha mapitio na mwelekeo wa kazi za Serikali na makadirio ya mapato na matumizi ya fedha ya Ofisi ya Waziri Mkuu na Ofisi ya Bunge kwa mwaka 2018/2019, hotuba hii inakwenda kutekeleza Ilani ya Uchaguzi ya Chama cha Mapinduzi kama ilivyoainishwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naipongeza Serikali kwa kuendelea kupambana katika vita dhidi ya rushwa nchini kwetu, hali ilivyo hivi sasa ni ya kuridhisha tofauti na hapo awali, kama taarifa inavyosema kuwa katika kipindi cha mwezi Julai, 2017 hadi Machi, 2018, jumla ya majalada 325 yalifanyiwa uchunguzi na TAKUKURU na kuwasilishwa kwa Mkurugenzi wa Mashtaka ambapo 214 kati ya hayo yalipata kibali cha kuwafikisha watuhumiwa mahakamani.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, ukilinganisha kwa idadi ya kesi zilizopelekwa mahakamani na kesi zilizoamuliwa na kwa idadi ya watuhumiwa waliokutwa na hatia, naweza sema bado tunahitaji kuongeza nguvu zaidi ili kuweza kufikia kiwango ambacho kitawafanya wapenda rushwa kuiogopa rushwa na kujikita zaidi katika maadili mema katika utekelezaji wa kazi za kila siku za Serikali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali adhabu katika makosa ya rushwa, watu wanapokutwa na hatia kisheria ya rushwa basi adhabu iwe kali ili iwe fundisho kwa watu wengine. Hata hivyo, naipongeza Serikali kupitia TAKUKURU kwa kufuatilia miradi ya maendeleo na kuhakikisha fedha za umma hazipotei na kutumika ipasavyo kama zilivyokusudiwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, vita dhidi ya madawa ya kulevya imekuwa kwa kiwango cha juu sana kipindi hiki kupitia mamlaka ya kudhibiti na kupambana na madawa ya kulevya na tumekuwa tukishuhudia taarifa mbalimbali za kukamatwa watuhumiwa mbalimbali na baadhi ya wengine hata kujaribu kutoroka.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kama nilivyowahi kuchangia katika Mabunge yaliyopita, vita ya kupambambana na madawa ya kulevya siyo nyepesi, ni vita ngumu sana inayohitaji kuwawezesha kwa namna ya hali ya juu sana Mamlaka ya Kudhibiti na Kupambana na Madawa ya Kulevya, maana watu wanaohusika na biashara hii wana uwezo mkubwa kifedha na wana njia nyingi sana wanazoweza kuzitumia ili tu kufanikisha jambo lao. Hivyo basi ni wajibu wa Serikali kuendelea na kuongeza nguvu katika vita hii iwe endelevu na kukomesha kabisa mtandao huu hapa nchini kwetu ili kuwanusuru vijana wetu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, mabadiliko ya Sheria ya Kudhibiti na Kupambana na Madawa ya Kulevya, 2015 yaliyofanyika yameleta tija kubwa sana. Niishauri tu Serikali pale itakapoona kuna hoja ya kufanya marekebisho mengine, basi sisi Wabunge tuko tayari kushiriki kwa lengo la kuhakikisha madawa ya kulevya yanakuwa historia katika nchi yetu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, pia naipongeza Serikali kwa kuendelea kuimarisha na kuongeza huduma ya watumiaji wa dawa za kulevya kwa kutumia methadone katika hospitali ya Taifa ya Muhimbili, Temeke na Mwananyamala, ila naiomba Serikali kuongeza juhudi zaidi ili huduma hii iweze kufika mbali zaidi kwa waathirika wa dawa za kulevya wako kila kona ya nchi yetu kuanzia vijijini na maeneo yote ambayo hupatikanaji wa huduma hii ni mgumu, kufanya hivyo kutasaidia sana kuokoa maisha ya vijana wetu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuipongeza Serikali katika kuimarisha ulinzi na usalama katika mipaka yetu, hii inatuweka katika usalama zaidi katika kipindi hiki ambacho dunia inapita mapito mbalimbali ya kitahadhari. Vilevile naipongeza kwa kuliwezesha jeshi la polisi kupitia Wizara ya Mambo ya Ndani pamoja na majeshi yake mengine, bila kulisahau Jeshi la Wananchi kupitia Wizara ya Ulinzi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nizungumzie afya, kwanza niipongeze Serikali kwa kuboresha huduma mbalimbali za kiafya kwa kuanzia na utoaji wa chanjo nchi nzima. Upatikanaji wa dawa, vifaa na vifaa tiba kwa kuongeza bajeti, upatikanaji wa tiba za kibingwa mfano upandikizaji wa figo, vifaa vya kuongeza usikivu katika hospitali ya Taifa ya Muhimbili, upasuaji kwa kutumia tundu dogo na kufungua kifua katika Taasisi ya Moyo ya Jakaya Kikwete.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo uboreshaji wa miundombinu ya kutolea huduma za afya katika Taasisi ya Saratani ya Ocean Road kwa kuwezesha dawa kupatikana kwa wakati na muda wa kupata huduma ya mionzi kupungua, haya na mengine mengi ni baadhi tu ya maboresho katika Sekta ya Afya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, kila kwenye kupiga hatua hapakosi kasoro mbalimbali, kama ilivyo katika sekta ya hii ya afya kuna changamoto mbalimbali ambazo Serikali haina budi kukabiliana nazo kwa kuzidi kuipa bajeti ya kutosha Wizara ya Afya na kuhakikisha huduma muhimu zinapatikana nchi nzima na kwa wakati.

Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto ya maji nchini imekuwa kubwa sana, Wabunge humu ndani lazima tunakabiliana na changamoto hiyo, ingawa Serikali imeendelea kuweka nguvu kubwa katika sekta ya maji, lakini bado suala la upatikanaji wa maji sehemu mbalimbali za nchi hasa vijijini imekuwa changamoto kubwa sana. Kujenga na kupanua miradi mbalimbali ya maji vijijini itasaidia sana kukabiliana na changamoto hiyo, miradi 71 iliyokamilika bado ni idadi ndogo sana ukilinganisha na miradi inayoendelea kutekelezwa takribani miradi 366.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nashauri Serikali kuweka sekta ya maji katika vipaumbele vyake kwani inawagusa watu wetu wa hali duni hasa vijijini ndiyo wanaohangaika kukesha kusaka maji. Naipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali inazoendelea nazo katika mipango yake ya kuhakikisha kwa mwaka huu 2018/2019 kukamilisha miradi yake ya maji ipatayo 387 kwenye halmashauri mbalimbali nchini na pia kuanza miradi mipya ya maji vijijini, ni jambo jema lazima tulisemee kwa namna ya kupongeza na kuipa moyo Serikali kwa kuonesha inatambua changamoto hiyo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali imeendelea kuziboresha bandari zetu nchi nzima ili kuziwezesha katika hali ya kufanya kazi kwa ufanisi, hasa bandari yetu ya Dar es Salam kuiweka katika ushindani mkubwa na kuiwezesha kupata meli nyingi kuja kushusha mizigo hapa na kuendelea kupokea watumishi kutoka nchi jirani kuitumia bandari yetu, uboreshaji huu ni katika Gati namba moja (1) mpaka saba
(7) kuongeza upana wa lango la kuingilia meli na eneo la kugeuzia meli, sambamba na kuboresha mtandao wa reli bandarini pamoja na kujenga gati maalum la kuhudumia meli zinazoshusha magari, hizi ni hatua nzuri, endelevu kwa manufaa ya Taifa letu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hatua ya Serikali kuja na mpango wa Wakala wa Barabara Vijijini na Mijini ni mpango mzuri sana ambao umeweka mgawanyiko wa kimajukumu ,kwani sasa wananchi wa vijiji wamepata wakala wao ambao utakuwa unashughulika na miradi ya barabara za vijijini. Tuseme tu ukweli, wananchi wa vijijini wamekuwa wakisahaulika sana kwa kutokutupiwa jicho la upendeleo, miundombinu imekuwa ni mibovu sana hasa kwa hapa nazungumzia barabara, ambazo zimekuwa hazipitiki na ukiangalia wananchi hawa ndio wazalishaji wa mazao mbalimbali nchini.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naamini kwa mpango huu basi barabara nyingi za vijijini sasa zitakarabatiwa na kuwapa unafuu wananchi wetu. Hapohapo naipongeza Serikali kwa kuanza utekelezaji wa ujenzi wa reli ya kati kwa kiwango cha kimataifa (standard gauge) itakayokuwa na urefu wa kilometa 1,219, hadi sasa ujenzi wa kipande cha kutoka Dar es Salam hadi Morogoro kilometa 300 umeanza na unatarajia kukamilika Novemba, 2019.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo kuna mradi mwingine mkubwa ambao umezinduliwa hivi karibuni wa bomba la mafuta ghafi kutoka Hoima nchini Uganda hadi bandari ya Tanga. Bomba la mafuta hilo la kusafirishia mafuta ghafi litakuwa na urefu wa kilometa 1,445; kati ya hizo kilometa 1,115 zitajengwa nchini Tanzania. Mradi utakuwa na manufaa kwetu sisi kama nchi na wenzetu wa Uganda, hizi ni hatua za Awamu hii ya Tano kwa maendeleo yetu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Sekta ya Elimu ni sekta muhimu sana kwa maendeleo ya nchi yetu, tumekuwa tukiona taarifa mbalimbali zikizungumzia sekta hii na Serikali kuchukua hatua mbalimbali pia katika kutatua changamoto ya elimu, lakini lazima Serikali ikaangalia kwa jicho pana zaidi sekta hii ya elimu ili iweze kuendana na dhana nzima ya viwanda ya Serikali hii ya Awamu ya Tano ikiongozwa na Mheshimiwa Dokta John Pombe Magufuli, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, bila kuja na matokeo chanya yenye tija juu ya mustakabali wa elimu yetu, basi itatuwia vigumu sana kufika malengo ya Tanzania ya viwanda.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Hotuba ya Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018.
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa nichukue fursa hii ya kipekee kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kutujaalia kuwepo mahali hapa. Vilevile ninamshukuru Mungu kwa kunipa nguvu na nafasi hii na mimi nichangie hotuba hii ya bajeti ya mwaka 2017/2018 ambayo inagusa moja kwa moja maisha ya wananchi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninawapongeza Mawaziri pamoja na wataalam wao kwa kuandaa bajeti nzuri yenye kukidhi mahitaji na kutatua kero zilizopo katika sekta nzima ya afya. Bajeti hii inatekeleza Ilani ya chama tawala, Chama cha Mapinduzi. Katika misingi hiyo ilani yetu imezungumzia utekelezaji wa sekta ya afya, maendeleo ya jamii, jinsia, wazee na watoto.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba niipongeze Serikali kwa juhudi zake za dhati kabisa katika kuhakikisha huduma za afya zinapatikana kila eneo la nchi yetu, pia kuhakikisha maendeleo ya jamii, jinsia, wazee na watoto yanazingatiwa kwa mujibu wa sheria zetu na taratibu zilizopo. Kwenye kila jambo lolote la kimaendeleo halikosi changamoto na changamoto hizo yatupasa Serikali kuzichukua kama fursa katika kuhakikisha zinatatuliwa na kuboresha huduma kwa manufaa ya wananchi wetu. Bado tumekuwa na matatizo ya upungufu wa wahudumu wa afya katika zahanati zetu hasa maeneo ya vijijini. Mapungufu haya yamekuwa yakileta kero kwa wananchi wetu kwa kukosa huduma kwa wakati. Kumekuwa pia na upungufu wa madaktari ilhali tunao madaktari wengi waliomaliza vyuo na kufaulu vizuri lakini hawana kazi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaiomba Serikali iajiri watumishi hawa kwa wingi ili waende katika maeneo mbalimbali kuhudumia wananchi. Nimpongeze Mheshimiwa Rais kwa kuwapa ajira madaktari takribani 250 ingawa Wizara hii imesema haina fedha za kuwalipa mishahara, lakini Rais kafanya uthubutu ili wataalam hawa waende kuwahudumia


wananchi. Naishauri Wizara kuchukua hatua madhubuti na kutafuta vyanzo vya fedha ili iweze kuajiri wataalam wa afya wengine. Kufanya hivyo kutasaidia sana kumaliza tatizo hili la muda mrefu la upungufu wa wataalam hawa nchini.

Mheshimiwa Mwenyekiti, sawasawa na hilo, Wizara iweke mkakati wa kujenga nyumba za wataalam wa afya hasa vijijini, mfano katika Jimbo langu la Kibaha Vijijini tuna changamoto kubwa sana ya uhaba wa nyumba za watumishi wa afya na imekuwa kawaida kwa watumishi hawa wakipangiwa kuja katika maeneo ya kwetu, hufika kuripoti na punde wakigundua mazingira siyo rafiki, kwa maana hakuna nyumba basi huondoka kwa kusema wanaenda kuhamisha vitu watarudi, lakini hawatokei tena. Hali hii inarudisha nyuma juhudi tunazochukua kama viongozi katika kujitolea huku Serikali ikilalamika kila siku haina fedha.

Mheshimiwa Mwenyekiti, maeneo ya vijijini ndiyo kumeonekana kuna changamoto kubwa ya ukosefu wa nyumba, nafikiri watumishi hawa wanastahili kabisa kukaa sehemu nzuri, Wizara lazima iwe na mkakati wa kujenga nyumba za watumishi hawa wa afya ili kwao iwe motisha na kutoa huduma kwa mazingira yaliyo bora.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo ninaishauri Serikali ihakikishe inaongeza kujenga vituo vya afya ili kuepusha wananchi kutembea umbali mrefu kufuata vituo hivyo vya afya, kwani vimekuwa vikisababisha vifo vya watoto wakati wa kujifungua.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivi sasa Jimboni kwangu Kibaha Vijijini tumetenga kabisa maeneo ya kujenga vituo hivi, hivyo katika bajeti hii naomba Wizara kupitia Serikali kumaliza changamoto hii.

Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la watoto kuzagaa mitaani nimelisema sana humu Bungeni katika nyakati tofauti na changamoto hii bado ipo. Wizara hii ndiyo wahusika wakuu wa kuchukua hatua na kuhakikisha watoto wote wanakuwa katika vituo maalum siyo kuzagaa mitaani


kuomba omba. Hata hivyo naishauri Serikali kuwachukulia hatua baadhi ya wazazi wa watoto hawa ambao wao ndio wamekuwa wakiwatuma kwenda kuomba na wao wazazi kukaa pembeni. Ni jambo la aibu sana kwa nchi yetu kwani mambo haya yameshapitwa na wakati katika dunia ya leo.

Napenda kugusia pia suala la wazee, natambua uwepo wa vituo vya wazee maeneo mbalimbali hapa nchini, vituo hivi vimekuwa havitengewi bajeti ya kutosha na Serikali na zaidi vituo hivi vimekuwa vikitegemea misaada kutoka kwa jamii. Nafikiri ni wakati sasa Serikali ikachukua hatua kwa kutenga fedha mahsusi kwa ajili ya vituo vyote vya kulelea watoto na wazee.

Mheshimiwa Mwenyekiti, katika awamu zote nilizokuwepo humu Bungeni, nimekuwa nikilisemea hili la Kituo cha Afya Mlandizi kupandishwa hadhi, sifa na vigezo tunavyo, Mheshimiwa Rais wa Awamu ya Nne na Awamu hii ya Tano walitoa ahadi ya kukipandisha hadhi kituo hiki na kuwa hospitali, lakini Awamu ya Nne imepita bila kituo hiki kupandishwa hadhi, sasa tuko Awamu ya Tano naomba ahadi hii itekelezwe, kwani Mheshimiwa Rais akitoa ahadi kinachofuata ni utekelezaji kwa mamlaka husika. Hivyo mimi na wananchi wangu tunashukuru sana katika bajeti hii maombi yetu ya muda mrefu na ahadi za Marais wawili zikitekelezwa.

Mimi kama Mbunge najitahidi sana kujitoa kwa hali na mali katika kuhakikisha majengo na vifaa mbalimbali vinapatikana katika vituo vyetu vya afya, kama sasa kuna ujenzi wa ukuta kwa maana uzio katika kituo cha afya Mlandizi na hizi ni juhudi zangu kama Mbunge, hivyo Serikali ikituunga mkono katika mambo mazuri kama haya basi na sisi viongozi pamoja na wananchi tunafarijika sana na kupata moyo wa kuzidi kujitolea.

Hata hivyo nimeona bajeti ya ununuzi wa dawa na vifaa tiba imeongezeka kutoka shilingi bilioni 31 mwaka 2015/ 2016 hadi shilingi bilioni 251 mwaka 2016/2017, ni jambo jema na la kupongezwa ila rai yangu kwa Serikali ni mamlaka husika


kumekuwa na changamoto za upungufu wa dawa katika vituo vyetu vya afya, zaidi dawa kuchelewa kufika kwa wakati. Naamini kwa ongezeko la bajeti basi changamoto hizo hazitakuwepo tena na kuleta nafuu kwa wananchi kupata dawa kwa wakati na kuwaondolea usumbufu wa kukosa dawa pindi wanapoandikiwa dawa hizo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 – Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Spika, awali ya yote, nichukue fursa hii kumshukuru Mwenyezi Mungu mwingi wa rehema kwa kuniwezesha kuwepo mahali hapa nami niweze kuchangia bajeti hii ya Wizara husika kwa mwaka 2017/2018. Nimpongeze Mheshimiwa Waziri kwa kuteuliwa katika Wizara hii. Pia nimpongeze Waziri pamoja na wataalam wake kwa kuandaa bajeti nzuri yenye mwelekeo chanya, bajeti hii ni utekelezaji wa Ilani ya Chama cha Mapinduzi.

Mheshimiwa Spika, kwanza niipongeze timu yetu ya Serengeti Boys kwa kuonesha mfano wa kufanya vizuri katika mechi zake zote, hii ni alama tosha na kuikumbusha Serikali kuwa mchezo wowote unahitaji uwekezaji kuanzia chini kwa maana ya kuanzisha vituo vya michezo na kukuza vipaji. Utaratibu huu umekuwa ukifanywa na nchi mbalimbali kama Ulaya, Amerika, Asia na Afrika ingawa sisi hatukuliona jambo hili kwa miaka ya hivi karibuni ukilinganisha na miaka ya nyuma.

Mheshimiwa Spika, michezo hivi sasa ni ajira ambapo imeajiri vijana wengi sana na wamekuwa wakinufaika kama akina Mbwana Samata ambaye anaiwakilisha nchi vizuri sana huko Ulaya. Hivyo, niishauri Serikali bado hatujachelewa tuwekeze katika michezo kwani kuna faida nyingi sana ambazo zitakwenda kutatua changamoto kwa mfano za ajira.

Mheshimiwa Spika, baadhi ya vyombo vya habari vimekuwa havifuati taratibu na sheria zilizowekwa. Hata Mheshimiwa Rais aliwahi kulisema hili kuwa baadhi ya vyombo vya habari vimekuwa vikivuka mipaka. Habari au uandishi kwa kuzungumzia hapa tunaweza kuona ni vitu vya kawaida tu lakini uandishi wa habari wa aina hasi unaweza kuliingiza Taifa katika machafuko makubwa sana. Mifano iko mingi sana ambayo vyanzo vya machafuko ni vyombo vya habari. Habari zinaenea kwa urahisi sana kuliko kitu chochote na sumu yake ni kali sana.

Mheshimiwa Spika, hivyo, tunahitaji kuwa makini sana na vyombo vyetu vya habari ambavyo habari zake ziko katika malengo hasi, habari zake si za kujenga nchi, wala za kimaendeleo, tuviangalie vyombo ambavyo vinatoa kipaumbele kwa habari binafsi ambazo hazina tija kwa Taifa. Serikali sasa kupitia Wizara ni wakati wa kuchukua hatua kali bila woga wala aibu kwa chombo chochote cha habari ama iwe redio, magazeti au televisheni ambacho kinakiuka taratibu na sheria zilizowekwa. Vinginevyo tukivionea haya na nchi ikaingia katika machafuko kutokana na vyombo vya habari basi ni sisi viongozi ndiyo tutakuwa wa kulaumiwa kwa sababu tulipewa dhamana ya kuvisimamia lakini kwa utashi wetu tukashindwa.

Mheshimiwa Spika, tunapozungumzia utamaduni huwa tunazungumzia tamaduni ya nchi au mahali husika. Sisi kama Taifa tuna tamaduni mbalimbali lakini tamaduni hizi tumekuwa tukiziona tu katika maadhimisho mbalimbali vikundi vikikaribishwa kucheza ngoma na kadhalika lakini hakuna mkakati madhubuti uliowekwa wa kuhakikisha tamaduni zetu zinadumishwa kwa namna yoyote na kuzitangaza. Tamaduni zetu ni fursa kama tukizitumia vizuri kwa sababu wageni watakuja kuziangalia na sisi tumejaliwa kuwa na makabila zaidi ya 100, hivyo tamaduni tunazo nyingi sana. Naishauri Serikali sasa kuchukua hatua katika sekta hii pia ili kuiwezesha kukua na kuleta manufaa kwa Taifa.

Mheshimiwa Spika, juzi Jijini Dar es Salaam wasanii wetu wa Bongo Movie waliandamana na dhumuni lao ni kuzuia filamu za nje kutokuuzwa nchini na kuzipa kipaumbele filamu za kwao. Nina ushauri mzuri kupitia Wizara hii naamini utawafikia. Kuzuia filamu za nje sio utatuzi bali wasanii wetu wanatakiwa kuangalia ni wapi walipokosea mpaka soko lao likashuka. Bila kujua walipokosea na kujirekebisha haitakuwa suluhisho kwao kwani hata wakizuia hizo filamu za nje na zikabaki za kwao tu pia soko halitakuwa zuri.

Mheshimiwa Spika, wananchi wamekuwa wakilalamika sana kuhusu ubora wa filamu za ndani kuanzia kwa waigizaji, vifaa wanavyotumia na matukio katika filamu zao. Ninavyofahamu, filamu haiwezi kutengenezwa kwa miezi miwili halafu ikawa tayari sokoni, ni ngumu kuingia katika ushindani wa soko la filamu hata tu la Afrika Mashariki. Hatuwezi ndugu zangu ni lazima tuishi kwa kujifunza, asiyetaka kujifunza lazima atakuwa na mawazo mgando.

Mheshimiwa Spika, hivyo tuwape elimu vijana wetu wa Bongo Movie kuacha kuharakisha filamu kwa miezi miwili au mitatu kuitoa sokoni huku ubora ukiwa finyu. Hakika wakibadilika watauza kwani hapo nyuma walikuwa wakifanya vizuri katika soko hili hili la filamu. Kama nilivyosema hapo awali ni wakati wao kujiuliza ni wapi walipokosea na kujipanga.

Mheshimiwa Spika, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 – Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuanza kwa kumshukuru Mungu kwa kunifikisha mahali hapa salama ili nami nichangie hotuba hii muhimu ya Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki ya Mwaka wa Fedha 2018/2019. Naipongeza Wizara pamoja na wataalam wake kwa kuandaa bajeti nzuri. Bajeti hii itatekeleza Ilani ya Chama cha Mapinduzi katika kuhakikisha nchi yetu inaimarisha ushirikiano na mahusiano mazuri na mataifa mengine duniani.

Mheshimiwa Naibu Spika, naipongeza Serikali kwa juhudi mbalimbali inazochukua katika kuimarisha mahusiano yetu na mataifa mbalimbali duniani, ni hatua nzuri na ya kupongezwa, hatua hiyo italiwezesha Taifa kufaidika na masuala mbalimbali ya kimaendeleo na mataifa hayo. Juhudi hizo zitasaidia pia kulitangaza Taifa letu na kuvitangaza vivutio vyetu na kuvutia watalii, wawekezaji kuja nchini kuangalia fursa mbalimbali tulizokuwa nazo za kiuwekezaji.

Mheshimiwa Naibu Spika, hatua ya kufungua ubalozi mpya nchini Israel ni ya kupongezwa. Taifa hilo limepiga hatua kubwa kimaendeleo, uchumi, viwanda na teknolojia. Ubalozi huo utatuweka karibu, kushirikiana katika masuala mbalimbali ya kimaendeleo. Naishauri Serikali kupitia Wizara hii kuwakumbusha Mabalozi wetu wote wanaotuwakilisha katika nchi mbalimbali, kutumia fursa hiyo kuvitangaza vivutio vya kitalii tulivyo navyo na fursa mbalimbali za kiuwekezaji zilizopo nchini, hatua hiyo itasaidia sana kunufaika kama nchi kwa sekta husika.

Mheshimiwa Naibu Spika, Umoja wetu wa Afrika Mashariki unazidi kuimarika na kuleta taswira nzuri ya kimaendeleo. Watu wetu wanaendelea kufaidika na ushirikiano huo kwa kiasi kikubwa, wafanyabiashara wetu wanavuka mipaka na kushirikiana na wenzao katika biashara mbalimbali. Hii ndiyo dhana ya ushirikiano huu ambao una tija kwa kila Taifa.

Mheshimiwa Naibu Spika, changamoto hazikosekani, hivyo naishauri Serikali kuziangalia kwa jicho la pekee changamoto zote na kuzipatia ufumbuzi ambao utaleta malengo chanya kwa mataifa yote wanachama.

Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 - Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Naibu Spika, awali ya yote napenda kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kuniwezesha na mimi kufika mahali hapa na kuchangia bajeti hii iliyopo mbele yetu. Bajeti hii inakwenda kutekeleza mipango, miradi mbalimbali ya kimaendeleo, vilevile inakwenda kutekeleza Ilani ya Chama cha Mapinduzi. Nampongeza Mheshimiwa Waziri pamoja na timu nzima ya Wizara kwa kuandaa bajeti nzuri yenye mrengo chanya wa kubadilisha sekta nzima ya ujenzi, uchukuzi na mawasiliano.

Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali ya Awamu ya Tano imekuja na mipango mbalimbali ya kimaendeleo, mipango hiyo ni pamoja na miradi mikubwa ya ujenzi wa reli ya kisasa kwa kiwango cha kimataifa (standard gauge) yenye urefu wa kilometa 1,219 uendelezwaji wa barabara zikiwemo za juu (flyover) pamoja na kununua meli na vivuko, pia kulifufua shirika letu la ndege na kuliwezesha sasa kuanza kutoa huduma ndani na nje ya mipaka kwa kiwango cha juu.

Mheshimiwa Naibu Spika, pongeza kwa Serikali kwa kuendelea kuboresha mtandao wa barabara nchini, ujenzi wa kilometa 776.45 za barabara kuu kwa kiwango cha lami umekamilika na kilometa 1,760 zikiendelea kujengwa. Vilevile barabara zenye urefu wa kilometa 17,054 zimekarabatiwa, ujenzi wa madaraja mbalimbali kukamilika na mengine kukarabatiwa, hizi ni hatua nzuri zilizofikiwa na Serikali katika kuhakikisha miradi hii inakwenda kukamilika kwa wakati.

Mheshimiwa Naibu Spika, naipongeza Serikali kwa kuja na mpango wa Wakala wa Barabara za Vijijini na Mijini (Tanzania Rural and Urban Roads Agency-TARURA) mpango huu ni mzuri kwani unakwenda kurahisisha huduma za usafirishaji na kuongeza kasi ya wananchi kujiletea maendeleo, lakini bado tuna changamoto mbalimbali ambazo naishauri Serikali kuzichukua kama fursa na kuzifanyia kazi.

Mheshimiwa Naibu Spika, wananchi wa Jimboni kwangu na maeneo ambayo mradi wa barabara ya Bagamoyo – Mlandizi - Mzenga umepita hawajalipwa fidia mpaka leo na kukaa kwa muda mrefu bila kuwalipa fidia, hivyo kuwasababishia hasara kwani kiwango wanachotakiwa kulipwa kitakuwa ni kilekile ili miaka inavyozidi kusonga mbele gharama ya vitu inazidi kupanda juu.

Naiomba Serikali hasa katika bajeti hii kuwapa kipaumbele wananchi wangu niliowazungumzia hapo awali walipwe fidia zao na wao waendelee na shughuli zao za kimaendeleo, hata hivyo naomba Mheshimiwa Waziri atakapokuja kuhitimisha bajeti yake aje na majibu ya wananchi hawa ili waweze kusikia kauli ya Serikali juu ya lini sasa watalipwa fidia zao?

Mheshimiwa Naibu Spika, Soga kuna mradi mkubwa wa ujenzi wa reli, mradi ule umeleta ajira kwa wananchi wangu na wa maeneo mengine pia, lakini naleta ombi kwa Serikali tunahitaji barabara ya kiwango cha lami kutoka Kongowe - Soga ijengwe kwani kujengwa kwa barabara hiyo kutarahisisha shughuli za usafirishaji na kufikika kwa urahisi kwenda kwenye mradi husika na kuleta maendeleo kwa wananchi. Vilevile barabara ya Bagamoyo - Makofia – Mlandizi - Mzenga zijengwe kwa kiwango cha lami ili kurahisisha shughuli za kibiashara kwani eneo hilo ni muhimu kiuwekezaji na pia naishauri Serikali kujenga bandari ya nchi kavu eneo hilo ili mizigo itakayoshushwa Bandari ya Bagamoyo iweze kuhifadhiwa mahali hapo na kuleta nafuu kwa wafanyabiashara.

Mheshimiwa Naibu Spika, kuna barabara ya Kwala, Dutumi na Vigwaza barabara hiyo nayo tunaomba ijengwe kwa kiwango cha lami ili kurahisisha shughuli za kimaendeleo na kuinua uchumi wa maeneo husika. Kama nilivyosema hapo awali kuhusu hizo barabara zina umuhimu sana kwa maendeleo ya Jimbo langu na kwa nchi kwa ujumla na zikikamilika zitasaidia kuleta maendeleo kwa haraka na kuvutia wawekezaji.

Mheshimiwa Naibu Spika, tumeshuhudia mawasiliano ya simu yanavyosaidia katika nyanja mbalimbali katika dunia ya leo, hata hapa nchini kwetu tumeona jinsi mawasiliano ya simu yanavyoleta tija kwa watu wetu na hata kutoa huduma mbalimbali za kifedha kwa kupitia mitandao hiyo ya simu. Hata hivyo, teknolojia hii imeleta pia maendeleo mbalimbali kwa wale watu wanaotumia kwa mrengo chanya. Pongezi ziende kwa Serikali kwani wameendelea kuboresha maeneo mbalimbali, kama kutekeleza Awamu ya Tatu ya Mradi wa Mkongo wa Taifa wa Mawasiliano, hatua hii ni nzuri na imesaidia sana pamoja na ujenzi wa kituo cha kuhifadhia data.

Mheshimiwa Naibu Spika, kuna baadhi ya maeneo Jimboni kwangu wananchi hawana kabisa mawasiliano ya simu, kwa maana hakuna minara maeneo hayo ambayo ingewawezesha wananchi hawa kupata mawasiliano ya simu katika shughuli zao za kila siku, maeneo hayo ni Kata ya Boko - Mpigi, Mkalambati, Kata ya Doga - Kipangege, Misufini, Kata ya Kawawa - Kimara, Makazi Mapya, Makutupora, Msua, Mpelamumbi, Waya; Kata ya Mtongani- Madimia, Kisabi; Kata ya Kikongo- Ngeta, Mkino, Lupungo; Kata ya Ruvu - Kitomondo, Ruvu Station; Kata ya Dutumi - Madege, Dutumi, Muembe Ngozi; Kata ya Gwata - Mguruka, Vinyenze, Ndwati, Kigoda; Kata ya Magindu - Lukenge, Masaki, Miyombo, Lukalasi, Magindu Mjini.

Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kujua katika mpango wa Serikali kama ulivyoainishwa wa kuendelea na ujenzi wa miundombinu ya kufikisha huduma ya mawasiliano vijijini. Je, maeneo hayo niliyoyaorodhesha hapo juu yatapatiwa mawasiliano katika mwaka huu wa fedha na kama si katika mwaka huu basi naomba kujua ni lini maeneo hayo yatapata mawasiliano na kuondokana na kero hiyo ya muda mrefu.

Mheshimiwa Naibu Spika, mpango wa Serikali katika mradi wa ujenzi wa barabara ya njia sita kutoka Dar es Salaam na kuishia TAMCO ni mpango mzuri wa kimaendeleo, lakini nina ombi na ushauri kwa Serikali yangu sikivu, mradi huu usingeishia tu tamko bali mradi huu ungeendelea mpaka Chalinze na kufika Morogoro kwani uhitaji wa mradi huo kwa maeneo hayo upo na utasaidia sana kuleta maendeleo kwa haraka, kurahisisha shughuli za usafirishaji.

Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 - Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa napenda kumshukuru Mungu muweza wa yote kwa kuniwezesha kuwepo mahali hapa. Nami niungane na wenzangu kuchangia hoja hii iliyopo mbele yetu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kweli hotuba hii imekuja na majibu ya kutatua changamoto mbalimbali zilizopo katika sekta ya habari, utamaduni, sanaa na michezo. Hotuba hii inakwenda kutekeleza Ilani yetu ya Chama cha Mapinduzi katika nyanja zote muhimu zinazohusika katika Wizara hii, naipongeza Wizara kwa hotuba nzuri.

Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuipongeza Serikali kwa kuendelea kuhakikisha masuala mazima ya michezo yanakwenda vizuri na kuhakikisha timu zetu za michezo mbalimbali zinashiriki mashindano ya kimataifa na kupata ushindi. Hata hivyo, kuna changamoto mbalimbali katika sekta ya michezo, naomba kuzungumzia uwakilishi wetu katika mchezo wa soka.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hakika matokeo ya uwakilishi wetu kimataifa katika soka umekuwa si wa kuridhisha kabisa. Timu zetu kuanzia kwenye vilabu na timu ya Taifa tumekuwa ni wasindikizaji katika mashindano ya kimataifa. Serikali imekuwa ikijitahidi sana kuwekeza katika
mpira wa miguu lakini bado tumeshindwa kuwa na matokeo chanya pindi tunapokwenda katika mashindano hayo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali kuja na mkakati kabambe wa kuanzisha shule za mpira wa miguu na michezo mingine kuanzia mashuleni mpaka vyuo vikuu. Hii itatusaidia kupata na kukuza vipaji tangu vijana wetu wakiwa bado wadogo na kupelekea kupata wanamichezo wa michezo mbalimbali ambao sasa watakuja kuwakilisha nchi na kutuletea vikombe mbalimbali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Shirikisho letu la Mpira wa Miguu liangaliwe kwa jicho la karibu ili kuondoa dhana ya viongozi wake kuona kwamba ni mahali pa kwenda kujipatia fedha zisizokuwa halali yaani fedha chafu. Wajikite katika masuala ya mpira wa miguu kuhakikisha wananyanyua kiwango cha mpira kwa namna ambayo itatutangaza kama Taifa, lakini siyo kila kukicha ni migogoro tu inatokea kwa kutofautiana kati ya kiongozi na kiongozi na kuacha dhana nzima na malengo ya Shirikisho la Mpira wa Miguu. Serikali kupitia Wizara ichukue hatua kali pale inapoona kuna upungufu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tufike mahali sasa tuangalie michezo mingine au kitu kingine kitakachotutangaza kimataifa kwa upande wa sanaa, utamaduni au sanaa ya muziki ama inavyoitwa na vijana wetu wa sasa Muziki wa Kizazi Kipya. Tumejionea baadhi ya wasanii wakifanya vizuri kimataifa na kulitangaza jina la nchi yetu Tanzania.

Mheshimiwa Mwenyekiti, vijana hawa wanavyofanya vizuri kimataifa wanaitangaza nchi na kuiwezesha kupata wageni kwani wageni hutaka kuijua zaidi nchi husika baada ya kuona wimbo au msanii husika katika nchi zao akipewa heshima na taasisi mbalimbali. Hata hivyo, tumeshuhudia wasanii wetu wakikosa kuungwa mkono, baadhi ya watu kutokuona yale mazuri yote wanayoyafanya tena kwa juhudi zao wenyewe kulitangaza Taifa na Wizara kuja na kuwafungia.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali kupitia Wizara wakumbuke kuwa vijana hawa wanatumia nguvu nyingi na gharama kubwa kujitangaza na kulitangaza Taifa. Ni vyema wawe wanakaa nao na kuwashauri, Wizara igeuke kuwa mlezi wa wasanii wetu na siyo kuwa mkandamizaji. Leo wasanii wetu wanapata nafasi ya uwakilishi wa ufunguzi wa Kombe la Dunia kule nchini Russia kwa kwenda kutumbuiza. Mashindano yale ni makubwa duniani, dunia nzima watakuwa wanatazama na watataka kujua msanii huyu anatokea wapi. Wakijua Tanzania watataka kujua Tanzania kuna nini mpaka Shirikisho la Soka Duniani liweze kumchagua.

Mheshimiwa Mwenyekiti, huo ndiyo mwanzo mzuri wa kuanza kupokea wageni kuja nchini kwa shughuli mbalimbali za kiutalii, hata uwekezaji. Je, wasanii wetu kama hawa ambao wanapambana kwa hali na mali na kupata fursa kama hizo tunawaunga mkono kwa kiwango gani? Ni lazima Wizara itambue ni wapi kuna fursa ya nchi kutambulika kisanaa, kimichezo na kadhalika na kuhakikisha inashikamana na wahusika katika kuleta malengo chanya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali kupitia Wizara kuendelea kuvisimamia vyombo vya habari kwa mujibu wa sheria ili vitekeleze majukumu yao kwa utaratibu uliopangwa, kanuni na maadili ya uandishi wa habari. Kufanya hivyo kutasaidia sana kuwa na vyombo bora vya habari na uhakika wa habari zenyewe kwani tunajua umuhimu wa vyombo vya habari na waandishi wa habari.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tasnia ya habari inapotumika vizuri katika kutoa habari basi Taifa hubaki salama, lakini pale itakapopotoka na kutoa habari za kichochezi basi Taifa lazima litaingia katika machafuko na amani kutoweka. Wizara iwe inavikumbusha vyombo vya habari wajibu wao ili navyo vitekeleze majukumu yao kwa uhuru na haki.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 - Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, naanza kwa kumshukuru Mungu kwa kuniwezesha kuwa hai mpaka leo hii, na kuniwezesha kufika mahali hapo salama na mimi niweze kuchangia hotuba hii ya Bajeti ya Wizara husika ya mwaka 2018/2019.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naipongeza Wizara kwa kuandaa Bajeti nzuri yenye mrengo wa kimaendeleo na uboreshaji wa sekta zote muhimu zinazohusiana na Wizara hii, sekta ya elimu, sayansi na teknolojia. Bajeti hii inakwenda kutekeleza mipango mbalimbali iliyopangwa kufanyika katika Awamu hii ya Tano.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naipongeza Serikali kuendelea kutoa elimu bure nchi nzima kuanzia shule za awali mpaka kidato cha nne. Hii ni hatua nzuri inayopaswa kupongezwa kwani idadi ya watoto wetu wanaoanza shule imezidi kuongezeka maradufu. Hatua kama hizi zinahitaji kupongezwa na kuishauri Serikali pale panapojitokeza changamoto ili Serikali iweze kuboresha na watoto wetu waweze kupata elimu bora yenye tija kwa Taifa letu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, bado tuna changamoto kubwa sana kwa upande wa walimu wa masomo ya sayansi, aidha, upungufu huu unachangia pia kutokuwa na wanafunzi wa kutosha katika masomo ya sayansi, aidha, upungufu huu utatupelekea kutotimiza ile ndoto ya Tanzania ya viwanda kwani dhana nzima ya viwanda inahusishwa na sayansi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali kuendelea kutilia mkazo katika masomo ya sayansi na ikiwezekana kutoa motisha kwa walimu ambao watakwenda kusomea sayansi na wale watakaokuwa wanafundisha masomo hayo, aidha na kwa wanafunzi pia ili kuwafanya wapende masomo ya sayansi kwa upande wa wanafunzi na kwa upande wa walimu motisha hiyo itawafanya kufundisha kwa hamasa kubwa watoto wetu na hivyo kufika lengo la kuzalisha vijana wengi watakaomaliza michepuo ya sayansi na kuja kulisaidia Taifa letu kukuza uchumi wa viwanda.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali ihakikishe inapeleka walimu wa kutosha hasa maeneo ya vijijini, kwani ndio kuna changamoto kubwa ya upungufu wa walimu na nyumba za kuishi. Aidha, tuna changamoto kubwa ya upungufu wa walimu wa nyumba za kuishi. Aidha, naishauri Serikali kuhakikisha inaongeza matundu ya vyoo katika shule zetu zote nchini na hasa shule za vijijini ndizo zinazokutana na changamoto kubwa za mapungufu hayo kwani hata muamko wa wazazi katika kujitolea na kuchangia kwa hiari masuala ya kujenga matundu ya vyoo, nyumba za walimu na madarasa imekuwa ni mgumu sana kulinganisha na shule za mijini, ambazo nyingi hazina changamoto hizi. Hivyo, ni vema katika bajeti hii hasa ikazingatia masuala muhimu katika kuboresha sekta nzima ya elimu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kumekuwepo na malalamiko ya muda mrefu kuhusu ubora wa mifumo ya elimu yetu nchini, malalamiko hayo yanapaswa kuchukuliwa kama fursa na Serikali na si ya kuyabeza kwani wadau wa elimu wote ni Watanzania na wanataka maboresho ama mabadiliko yafanyike ili kuokoa sekta nzima ya elimu na mdororo unaoweza kuja kuleta shida hapo siku za mbeleni.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali ikae na wadau wa elimu kuchukua mawazo yao na kusikiliza ushauri unaotolewa na sisi Wabunge na kuufanyia kazi bila kuwa na elimu bora yenye tija, hatuwezi kuwa nchi ya viwanda na tutasababisha watu wetu kuwa watumwa ndani ya nchi yao kwani watakuja wawekezaji kutoka nje na kukosa wataalam kutoka ndani na hivyo kuja na watalaam toka nje kuja kushika nafasi hizo na kuwafanya wazawa kuwa watumwa. Ili kuliepuka hilo Serikali haina budi sasa kuwekeza vya kutosha katika elimu ili kuwa na Taifa bora ni lazima sekta ya elimu iwe imara.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tutakuwa tunajidanganya tukisahau sekta ya elimu na kuzipa kipaumbele sekta nyingine huku tukisema nchi imepiga hatua, ni wajibu wa Serikali kuzipa kipaumbele sekta zote lakini zile zinazobeba mustakabali wa nchi zikaangaliwa kwa upana wake, tukumbuke hakuna hatua nchi inapiga kama watu wake wakiwa wanapata elimu isiyokuwa bora na isiyoendana na viwango vya kimataifa.

Mheshimiwa Spika, jimboni kwangu tuna changamoto nyingi sana katika sekta ya elimu, mimi nikiwa kama mwakilishi wa wananchi na mdau mkubwa wa elimu nimejaribu kutatua baadhi ya changamoto hizo kwa gharama zangu nikishirikisha wadau mbalimbali ili tu wananchi wangu wapate elimu bora, nimeshawahi kutoa vitabu mbalimbali kwa elimu ya msingi na sekondari, kuchangia madawati, ujenzi wa ofisi za walimu, madarasa na matundu ya vyoo na nimekuwa nikifanya hivyo kila mara na pale inapobidi ili kupunguza changamoto hizo pasipo kuisubiria Serikali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda Serikali inapokuja katika jitihada zake za kuleta maendeleo basi ikute sisi kama wadau tumeshaanza kushiriki ili Serikali nayo iweze kumalizia, lakini bado tuna changamoto nyingi ambazo sasa Serikali naiomba ije na majibu ili wananchi wajue zitatatuliwa kipindi gani? Tuna changamoto ya vyumba vya madarasa na kupelekea chumba kimoja kutumiwa na wanafunzi hadi 150 katika shule ya msingi Mtongani, japo changamoto hiyo ipo katika shule zote, lakini kwa shule hiyo tajwa hapo imeelemewa sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, aidha, tuna changamoto ya samani za ndani katika ofisi za walimu zilizopo, hakuna furniture hivyo kuwafanya walimu wanapokuwa katika majukumu yao ya kila siku kuyafanya katika mazingira magumu sana, na tatizo hilo lipo kwa shule zote, na baadhi ya shule zina upungufu mkubwa wa ofisi za walimu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo tuna changamoto pia ya nyumba za walimu, walimu wetu Kibaha Vijijini hawana nyumba za kukaa na ikitokea ikawepo basi nyumba moja huwapasa kukaa walimu zaidi ya wawili, hali hiyo sio nzuri kwani huwarudisha nyuma walimu wetu kiutendaji.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tuna changamoto ya matundu ya vyoo, hali hii huwafanya walimu na wanafunzi kutumia sehemu moja jambo ambalo si utamaduni wetu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, walimu wanalalamika sana kuhusu stahiki zao ambazo ni za muda mrefu, hali hii ya madai haya huwarudisha nyuma kiutendaji walimu wa jimboni kwangu, tuna changamoto ya upungufu wa walimu mkubwa sana, walimu waliopo ni wachache na hawatoshelezi na kukidhi vigezo, naiomba Serikali kupitia Wizara ije na majibu ya changamoto hizo tajwa wakati wa majumuisho ya Bajeti ya Wizara hii.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba Serikali kujua ina mkakata gani kutatua changamoto nilizokwisha zitaja hapo juu ili wananchi wa Kibaha Vijijini wapate elimu bora na walimu pia wawe katika mazingira mazuri na ifike mahali walimu wakisikia wanapelekwa Kibaha Vijijini basi wafurahie na isiwe kama ni adhabu kwani kutakuwa tayari na mazingira rafiki ya kufanyia kazi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maji na Umwagiliaji kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Naibu Spika, awali ya yote napenda kumshukuru Mwenyenzi Mungu kwa kuniwezesha kufika mahali hapa na mimi niweze kuchangia hoja hii muhimu iliyopo mbele yetu. Bajeti hii ya Wizara ya Maji na Umwagiliaji kwa mwaka 2018/2019 inakwenda kutekeleza Ilani ya Chama cha Mapinduzi katika kutimiza yale yote iliyoyaanisha katika Ilani hasa kukamilisha miradi yote iliyopo katika sekta ya maji na umwagiliaji. Naipongeza Wizara kwa kuandaa bajeti nzuri inayokwenda kuleta mapinduzi makubwa kwa kutatua kero zinazowakumba wananchi wetu hasa katika sekta ya maji.

Mheshimiwa Naibu Spika, changamoto ya maji nchini imekuwa kubwa sana, Wabunge wote humu Bungeni tunakabiliana na changamoto hiyo nchi nzima ingawa Serikali imeendelea kuweka nguvu kubwa katika sekta ya maji, lakini bado suala la upatikanaji wa maji sehemu mbalimbali za nchi hasa vijijini imekuwa changamoto kubwa sana, kujenga na kupanua miradi mbalimbali ya maji vijijini itasaidia sana kukabiliana na changamoto hiyo, miradi 71 iliyokamilika bado ni idadi ndogo sana ukilinganisha na miradi inayoendelea kutekelezwa takribani miradi 366.

Mheshimiwa Naibu Spika, naishauri Serikali kuiweka sekta ya maji katika vipaumbele vyake kwani inawagusa watu wetu wa hali duni hasa vijijini ndiyo wanaohangaika kukesha kusaka maji usiku kucha na kuacha kufanya shughuli za kiuchumi na kimaendeleo. Naipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali inazoendelea nazo katika mipango yake ya kuhakikisha kwa mwaka huu 2018/2019 kukamilisha miradi yake ya maji ipatayo 387 kwenye Halmashauri mbalimbali nchini na pia kuanza miradi mipya ya maji vijijini, ni jambo jema na lazima tulisemee kwa namna ya kupongeza na kuipa moyo Serikali kwa kuonyesha inatambua changamoto hiyo.

Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali inajitahidi sana katika kuwaletea maendeleo wananchi wetu kwa kasi ya hali ya juu, lakini kumekuwa na changamoto mbalimbali katika safari hiyo ya maendeleo. Changamoto hizo zimenigusa mimi pamoja na wananchi wangu wa Kibaha Vijijini, kwa muda mrefu sasa tunaendelea kukabiliana na changamoto hiyo kwa muda mrefu sasa. Miradi ya maji ambayo ndiyo ingewakamua wananchi hawa kwa kupata maji safi nayo haikukamilika kwa wakati na ikizingatiwa chanzo cha maji kipo katika eneo lao na wao wamekuwa walinzi wazuri wa chanzo hicho ili kuepuka uharibifu wa aina yoyote unaoweza kutokea na kuleta athari kwa watumiaji wa maji.

Mheshimiwa Naibu Spika, lakini wamekuwa wakishuhudia maji yakipita na kwenda maeneo ambayo yamekuwa sugu kwa changamoto ya maji ni Magindu, Gwata, Kipangege, Mwanabwito na Kisabi. Naomba katika bajeti hii kupewa kipaumbele katika sekta ya maji hasa katika miradi ya maji maeneo husika ili iweze kukamilika kwa wakati, na kwenye baadhi ya miradi ambayo ina changamoto ya kusimama kufanya kazi kutokana na kuharibika miundombinu yake basi nayo ipewe kipaumbele kwa kufanyiwa ukarabati wa haraka ili huduma iweze kurejea kwa wananchi, hii itasaidia kwa utekelezaji wa miradi ya maji ili wananchi waondokane na kadhia hiyo ya muda mrefu.

Mheshimiwa Naibu Spika, naishauri Serikali kuja na mkakati kabambe ikishirikiana na Wizara ya Kilimo ambao utakwenda kuanzisha utaratibu maalum wa kutoa elimu kwa wananchi hasa wakulima ili kuondokana na kilimo kilichopitwa na wakati na kuja na kilimo cha kisasa cha umwagiliaji ili kuwawezesha wananchi kuweza kufanya kilimo cha umwagiliaji nchini. Ushirikiano huo wa hizi Wizara mbili utaleta mabadiliko makubwa hasa katika sekta hizi husika. Naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maji na Umwagiliaji kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Naibu Spika, awali ya yote napenda kumshukuru Mwenyenzi Mungu kwa kuniwezesha kufika mahali hapa na mimi niweze kuchangia hoja hii muhimu iliyopo mbele yetu. Bajeti hii ya Wizara ya Maji na Umwagiliaji kwa mwaka 2018/2019 inakwenda kutekeleza Ilani ya Chama cha Mapinduzi katika kutimiza yale yote iliyoyaanisha katika Ilani hasa kukamilisha miradi yote iliyopo katika sekta ya maji na umwagiliaji. Naipongeza Wizara kwa kuandaa bajeti nzuri inayokwenda kuleta mapinduzi makubwa kwa kutatua kero zinazowakumba wananchi wetu hasa katika sekta ya maji.

Mheshimiwa Naibu Spika, changamoto ya maji nchini imekuwa kubwa sana, Wabunge wote humu Bungeni tunakabiliana na changamoto hiyo nchi nzima ingawa Serikali imeendelea kuweka nguvu kubwa katika sekta ya maji, lakini bado suala la upatikanaji wa maji sehemu mbalimbali za nchi hasa vijijini imekuwa changamoto kubwa sana, kujenga na kupanua miradi mbalimbali ya maji vijijini itasaidia sana kukabiliana na changamoto hiyo, miradi 71 iliyokamilika bado ni idadi ndogo sana ukilinganisha na miradi inayoendelea kutekelezwa takribani miradi 366.

Mheshimiwa Naibu Spika, naishauri Serikali kuiweka sekta ya maji katika vipaumbele vyake kwani inawagusa watu wetu wa hali duni hasa vijijini ndiyo wanaohangaika kukesha kusaka maji usiku kucha na kuacha kufanya shughuli za kiuchumi na kimaendeleo. Naipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali inazoendelea nazo katika mipango yake ya kuhakikisha kwa mwaka huu 2018/2019 kukamilisha miradi yake ya maji ipatayo 387 kwenye Halmashauri mbalimbali nchini na pia kuanza miradi mipya ya maji vijijini, ni jambo jema na lazima tulisemee kwa namna ya kupongeza na kuipa moyo Serikali kwa kuonyesha inatambua changamoto hiyo.

Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali inajitahidi sana katika kuwaletea maendeleo wananchi wetu kwa kasi ya hali ya juu, lakini kumekuwa na changamoto mbalimbali katika safari hiyo ya maendeleo. Changamoto hizo zimenigusa mimi pamoja na wananchi wangu wa Kibaha Vijijini, kwa muda mrefu sasa tunaendelea kukabiliana na changamoto hiyo kwa muda mrefu sasa. Miradi ya maji ambayo ndiyo ingewakamua wananchi hawa kwa kupata maji safi nayo haikukamilika kwa wakati na ikizingatiwa chanzo cha maji kipo katika eneo lao na wao wamekuwa walinzi wazuri wa chanzo hicho ili kuepuka uharibifu wa aina yoyote unaoweza kutokea na kuleta athari kwa watumiaji wa maji.

Mheshimiwa Naibu Spika, lakini wamekuwa wakishuhudia maji yakipita na kwenda maeneo ambayo yamekuwa sugu kwa changamoto ya maji ni Magindu, Gwata, Kipangege, Mwanabwito na Kisabi. Naomba katika bajeti hii kupewa kipaumbele katika sekta ya maji hasa katika miradi ya maji maeneo husika ili iweze kukamilika kwa wakati, na kwenye baadhi ya miradi ambayo ina changamoto ya kusimama kufanya kazi kutokana na kuharibika miundombinu yake basi nayo ipewe kipaumbele kwa kufanyiwa ukarabati wa haraka ili huduma iweze kurejea kwa wananchi, hii itasaidia kwa utekelezaji wa miradi ya maji ili wananchi waondokane na kadhia hiyo ya muda mrefu.

Mheshimiwa Naibu Spika, naishauri Serikali kuja na mkakati kabambe ikishirikiana na Wizara ya Kilimo ambao utakwenda kuanzisha utaratibu maalum wa kutoa elimu kwa wananchi hasa wakulima ili kuondokana na kilimo kilichopitwa na wakati na kuja na kilimo cha kisasa cha umwagiliaji ili kuwawezesha wananchi kuweza kufanya kilimo cha umwagiliaji nchini. Ushirikiano huo wa hizi Wizara mbili utaleta mabadiliko makubwa hasa katika sekta hizi husika. Naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa napenda kuanza kwa kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kuniwezesha kufika hapa na mimi nashiriki kikao hiki kujadili hotuba hii ya bajeti ya Wizara hii ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa mwaka 2018/2019. Hotuba hii imeandaliwa kwa kuzingatia mwelekeo wa nchi hivi sasa kuwa Tanzania ya viwanda. Napenda kuipongeza Wizara kwa kuandaa bajeti nzuri.

Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali inazoendelea kuzichukua hasa kusimamia na kaulimbiu ya Serikali ya Awamu ya Tano ya kujenga uchumi wa Taifa unaotegemea viwanda. Kwa maelezo ya Serikali ni kwamba hadi kufikia mwezi Februari 2018 viwanda vipya 3,306 vimeanzishwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, aidha, Serikali inaendelea kuhamasisha uwekezaji katika viwanda kwa kutoa vivutio vya kodi na visivyo vya kodi kwa wawekezaji mahiri, hii itasaidia kuongeza hamasa kwa wawekezaji wa ndani na wa nje. Hata hivyo naipongeza Serikali kwa kuendeleza na kuboresha miundombinu wezeshi kama vile barabara, reli, bandari, umeme na maji, haya ni maandalizi rafiki na ya kuvutia kwa wawekezaji watakaokuja na kuwekeza. Lakini haikuishia hapo, Serikali imeendelea kuhuisha sera, sheria na kanuni pamoja na kufuatilia utendaji wa viwanda vilivyobinafsishwa na kuchukua hatua stahiki kwa wamiliki walioenda kinyume na mikataba ya mauzo, ni hatua nzuri kwani kuna baadhi ya wawekezaji wasiokuwa waaminifu wamekuwa wakitumia viwanda hivyo vilivyobinafsishwa kwa matumizi tofauti na yale yaliyokusudiwa na Serikali wakati wa sera ya ubinafsishaji. Mpango wa Serikali kwa Mikoa na Halmashauri zote nchini kuwaelekeza kutenga maeneo ya uwekezaji wa viwanda ni mpango mzuri wenye tija na malengo chanya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali imehakikisha Sekta ya Hifadhi ya Jamii inashiriki kikamilifu katika ujenzi wa uchumi wa viwanda, pamoja na miradi mingine, NSSF na PPF kwa kushirikiana na Jeshi la Magereza wanatekeleza mradi mkubwa wa uzalishaji wa sukari Mkoani Morogoro, ni mpango mzuri na wa kupongezwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, lengo hasa la mradi huo ni kuzalisha tani 250,000 za sukari na umeme MV 40, ni mkakati mzuri na wa kupongezwa hasa katika kipindi hiki ambacho Serikali ina mpango wa kufanya nchi yetu kuwa ya viwanda.

Mheshimiwa Mwenyekiti, uchumi wa viwanda unaendana hasa na masuala mazima ya kisayansi, hivyo ni budi Serikali kuendelea kufanya tafiti mbalimbali ili kuwezesha kugundua changamoto zilizopo na kukabiliana nazo. Viwanda vina faida kubwa sana kwa maendeleo ya nchi,viwanda hukuza ajira na kuleta maendeleo chanya, nchi kubwa duniani zenye uchumi mkubwa ziliwekeza zaidi katika viwanda na kuweza kuzalisha bidhaa mbalimbali na kuziuza nje ya mipaka yao na hivyo kupata fedha za kigeni. Dhana nzima ya viwanda isibezwe kwani ni mpango wenye malengo mazuri kwa maendeleo ya Taifa letu na ni mpango endelevu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali imeendelea kuwa karibu na sekta binafsi, ni jambo la kupongeza kwani sekta binafsi ina mchango mkubwa katika ukuaji wa uchumi nchini, kushirikiana kunaiwezesha Serikali kujua changamoto inazokabiliana nazo sekta binafsi na kuja na suluhisho la kitatuzi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Wizara kuendelea kuwa walezi wa sekta binafsi na kupokea ushauri ili uchumi wa nchi yetu uweze kuwa endelevu katika ukuaji. Kuna changamoto mbalimbali ambazo sekta binafsi inakutana nazo hasa katika masuala mbalimbali ya kikodi na kadhalika, lakini Wizara inatakiwa kuwa karibu na wadau hawa ili changamoto hizo ziwezekutatuliwa. Nampongeza Mheshimiwa Rais wetu kwa kukaa na sekta binafsi na kuwapa nafasi ya kuwakilisha kero zao, maoni na ushauri na kwa baadhi ya changamoto kuzifanyia kazi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nchi yetu ina fursa nyingi sana za kiuwekezaji, tuna maeneo mengi ambayo yanavutia kwa wawekezaji, tunahitaji wawekezaji wa ndani na wa nje, ni wajibu wa Wizara kuendelea kuwavutia wawekezaji kuweka mazingira rafiki ili tuweze kupata wawekezaji wengi zaidi kuja kuwekeza katika nyanja mbalimbali na kuzalisha ajira kwa wingi kwa watu wetu. Naishauri Wizara kuendelea kuwachukulia hatua wawekezaji ambao wamekalia baadhi ya maeneo kama viwanda, kuvifunga au kubadilisha matumizi, wanyang’anywe na kupewa wawekezaji wengine wenye nia njema na kuendeleza maeneo husika. Kibaha Vijijini tuna maeneo yaliyopimwa kwa ajili ya uwekezaji, maeneo ni mazuri na ukizingatia Kibaha Vijijini ni mji unaokuwa sasa na hata mazingira ya kiuwekezaji ni mazuri, miundombinu ipo vizuri, hivyo naomba Wizara itupe kipaumbele pale inapopata wawekezaji basi waje Kibaha Vijijini kuwekeza.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadilio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 - Wizara ya Maliasili na Utalii
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Spika, kwanza napenda kumshukuru Mungu kwa kunifikisha mahali hapa salama ili na mimi nichangie hotuba hii muhimu ya Wizara ya Maliasili na Utalii ya mwaka wa fedha 2018/2019. Ninaipongeza Wizara pamoja na wataalam wake kwa kuandaa bajeti nzuri. Bajeti hii inakwenda kutekeleza Ilani ya Chama cha Mapinduzi katika kuleta mapinduzi makubwa katika sekta ya maliasili na utalii.

Mheshimiwa Spika, napenda kuchukua fursa hii pia kwa kuanza kuipongeza Serikali hii ya Awamu ya Tano kwa jitihada zake za dhati kabisa katika kukuza utalii na kuhakikisha sekta hiyo inaimarika na kuliingizia Taifa pato. Tanzania ni nchi ya pili duniani kwa kuwa na vivutio vya kihistoria, nafasi hiyo ni muhimu sana kwa Taifa na hatuna budi kuitumia ipasavyo kuandaa mikakati mbalimbali ya kimapinduzi katika sekta hii ya utalii ili ilete matokeo chanya.

Mheshimiwa Spika, Tanzania tumebarikiwa kuwa na vivutio hivyo ambavyo havipatikani mahali pengine popote duniani ila ni hapa nchini kwetu. Mikakakati ya kuvitangaza kwa kutumia njia mbalimbali ndiyo njia pekee itakayotusaidia kusikika duniani kote na kupata wageni watakaokuja kutembelea vivutio vyetu na kuliingizia Taifa letu fedha za kigeni pamoja na kutoa ajira kwa watu wetu ambao watahudumu kwa wageni hao. Serikali imejitahidi sana kuliangalia hilo, lakini tukiwa kama sehemu ya Serikali hatuna budi kuishauri pale tunapoona changamoto zinajitokeza hasa ambazo zinarudisha juhudi hizi muhimu.

Mheshimiwa Spika, naomba kuishauri Serikali kuzidisha matangazo mbalimbali katika maeneo mbalimbali duniani hasa kuvitangaza vivutio vyetu ipasavyo. Tukiwatumia mabalozi wetu katika mataifa mbalimbali wanayotuwakilisha itatusaidia sana kuvitangaza vivutio hivyo na kupata watalii wengi. Aidha, Serikali ije na mkakati wa kuvitangaza vivutio vyote vilivyosahaulika kwani tuna vivutio vya kitalii katika maeneo mbalimbali nchini. Vivutio vya kihistoria ambavyo vimesahaulika sasa ni wakati muafaka kwa Serikali kuvitangaza ili tuweze kupata wageni wa kuvitembelea.

Mheshimiwa Spika, aidha, ninaipongeza Serikali kwa juhudi kubwa ilizoweka na kufanikisha ongezeko la watalii kuja nchini kwetu kwa mwaka 2017 ambapo idadi imefikia milioni 1.33 ikilinganishwa na watalii milioni 1.28 mwaka 2016. Hii imepelekea mapato kuongezeka na kufika dola za Marekani bilioni 2.19 mwaka 2017 ikilinganishwa na dola za Marekani bilioni 2.13 kwa mwaka 2016. Hii ni sawa na ongezeko la asilimia sita, ni hatua muhimu na zinaonesha kuwa sekta hii ya utalii ikijengewa mikakati madhubuti basi italiingizia Taifa letu pato kubwa na kuwezesha maendeleo kuja kwa haraka na hivyo uchumi kukua.

Mheshimiwa Spika, nchi yetu imebarikiwa kwa kuwa na misitu pamoja na maliasili mbalimbali na Serikali imekuwa ikifanya juhudi kubwa kuyalinda maeneo hayo ya misitu, wanyamapori, malikale, uvuvi, ufugaji nyuki, pamoja na kuhakikisha kwamba rasilimali hizo zinanufaisha vizazi vya sasa na vya baadae.

Napenda kuipongeza Serikali kwa kuchukua hatua za kuimarisha mifumo ya kukusanya mapato katika sekta hizo, kupambana na ujangiri, kuzuia upotevu wa mazao yatokanayo na misitu na kutatua migogoro ya mipaka kati ya hifadhi na vijiji. Hizi ni hatua nzuri na za kupongezwa zinazoendelea kufanywa na Serikali yetu katika mikakati endelevu.

Mheshimiwa Spika, lakini bado kuna changamoto katika maeneo mbalimbali ya uchomwaji wa misitu, uvunaji wa magogo kiholela na kutokutolewa kwa elimu ya kutosha kwa wananchi juu ya upandaji miti.

Mheshimiwa Spika, tukianzia suala zima la uchomaji wa misitu kiholela limepungua kwa kiasi kikubwa, lakini kuna baadhi ya maeneo changamoto bado inajitokeza. Wizara ichukue hatua mbalimbali za kukomesha majanga haya yanapotokea kwani huharibu mazingira hasa kwa baadhi ya maeneo ambayo yana viumbe hai na kwamba hupelekea viumbe hao kuhama.

Mheshimiwa Spika, ni wajibu wa Serikali na taasisi zake za kichunguzi zinazohusika na masuala mbalimbali yanayohusiana na Wizara hii, kuchukua hatua za haraka. Pale kwenye taarifa ama namna yoyote itakayoonesha au kudhihirisha kuna watu wanahujumu sekta yetu hii basi wachukuliwe hatua kali za kisheria na si kuachwa, watu hawa wakiachwa watalipeleka taifa letu katika mgogoro wa kimataifa ama kwa kuharibu mazingira, kuua wanyama wa mwituni na mengineyo yanayofanana na hayo.

Mheshimiwa Spika, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 – Wizara ya Mambo ya Ndani ya Nchi
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote, napenda kumshukuru Mwenyezi Mungu mwingi wa rehema kwa kuniwezesha kufika mahali hapa nami kushiriki katika kuchangia hoja hii iliyopo mbele yetu. Naipongeza Wizara kwa hotuba nzuri yenye mlengo chanya, hotuba hii inakwenda kutekeleza yale yote yaliyoainishwa katika Ilani ya Chama cha Mapinduzi ili kuleta mapinduzi makubwa ya kiutendaji katika Wizara hii.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nianze kwa kuipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali ilizochukua katika kuliboresha Jeshi letu la Polisi ili lifanye kazi zake kwa uwezo wa hali ya juu kwa kuwapatia vifaa vya kisasa vya mawasiliano na vya kiuchunguzi ili liweze kupambana na ujambazi na matukio mengine ya kihalifu nchini.

Mheshimiwa Mwenyekiti, aidha, napongeza kwa kujenga Kituo cha kisasa cha Mawasiliano (Call Centre) Dar es Salaam ili kuwezesha wananchi kutoa taarifa za matukio mbalimbali kwa urahisi. Haya yote ni maboresho ya hali ya juu kwa Jeshi letu la Polisi ili kuliwezesha kufanya kazi zake pasipo shaka yoyote na kwa uhakika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda pia kuipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali ilizochukua kuboresha idara nzima ya uhamiaji kwa kuzinduliwa kwa Mradi wa Uhamiaji Mtandaoni (e-Immigration), vilevile kwa kuzinduliwa pasi mpya ya kusafiria ya kielektroniki ya Kimataifa ya Afrika Mashariki.

Mheshimiwa Mwenyekiti, dhana nzima ya kuzinduliwa kwa pasi hii ni kupunguza vikwazo vya kusafiri mipakani baina ya raia wa nchi wanachama, pia kuimarisha mahusiano na shughuli za kiuchumi baina ya nchi wanachama. Pia naipongeza Serikali kwa kufungua ofisi zaidi za uhamiaji kwenye baadhi ya wilaya lakini naishauri izidi kufungua ofisi zaidi ili kuweza kuwasogezea wananchi huduma karibu na kudhibiti uhamiaji haramu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, kumekuwa na changamoto mbalimbali, mfano katika mazoezi muhimu ya kitaifa, kama zoezi la uandikishwaji wa Vitambulisho vya Taifa, Kadi ya Kupigia Kura, kumekuwa na matukio mbalimbali ya baadhi ya wahamiaji wasiokuwa waaminifu kujaribu kujipatia Kadi za Kupigia Kura na Vitambulisho vya Taifa, hali hii inatuonyesha kitu gani?

Mheshimiwa Mwenyekiti, hali hii inatuonesha kwamba usimamizi wa masuala mazima ya uhamiaji bado kuna changamoto kubwa ya kudhibiti wahamiaji haramu na hii ni hatari kubwa kwa mustakabali wa Taifa letu. Kama hali hii ikiendelea basi nchi yetu inaweza siku kutokea tukatawaliwa na kiongozi ambaye si Mtanzania halisi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali kujikita zaidi katika kudhibiti uhamiaji haramu na si kufanya kazi kwa mazoea, operesheni za mara kwa mara ziwe zinafanyika nchi nzima ili kuwabaini wahamiaji haramu. Tunapenda watu watakaoishi nchini kwetu kwa kufuata taratibu, sheria na miongozo na si watu wanaotaka kupita njia za panya na kujipatia uhalali wa kujiita Watanzania. Tujifunze kupitia nchi jirani, ama kwa nchi za wenzetu jinsi gani wanavyoweza kudhibiti wahamiaji haramu, Tanzania isiwe shimo la watu kuja na kujiamulia wanavyotaka.

Mheshimiwa Mwenyekiti, napongeza mazuri yote ya kuiboreshaji yanayoendelea kufanywa na Serikali yetu lakini sina budi kueleza changamoto zinazolikabili jimbo langu na ningependa Waziri atakapokuja kuhitimisha hapa anipe majibu ya changamoto ninazokwenda kuziainisha. Eneo la Kibaha Vijijini ni kubwa kijiografia, gari lililopo la polisi ni moja na ni chakavu haliwezi kabisa kufika maeneo yote ya vijijini na ukizingatia eneo ni kubwa na ukizingatia tena Kibaha Vijijini barabara zake ni mbovu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo, naomba katika bajeti hii kupatiwa magari zaidi ya polisi ili yaweze kufanya doria na kuhakikisha hali ya kiusalama inazidi kuimarika. Naiomba Serikali kupitia Wizara inieleze hapa ni lini sasa Wizara itatupatia magari hayo ili jeshi letu liweze kufanya kazi zake bila vikwazo vyovyote.

Mheshimiwa Mwenyekiti, vilevile hakuna makazi ya askari na kuwafanya askari wetu kuishi maeneo tofauti tofauti ambayo ni mbali na eneo lao la kazi. Kuna nyumba ya askari iliyojengwa lakini bado haijakwisha na imekwama kwenye hatua za umaliziaji, nyumba hii ikiisha itasaidia sana askari wetu kuweza kupata makazi bora. Naiomba Serikali kupitia Wizara inieleze ni lini nyumba hii itakamilika na ikizingatiwa imesalia sehemu ya umaliziaji tu. Naiomba Wizara inipe majibu pale Waziri atakapokuja kuhitimisha hotuba yake.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunapofanya uboreshaji wa majeshi yetu lazima tuzingatie na kuyapa kipaumbele pia maeneo yenye changamoto mbalimbali kama maeneo ya vijijini, lazima tuwapatie vitendea kazi vya kutosha kama magari, askari wa kutosha na nyumba za kuishi. Maeneo ya vijijini pakikosekana doria za kutosha na askari ni maeneo ambayo wahalifu huweza kujificha kwa urahisi na kupanga mipango hasi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo basi naishauri Serikali kuyapa jicho la tatu maeneo hayo ili kuwawezesha askari wetu kufanya kazi kwa urahisi ili kuwawezesha kufika maeneo yote yanayowazunguka. Hata hivyo, napenda kuwapongeza askari wote pamoja na wa jimboni kwangu Kibaha Vijijini kwa kuendelea kufanya kazi ingawa kuna mazingira ambayo si rafiki, hii yote wanaonyesha uzalendo wa hali ya juu katika kulitumikia Taifa lao.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi kwa mwaka wa Fedha 2018/2019 – Ofisi ya Rais, Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa na Ofisi ya Rais, Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote napenda kutumia fursa hii kumshukuru Mungu, mwingi wa rehema kwa kuniwezesha kuwepo mahali hapa na kuchangia hotuba hii ya Ofisi ya Rais, TAMISEMI, Utumishi na Utawala Bora.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hotuba hii inakwenda kutekeleza Ilani ya Chama cha Mapinduzi katika nyanja mbalimbali za kimaendeleo, uchumi, elimu, barabara, afya na kadhalika. Nichukue pia nafasi hii kumpongeza Mheshimiwa Waziri na timu yake yote kwa kuandaa hotuba ya bajeti nzuri yenye malengo chanya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuipongeza Serikali kupitia Wizara hii kwa kutoa mafunzo ya kuwajengea uwezo na utawala bora Wakuu wa Mikoa yote, mafunzo hayo yametolewa Tanzania Bara. Aidha, Makatibu Tawala wa Mikoa, 26; Wakuu wa Wilaya, 139; Wakurugenzi wa Halmashauri, 185; Maafisa Utumishi,185; Maafisa Mipango, 185; wamepata mafunzo kuhusu majukumu na mipaka ya kazi zao, maadili ya uongozi, utawala bora usimamizi wa sheria, kanuni na miongozo mbalimbali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, mpango huu ni mzuri na uwe endelevu, kwani mafunzo hayo yamesaidia kuboresha utendaji na kuondoa mwingiliano wa majukumu baina ya viongozi na watendaji. Katika mafunzo hayo, viongozi na watendaji wetu wamekumbushwa wajibu wa kusimamia maendeleo na kutatua kero mbalimbali za wananchi katika maeneo yao ya utawala ili kusaidia kumaliza kama si kupunguza malalamiko ya wananchi ya muda mrefu ambayo yanapelekea kusababisha mabango ya kero zao pindi viongozi wetu wa juu wanapofanya ziara mbalimbali nchini. Napendekeza mpango huu uwe endelevu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali inajitahidi sana katika kuwatetea wananchi wetu kwa kasi ya hali ya juu, lakini kumekuwa na changamoto mbalimbali katika safari hiyo ya maendeleo, changamoto hizo zimenigusa mimi pamoja na wananchi wenzangu wa Kibaha vijijini, kwa muda mrefu sana sasa tunaendelea kupambana na changamoto ya maji, wananchi wangu wanaendelea kukabiliana na changamoto hiyo kwa muda mrefu sasa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, miradi ya maji ambayo ndiyo ingewakwamua wananchi hawa kwa kupata maji safi nayo haikamiliki kwa wakati na ikizingatiwa chanzo cha maji kiko katika eneo lao na wao wamekuwa walinzi wazuri wa chanzo hicho ili kuepuka uharibifu wa aina yoyote unaoweza kutokea na kuleta athari kwa watumiaji wa maji, lakini wamekuwa wakishuhudia maji yakipita na kwenda kutumika katika maeneo mengine na wao kuachwa na changamoto ya maji.

Mheshimiwa Mwenyekiti, maeneo ambayo yamekuwa sugu kwa changamoto ya maji ni Magindu, Gwata, Kipangenge, Mwanabwito, Kisabi. Naomba katika bajeti hii kupewa kipaumbele katika sekta ya maji hasa katika miradi ya maji ambayo ina changamoto ya kusimama kufanya kazi kutokana na kuharibika vifaa basi nayo ipewe kipaumbele kwa kufanyiwa marekebisho ya haraka, hii itasaidia katika utekelezaji wa miradi ya maji ili wananchi waondokane na kadhia hiyo ya muda mrefu.

Mheshimiwa, Mwenyekiti, nichukue fursa hii kuipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali inazoendelea kuzichukua katika suala zima la kutambua ukuaji wa maji na kuchukua tahadhari ili kuepuka yaliyotokea hapo awali katika miji yetu yasijirudie tena, Serikali inatambua ukuaji wa miji na fursa ya kimaendeleo kijamii, kiuchumi kimazingira. Kwa kutambua hilo ndio maana mipango ya matumizi bora ya ardhi ikaandaliwa katika vijiji 1,764 ikilinganishwa na vijiji 12,545 nchini.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Jimbo langu la Kibaha Vijijini tumejiwekea utaratibu wa kuandaa maeneo ili kuepuka matatizo ambayo yamejitokeza katika maeneo mbalimbali nchini kwa kutokutenga maeneo kwa ajili ya shughuli mbalimbali, hivyo basi napenda kuleta ombi kwa Serikali yangu sikivu kupitia Wizara walete na kujenga soko kubwa la kushushia mazao Mlandizi ili kuepusha sasa msongamano ambao upo katika masoko yetu ya mijijini kwa mfano Kariakoo na kadhalika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Mlandizi tuna maeneo makubwa yenye nafasi za kutosha na kupangika hivyo kujenga soko hilo kutasaidia kupunguza msongamano kama nilivyosema hapo awali, lakini si msongamano tu bali pia kutoa fursa ya kuendeleza miji yetu kama Serikali inavyoainisha katika mipango yake, kwani machache ya kuweza kutanua mji huo na ukiangalia mifumo ya mipango miji kwa kiasi kikubwa katika Jiji hili haiko sawa, kwa kuwa ilishakosewa tangu hapo awali.

Mheshimiwa, Mwenyekiti, naipongeza Serikali kwa hatua mbalimbali inazochukua katika sekta ya afya, hatua hizo ni kama kuratibu na kusimamia hospitali zote za halmashauri, vituo vya afya na zahanati kuhakikisha zinatoa huduma bora kwa wananchi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, changamoto hazikosekani. Katika sekta ya afya, katika jimbo langu baadhi ya maeneo bado changamoto zipo, Vituo vya afya Ruvu, Soga, Magindu, Boko, Gwata, Dutumi, Kata ya Kikongo na Kalangalanga vina changamoto mbalimbali ambazo Wizara kama msimamizi na mratibu wa sekta hii hakuna budi kuzitatua changamoto hizo, kuboresha vituo hivyo vya afya ili viweze kutoa huduma bora kwa wananchi na kupungunza idadi ya vifo vinavyotokana na uduni wa vituo hivyo.

Kuongeza ujenzi wa vituo vya afya kutasaidia sana wananchi wangu kupata huduma kwa wakati pale inapohitajika na kuepuka kutembea kwa muda mrefu kufuata huduma ya afya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, changamoto nyingine ambayo ipo katika Sekta ya Afya jimboni kwangu ni upungufu wa nyumba za watumishi wa vituo vya afya, zilizojengwa na Serikali bado kasi yake hairidhishi. Nashauri Serikali kuongeza kasi ili zikamilike kwa wakati mnamo 30 Juni, 2018 kama ilivyosema. Mpango huu ukikamilika utasaidia kupunguza adha hiyo. Vilevile usambazaji wa dawa na vifaatiba uongezwe kwa kiwango kikubwa ili kurahisisha upatikanaji wa dawa kwa wananchi na vifaa tiba.

Mheshimiwa, Mwenyekiti, Serikali inaendelea kupambana na changamoto katika sekta nzima ya elimu; kutoa elimu bure kuanzia darasa la awali hadi sekondari kuwezeshwe kwani shule nyingi kuwa na madarasa ya awali ni hatua nzuri na inahitaji kupongezwa kwani watoto wetu wanapata elimu wakiwa katika vyumba vya madarasa salama kabisa tofauti na hapo awali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, bado changamoto zipo katika sekta ya elimu, baadhi ya maeneo jimboni kwangu tuna changamoto ya matundu ya vyoo, nyumba za Walimu, upungufu wa madarasa, Walimu kulipwa stahiki zao na upungufu wa walimu. Naiomba Serikali kuziangalia changamoto hizi kwa jicho la pekee kwa kuniongezea Walimu, matundu ya vyoo, ujenzi wa nyumba za Walimu na Walimu hawa kulipwa stahiki zao kwa wakati. Mkoa wetu wa Pwani tulikuwa nyuma kielimu ukilinganisha na sasa hivi, changamoto hizi zikiendelea basi zitarudisha juhudi zetu za kuendelea kupandisha kiwango cha elimu jimboni kwangu, matumaini yangu kilio hiki kitapewa kipaumbele kwa maendeleo ya wananchi wangu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, mpango wa uendelezaji wa miji ya kimkakati Tanzania ni mpango mzuri kama ulivyoainishwa na Serikali kwa baadhi ya miji, lakini nina ombi;

katika mpango huu pia Halmashauri yetu ya Kibaha Vijijini ingeingizwa katika mpango huu wenye tija kubwa ya kimaendeleo kwa nchi na eneo husika kwani hukuza nyanja nzima ya ukuaji wa fursa mbalimbali za kiuchumi. Hata hivyo, napenda kukumbusha ahadi ya Mheshimiwa Rais aliyoitoa ya kujenga barabara yenye urefu wa kilometa tano itekelezwe kwani ni muda sasa umepita bila ahadi hiyo kutekelezwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2018/2019 – Wizara ya Madini
MHE. HAMOUD A. JUMAA: Mheshimiwa Naibu Spika, awali ya yote, napenda kumshukuru Mungu mwingi wa rehema kwa kuniwezesha kufika mahali hapa nami kushiriki katika kikao hiki cha bajeti ya Wizara ya Madini ya mwaka 2018/2019. Naipongeza Wizara kwa kuandaa bajeti nzuri itakayokwenda kuboresha sekta hii yenye changamoto mbalimbali.

Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kuipongeza Serikali kwa kuimarisha usimamizi katika sekta ya madini ili kuwezesha sekta hiyo kuchangia kikamilifu katika uchumi wa nchi, kuongeza mapato ya Serikali na kuzalisha ajira. Hatua zilizochukuliwa na Serikali ni pamoja na kukusanya taarifa za uzalishaji wa madini, kuimarisha ukaguzi wa uzalishaji na mauzo kwenye migodi mikubwa na midogo na kufuatilia ukusanyaji wa maduhuli.

Mheshimiwa Naibu Spika, aidha naipongeza kwa zoezi la ukaguzi lililowezesha kukamatwa kwa madini yaliyokuwa yakitoroshwa yenye thamani ya Dola za Marekani takribani 898,523 na shilingi milioni 557. Kwa taarifa za Serikali, ni kwamba katika kipindi cha Julai, 2017 hadi Februari, 2018 maduhuli ya Serikali yaliyokusanywa kutoka sekta ya madini yalifikia shilingi bilioni 180.4. Pamoja na mambo mengine, mafanikio hayo yametokana na usimamizi makini katika sekta ya madini na uamuzi wa Serikali kufungua soko la tanzanite nchini. Hatua hizi ni nzuri na ziwe endelevu kwa manufaa ya Taifa letu.

Mheshimiwa Naibu Spika, aidha, Serikali imeimarisha soko la madini nchini kwa kuhakikisha kuwa madini yanauzwa kwa ushindani ili kuyaongeza thamani na kulipatia Taifa fedha kwa kupitia kodi. Hata hivyo, itakumbukwa kwamba tarehe 20 Septemba, 2017, Mheshimiwa Dkt. John Pombe Joseph Magufuli, Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania alielekeza ujengwe ukuta katika eneo linalozunguka Mgodi wa Tanzanite uliopo Mererani ili kuimarisha ulinzi na kudhibiti utoroshaji wa madini hayo, ujenzi wa ukuta huo wenye mzunguko wa kilomita 24.5 umekamilika. Nitumie fursa hii pia kuwapongeza viongozi na watendaji wote walioshiriki katika ujenzi huo, kwani umesaidia sasa madini yetu ambayo ni ya pekee kwa kuwa yanapatikana Tanzania tu kuwa salama ukilinganisha na hapo awali.

Mheshimiwa Naibu Spika, naipongeza pia Serikali kwa kuja na mkakati katika mwaka 2018/2019, kuwa Serikali itaendelea kuwajengea uwezo wazawa ili washiriki kikamilifu katika sekta ya madini, kwani uwezeshaji huo utakwenda sambamba na utoaji mafunzo kwa wachimbaji wadogo kuhusu teknolojia mbadala ya uchenjuaji dhahabu kwa lengo la kupunguza athari za mazingira na maafa katika maeneo ya migodi. Hatua hizi zote hapo juu ni za kujipongeza kwani ni hatua muhimu kwa kuhakikisha sekta hii muhimu inaliingizia pato Taifa na kukuza uchumi.

Mheshimiwa Naibu Spika, kila kwenye mafanikio hapakosi changamoto na changamoto hizo huzichukua kama fursa ili kuboresha maeneo husika. Bado tuna changamoto kubwa hasa kwa wachimbaji wadogo kutopata elimu ya kutosha na kufanya uchimbaji wenye tija na usioleta athari za kimazingira. Wachimbaji hawa wanapaswa kupewa elimu ili uchimbaji wao ulete tija na Serikali iweze kukusanya kodi zake. Naishauri Serikali kuwapa elimu wachimbaji wadogo kama nilivyosema hapo awali katika kuwapa elimu ya teknolojia mbadala ya uchenjuaji dhahabu na pia iwape elimu ya uchimbaji wenye tija.

Mheshimiwa Naibu Spika, hata hivyo, Serikali inapaswa sasa kuwaangalia hawa wachimbaji wadogo pindi wanapoagiza vifaa kazi namna ya kuwapunguzia kodi. Kufanya hivyo kutawasaidia kufanya kazi kisasa na kuongeza uzalishaji na kupelekea Serikali kupata kodi yake ipasavyo bila shaka yoyote. Aidha, naishauri Serikali kuendelea kusimamia ipasavyo rasilimali zetu zote katika sekta hii kwani tumeshuhudia mambo mengi ya hovyo yakifanywa na baadhi ya watendaji wetu wasiokuwa waaminifu wakishirikiana na baadhi ya wawekezaji ambao nao sio waaminifu kutudidimiza na kujipatia faida kubwa huku Taifa likiambulia patupu.

Mheshimiwa Naibu Spika, pia kumekuwepo na changamoto ya wachimbaji wadogo kuondolewa katika maeneo yao na kutokupewa maeneo mbadala. Ni wajibu wa Serikali kuwalinda wachimbaji wadogo kwani sekta hiyo imetoa ajira kwa watu wetu katika maeneo husika ya machimbo.

Mheshimiwa Naibu Spika, kuna changamoto ya migogoro baina ya wawekezaji na wachimbaji wadogo, ni vema ikaangaliwa na kutatuliwa kwa wakati ili pande zote mbili husika wakaendelea na majukumu yao ipasavyo.

Mheshimiwa Naibu Spika, naunga mkono hoja.