Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Lucia Ursula Michael Mlowe (24 total)

Mapendekezo ya Mpango wa Taifa unaokusudiwa kutekelezwa na Serikali pamoja na Mwongozo wa Kuandaa Mpango na Bajeti ya Serikali katika Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru kwa kunipa nafasi ili nami niweze kuchangia Mpango uliopo mezani. Nianze kwanza kwa kumshukuru Mungu kwa kunijaalia afya njema. Vile vile nichukue nafasi hii kwa namna ya pekee kukishukuru chama changu kwa kuniteua kuwa Mbunge wa Viti Maalum ili niweze kuwatetea Watanzania. Niende moja kwa moja kwenye mchango.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nikianza na suala la Utawala Bora, tunaimba amani, amani, amani na utulivu, lakini niseme ukweli ni miaka 54, hakuna amani na utulivu Tanzania. Wanawake hatuna amani wala utulivu kwa sababu tunadhalilishwa, mfano kwenye Mkoa wangu wa Njombe... (Makofi)
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwenye Mkoa wangu wa Njombe wanawake wengi wanabakwa, vilevile wafanyakazi wa kike wanaokwenda maofisini wanatakiwa kutoa rushwa za ngono. Hii ni wazi na ni dhahiri lakini sisi tumefumba macho tunasema amani. Hii ni amani kwa watu wachache, lakini kwa watu wengine hatuna amani au hawana amani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, siyo hivyo tu, kuna mambo mengi ambayo yanaendelea ya wanawake wajasiriamali. Wanawake wajasiriamali sasa hivi wanahangaishwa, wanakimbizwa huku na huku. Mfano, Mkoa wangu wa Njombe, wanawake wanatolewa barabarani kama vifurushi. Wanatolewa mizigo yao au bidhaa zao zinawekwa kwenye magari ya kutolea takataka, kwa kweli huu ni udhalilishwaji na huu ndiyo tunasema utawala bora, huu siyo utawala bora.
Mheshimiwa Mwenyekiti, bomoa bomoa, wanaodhalilishwa sasa hivi, wanaopata matatizo ni wanawake na watoto kwa sababu mali zao ziko nje na baridi, wanahangaika na baridi na watoto. Ni kweli! Kwa hivi kwa kweli tunasema bado Serikali ya sasa ijipange, ndiyo mmetuletea Mpango lakini je, utatekelezwa? Utatekelezeka?
MWENYEKITI: Waheshimiwa Wabunge utulivu tafadhali, tumsikilize.
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo basi naiomba Wizara, Wizara husika inayohusika na wanawake na kwanza niiombe Serikali, nasikitika sana kwa sababu imefuta Wizara moja inayohusika na Wanawake Jinsia na Watoto. Nasikitika kwa sababu ni chombo ambacho kingeendelea kuwatetea wanawake, Wameunganisha na Wizara kubwa, kwa nini wanatuonea wanawake? Kweli naiomba Serikali mtufikirie wanawake inatuumiza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tunaposema tena juu ya utawala bora tunaona kabisa malalamiko na kutoridhishwa baadhi ya watu kwa mfano watu wa Zanzibar, tunaona kuna kilio kikubwa sana lakini bado tunaimba utawala bora. Naomba hilo tulifikirie Serikali. Tuifikirie na tuone ni namna gani tunawasikiliza hao watu. Jamani Rais aliyetakiwa kutangazwa atangazwe. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kilimo; asilimia kubwa ya wakulima ni wanawake na wanawake ndiyo wanaoshinda mashambani wanabebeshwa mizigo wakiwa na watoto wao, lakini ni wanawake hao hao wanaonyanyasika na Serikali haiwaangalii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pembejeo wanazopatiwa ni feki, mfano Mkoa wa Njombe, safari hii wamepata ridom, dawa ile ya kupuliza ya ukungu ili viazi visipate ukungu, wamepata ridom feki ambayo imesababishia watu hawa kukosa mazao yanayotakiwa kama kipindi kingine wanavyovuna.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, hii ni hasara kwa hawa akinamama ningesema, maana akina mama ndiyo Taifa kubwa, ndiyo wanaolima sana.
Mheshimiwa Mwenyekiti, vilevile pembejeo; Pembejeo zingine ni gharama sana kwa mfano, mbolea ya kupandia, watu wengi wanashindwa kupandia mbolea, wanapanda bila mbolea matokeo yake wanakuwa na mashamba makubwa, wanalima bila utaalam mwisho wa siku wanavunia kwenye kiganja. Halafu bado tunasema kwamba tunataka mapinduzi ya viwanda, tunataka kuwa na viwanda ambavyo vinategemea tena kilimo, sasa kilimo cha aina hii ni kweli tutaweza kutoka hapa tulipo? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ardhi; tunaomba wanawake kwenye huu Mpango, ioneshe wazi kwamba wanawake na wenyewe wanaweza kuwa wasemaji au waingie kwenye mpango na vilevile washirikishwe katika maamuzi ya ardhi. Pia wawe wamiliki wa ardhi. Kwa nini ardhi wamiliki akinababa peke yao na sisi akinamama tuna haki. Haki sawa kwa binadamu wote. Kwa hiyo, naomba huu Mpango tujaribu kuangalia namna gani tunawaingiza akinamama. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu barabara; tena akinamama ndiyo waathirika wa miundombinu mibovu, kwa sababu akinamama ndiyo wanaobeba ujauzito kwa miezi tisa, wanatakiwa kwenda hospitalini kupimwa, lakini mwisho wa siku kwa sababu barabara ni mbovu wanajifungulia njiani. (Makofi)
MWENYEKITI: Ahsante sana Mheshimiwa Mlowe, muda wako umekwisha.
Mpango wa Pili wa Maendeleo wa Taifa kwa kipindi cha Miaka Mitano kuanzia mwaka 2016/2017 – 2020/2021
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza nashukuru sana kwa kunipa nafasi kuweza kuchangia Mpango huu wa Miaka Mitano.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza kabisa nitoe masikitiko yangu, kwa sababu nimeupitia huu Mpango lakini wanawake tumesahaulika katika Mpango huu. Wanawake ndiyo jicho la Taifa, ndiyo wachapakazi, lakini sijaona msisitizo au kipaumbele kwa wanawake.
Mheshimiwa Naibu Spika, nikianza na wanawake wajasiliamali, niki-refer Mkoa wangu wa Njombe, akina mama wajasiriamali wanahangaika sana, wanajitahidi kufanya biashara zao, wanajitahidi kuanzisha shughuli ndogo ndogo kwenye familia zao, lakini hawapati support au mwongozo ambao unaweza kuwasaidia wakasimama. Maana mwanamke akiwezeshwa na akijengewa msingi anaweza kulibadilisha Taifa, hivyo ninaomba kwenye Mpango huu akinamama vilevile waingizwe kwenye kipaumbele. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, suala lingine ni juu ya miundombinu. Wabunge wengi wamechangia juu ya tatizo la miundombinu, niki-refer Mkoa wangu wa Njombe, sasa hivi mvua zinavyoendelea kunyesha, barabara zinazounganisha Mkoa na Wilaya ya Njombe hazipitiki, na huo umekuwa wimbo wa Taifa, kila kipindi zinapoandaliwa Bajeti naona watu wa Njombe wanasahaulika, na hapa kwenye Mpango sijaona Mkoa wangu wa Njombe kama angalau umefikiriwa.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu suala la elimu bure. Elimu bure ni sera ambayo imewafurahisha watu wengi sana hasa wazazi. Lakini kuna changamoto kubwa sana kwenye hiyo sera ya elimu bure, sijaona hapa mkakati wa maandalizi ya walimu ambao watasaidia hasa kwa watoto wadogo, kwa sababu kutokana na hii elimu bure, mwaka huu watoto wengi sana wameandikishwa. Lakini maandalizi ya Walimu hakuna, vyumba vya madarasa hakuna.
Mheshimiwa Naibu Spika, nilifikiri hili lingefanyika baada ya kufanya utafiti, lakini hakuna utafiti uliofanyika, matokeo yake sasa hatutakuwa na msingi kwa hao watoto wadogo, watakwenda huko mashuleni watakaa chini, watacheza cheza watarudi nyumbani, mwisho wa siku watoto hakuna watakacho kipata, na hatimaye tunaharibu msingi wa watoto kutoka kule chini, kwa sababu kule chini ndiko kwenye msingi wa elimu.
Mheshimiwa Naibu Spika, hata tunapoongelea elimu ya juu lazima tuwe na msingi kule chini, kwa hivyo ninaomba mkakati uoneshwe hapa kwenye Mpango wa Miaka Mitano, kwa sababu ni miaka mitano, sasa miaka mitano maana yake hakuna kitakachofanyika kama hakijaoneshwa hapa, tunaomba Waziri wa Fedha ahakikishe anaingiza Mpango huu au mkakati huu, kwa ajili ya maandalizi ya walimu kwa ajili ya watoto wadogo.
Mheshimiwa Naibu Spika, suala lingine ni kuhusu ada elekezi. Shule za private ndiyo zinazotupatia heshima katika nchi yetu, kwa sababu wanatafuta mbinu mbalimbali za kuhakikisha watoto wanafanya vizuri. Wanatumia mbinu mbalimbali kwa gharama kubwa, kutafuta walimu huku na huko hata kutoka nje, kuhakikisha wanaleta elimu kwa watoto wetu inayofaa na ndiyo maana shule za private ndizo zinazoongoza. Sasa tunapowaletea maelekezo juu ya ada kwamba watoe kulingana na maelekezo yetu tunawakosea haki. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, suala la afya ni tatizo kubwa kwa sababu miundombinu ya hospitali ni mibaya sana. Niki-refer Mkoani kwangu Njombe, mwezi wa pili Naibu Waziri wa Afya alitembelea Hospitali ya Kibena na akatoa maelekezo kwamba wahakikishe wanabadilisha au wanaleta mabadiliko na kurekebisha baada ya siku 90 wawe wamefanya kazi hiyo. Lakini ukienda sasa hivi pale Kibena ni majanga, hakuna hata paracetamol, hakuna x-ray, hakuna hata vipimo vile vingine kwa ajili ya maabara reagents hakuna, na miezi mitatu nafikiri tayari huu ni mwezi wa tatu sasa. Kwa hiyo niombe suala hili la afya liangaliwe kwa namna ya pekee, kwenye Mpango huu wa miaka mitano.
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu kilimo, Serikali imekuja na sera ya viwanda, lakini huwezi ukawa na viwanda kama hujaandaa mazao. Wakulima wetu wamekuwa wakipuuzwa sana. Niki-refer Mkoa wangu wa Njombe, mwaka huu wameunguliwa viazi vyao, sikuona jitihada iliyochukuliwa kuwasaidia wakulima hawa na ni kilio kikubwa sana kwa Mkoa wetu wa Njombe, sikuona Serikali inachukua jitihada ya pekee kuwasaidia wale wakulima.
Mheshimiwa Naibu Spika, wakulima hawa wamekata tamaa, ningeomba tafadhali watu wa Njombe wafikiriwe, hasa wale wakulima wadogo wadogo, zaidi akina mama ndiyo hasa ambao wanateseka na kilimo, lakini mwaka huu wamepoteza pesa zao, na hawana tena mtaji wa kununua viazi kwa ajili ya mwakani. Niombe suala hili lichukuliwe kama inavyochukuliwa dharura sehemu nyingine au kwenye matukio mengine, mara nyingi yanapotokea mafuriko au nyumba zinaezuliwa, kuna pesa au kuna msaada wa dharula ambao huwa unatolewa kwa watu hawa, niombe hata Njombe wakulima wapate msaada kama huo kwa sababu hiyo kwao imekuwa janga.
Mheshimiwa Naibu Spika, suala la mazingira hasa kwa Mkoa wangu wa Njombe kwa kweli yanatisha, hasa kwa upande wa takataka au karatasi plastic. Sijaona mkakati ambao unaonesha kwamba suala hili litaweza kushughulikiwa kwenye Mpango huu, imedokezwa kidogo sana, lakini mimi niombe suala hili liingizwe tena litiliwe mkazo, kwa sababu kweli takataka au makaratasi ya plastic pamoja na chupa za plastic ni majanga. Kila kona unakuta kuna chupa za plastic, siyo makaratasi tu lakini hata chupa za plastic za soda na juice zimetupwa kila kona. Hivyo ningeomba huku kwenye Mpango basi ioneshwe kwamba Serikali itachukua hatua gani kuweza kukomesha suala hili la plastic.
Mheshimiwa Naibu Spika, sambamba na hilo tuna tatizo kubwa la utoaji taka, kwenye mashimo ya takataka. Nili-fight na Mkoa wangu wa Njombe, takataka zinajaa, zinafurika, ukiuliza Mkurugenzi anasema gari ni moja kwa hivi inashindikana kutoa takataka hizi, hivyo basi ningeomba suala la mazingira litiliwe mkazo. Vilevile juu ya utunzaji wa vyanzo vya maji, naomba vilevile lisisitizwe kwenye Mpango huu, kwa sababu ndio madhara hayo tunayoyaona sasa ambayo yanatuathiri, mabadiliko ya hali ya hewa, ni kutokana na mazingira yasiyo rafiki kwa binadamu. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu ushuru, wajasiriamali wengi wanakata tamaa kwa sababu ya ushuru na kodi mbalimbali au tozo mbalimbali, kwa mfano, wajasiriamali wa Njombe, hasa pale Njombe Mjini, kwa kweli wanatia huruma. Mtu ana nyanya anatembeza kwenye sinia ameweka kantini yake ndogo hapo, lakini anatozwa hela nyingi sana, naomba hili liangaliwe kwa hawa wajasiriamali wadogo, wasaidiwe na hii ningeomba ioneshwe kwenye Mpango, ni namna gani hawa wajasiriamali watasaidiwa.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Ofisi ya Waziri Mkuu kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. LUCIA U. M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuchangia hotuba ya Waziri Mkuu kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la kwanza ni uwezeshaji wananchi kiuchumi:-
(i) Serikali itoe mafunzo ya ujasiriamali kwa vikundi vya wanawake wa Halmashauri ya Mji wa Njombe, Makambako,Wanging’ombe, Lupembe, Makete na Ludewa. Mafunzo hayo yalenge namna ya kuanzisha na kuendesha biashara ndogo na namna ya kutunza mitaji.
(ii) Serikali ianzishe Benki za Wanawake katika mikoa yote na hasa kwa Mkoa wa Njombe kwenye Wilaya zake zote.
(iii) Wajasiriamali wadogo wa Njombe hasa Wamachinga na wauza matunda hawana maeneo maalum kwa ajili ya biashara zao, naomba Serikali iwasaidie kuwatafutia maeneo mazuri ya kufanyia biashara zao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pili, ni kuhusu vijana; naomba Serikali iwafikirie vijana wa Mkoa wa Njombe kwa kuhakikisha wanapata mikopo kupitia vikundi vya vijana, fedha ambazo ziko kwenye Halmashauri. Pia wapewe mafunzo ya namna ya kuanzisha na kuendesha biashara.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tatu ni kuhusu Benki ya Maendeleo ya Kilimo; Serikali ianzishe Benki za Kilimo katika Mkoa wa Njombe kila Wilaya, yaani Makete, Wangingo’mbe, Makambako, Lupembe, Ludewa na Njombe Mjini, pia wakulima wapewe mikopo kupitia Benki hiyo ya Wakulima kwa riba nafuu
Mheshimiwa Mwenyekiti, nne, ni suala la miundombinu; barabara zote za Mkoa wa Njombe, Njombe - Ludewa, Njombe - Makete, Njombe - Lupembe, zina hali mbaya. Naomba Serikali itenge bajeti mwaka 2016/2017 kwa ajili ya kutengeneza barabara hizo kwa kiwango cha lami.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tano, ni suala la maji; katika Mkoa wa Njombe ni kubwa. Naomba Serikali itenge bajeti ya kutosha kwa ajili ya Mradi wa Maji katika Vijiji vya Lugenge, Halmashauri ya Mji wa Njombe na Makambako.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sita ni kuhusu mazingira; Halmashauri ya Mji wa Njombe ina tatizo kubwa la mlundikano wa taka kwenye vizimba na gari ni moja. Naomba Serikali itenge bajeti kwa ajili ya kuongeza magari ya takataka.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha.
(ii) Serikali ianzishe Benki za Wanawake katika mikoa yote na hasa kwa Mkoa wa Njombe kwenye Wilaya zake zote.
(iii) Wajasiriamali wadogo wa Njombe hasa Wamachinga na wauza matunda hawana maeneo maalum kwa ajili ya biashara zao, naomba Serikali iwasaidie kuwatafutia maeneo mazuri ya kufanyia biashara zao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pili, ni kuhusu vijana; naomba Serikali iwafikirie vijana wa Mkoa wa Njombe kwa kuhakikisha wanapata mikopo kupitia vikundi vya vijana, fedha ambazo ziko kwenye Halmashauri. Pia wapewe mafunzo ya namna ya kuanzisha na kuendesha biashara.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tatu ni kuhusu Benki ya Maendeleo ya Kilimo; Serikali ianzishe Benki za Kilimo katika Mkoa wa Njombe kila Wilaya, yaani Makete, Wangingo’mbe, Makambako, Lupembe, Ludewa na Njombe Mjini, pia wakulima wapewe mikopo kupitia Benki hiyo ya Wakulima kwa riba nafuu
Mheshimiwa Mwenyekiti, nne, ni suala la miundombinu; barabara zote za Mkoa wa Njombe, Njombe - Ludewa, Njombe - Makete, Njombe - Lupembe, zina hali mbaya. Naomba Serikali itenge bajeti mwaka 2016/2017 kwa ajili ya kutengeneza barabara hizo kwa kiwango cha lami.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tano, ni suala la maji; katika Mkoa wa Njombe ni kubwa. Naomba Serikali itenge bajeti ya kutosha kwa ajili ya Mradi wa Maji katika Vijiji vya Lugenge, Halmashauri ya Mji wa Njombe na Makambako.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sita ni kuhusu mazingira; Halmashauri ya Mji wa Njombe ina tatizo kubwa la mlundikano wa taka kwenye vizimba na gari ni moja. Naomba Serikali itenge bajeti kwa ajili ya kuongeza magari ya takataka.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuchangia hoja ya Wizara ya Kilimo katika mambo yafuatayo kwa ajili ya Mkoa wangu wa Njombe. Katika Mkoa wa Njombe kumetokea janga la viazi kuungua kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa. Hivyo wananchi wamepoteza mtaji katika zao hilo la viazi na kusababisha wakulima hao kukata tamaa kulima zao hilo.
Mheshimiwa Naibu Spika, kutokana na wananchi hao kupata hasara kubwa na kupoteza fedha ambazo wengi wao walikuwa wamekopa na wanadaiwa na taasisi mbalimbali ambazo walikopa, naiomba Serikali kupitia Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi kuona namna ya kuwasaidia wakulima hao kuwatafutia mbegu kutoka nchi ya Kenya.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba ushuru wa mbao utolewe mara moja na siyo mara mbili au tatu kama ilivyo sasa. Ushuru hutozwa mbao zinapotoka porini, hutozwa mbao zinapoingia na kutoka kwenye maeneo ya halmashauri ambapo mbao zinaanikwa. Ushuru hutozwa tena zinapopita katika mageti ya barabarani zinaposafiri kwenda mikoa mingine kutoka Mkoa wa Njombe. Hivyo, naomba ushuru huo utolewe mara moja na kisha wafanyabiashara hawa wapewe risiti ambayo itaonyeshwa kwenye kila geti watakapopita.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa kuwa Mkoa wa Njombe ni kati ya mikoa mitano inayozalisha mazao ya chakula kwa wingi na kwa kuwa pembejeo ni gharama, naomba bei ya pembejeo ishuke kusudi wakulima wa Mkoa wa Njombe waweze kupata unafuu wa pembejeo hizo.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Elimu, Sayansi, Teknolojia na Ufundi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru sana kwa kunipa nafasi. Kwanza nimshukuru Mungu kwa kunijalia afya njema na kuweza kufika hapa ndani saa hii.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niwe wazi kwamba mimi nina shule, vilevile ni Mwalimu na nina Kituo cha Watoto Yatima. Hivyo vyote kwangu ni mwiba. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nikianza na suala la watoto yatima, tunaongelea suala la mikopo, kwangu mimi mwenye Kituo cha Watoto Yatima nimekuwa na watoto na vijana zaidi ya 451 ambapo 15 walitakiwa kwenda chuo kikuu kwa njia ya mkopo lakini hawakuweza kufanikiwa, sielewi ni vigezo vipi ambavyo vimekuwa vikitumika kwa ajili ya kupata mikopo. Hivyo naona kuna matatizo kwenye mikopo, Bodi ya Mikopo ina matatizo.
Kwa hiyo, Mheshimiwa Waziri niombe uone namna utakavyofuatilia suala hili na kuhakikisha kwamba vigezo stahiki vinatumika kwa ajili ya mikopo hiyo hasa kwa watoto yatima na watoto wanaoishi katika mazingira hatarishi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nije katika suala la Walimu; mimi kama Mwalimu nina uchungu sana, nina uchungu na maisha wanayoishi Walimu kwa sababu mwenyewe nimekuwa katika mazingira hayo magumu. Mwalimu inafika hatua Afisa Elimu anakuchapa makofi au vibao, mfano, kule Rukwa kuna Mwalimu alichapwa na Afisa Elimu, jamani haki ziko wapi kwa Walimu? (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, hiyo haitoshi Walimu wanapangiwa kwenda kufanya kazi maeneo ya mbali. Mfano pale Njombe nina Walimu zaidi ya watano walipangiwa kazi Mwanza. Walimu hawa walikuwa ni wanandoa, lakini unakuta Mwalimu wa kike anapangiwa Mwanza, mume wake anapangiwa Kondoa. Hapa naona vilevile Sheria ya Ndoa ya mwaka 1971 inakinzana na Sheria ya Ajira.
Mheshimiwa Naibu Spika, Sasa tuone namna gani tunawasaidia Walimu kwa kuweka sheria hizi mbili vizuri kwa sababu sasa hivi tunaongelea suala la UKIMWI na Mkoa wangu wa Njombe ninavyoona ndiyo unaoongoza, halafu bado tunawatenganisha Walimu hawa wanandoa, kwa kuwapeleka kukaa maeneo tofauti, tunategemea nini. Kwa hiyo, naomba Mheshimiwa Waziri, akisaidiana na Mheshimiwa Waziri wa TAMISEMI, waone namna gani tunawasaidia Walimu hawa, wanandoa naomba wapangwe sehemu moja. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, lingine ni suala la mitaala; miaka ya nyuma kabla ya mwaka 2005 mitaala ilikuwa imejielekeza zaidi kwenye maarifa, lakini baada ya mwaka 2005 mitaala hii ilibadilishwa na ikaja kuboreshwa mwaka 2013. Mitaala hii imekuwa angamizo kwa kweli, kwa nini imekuwa angamizo? Watoto wetu sasa hivi wanajua kusoma vizuri na kuweza kutoa maana ya vitu fulani au kujieleza lakini hawajui kufanya kazi yoyote ile. Mfano mtu mpaka yuko Chuo Kikuu hajui hata kusonga ugali, mtu yuko chuo kikuu hajui kufua nguo, sasa hiyo ni mitaala ya namna gani? (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, namwomba Mheshimiwa Waziri turudi kwenye mitaala ambayo tulisoma sisi kule nyuma. Mtu kuanzia darasa la nne anajua namna ya kufanya kazi ndani ya nyumba, namna ya kuelekeza hata wadogo hata kama yeye ni mdogo anajua namna ya kuelekeza mdogo wake, anajua kufua nguo, anajua kuosha vyombo, lakini sasa hivi hakuna. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, sayansi ya jamii haipo tena, nitoe tu mfano mdogo tu, tukiwa darasa la nne, mimi nikiwa darasa la nne, nilijua hata maana ya pazia, unapoweka pazia ndani ya nyumba, unapoweka kwenye dirisha ugeuzie wapi na maana yake nini, lakini hata ukimuuliza mtu aliyemaliza chuo kikuu hajui hata maana yake, hajui hata lengo la pazia ndani ya nyumba ni lipi. Kwa hiyo, nimwombe Mheshimiwa Waziri, tutumie njia yoyote turudi kwenye mitaala yetu ile tuliyoiacha, elimu tumeipeleka wapi? Sayansikimu tumeipeleka wapi, watoto hawajui kupika. Kwa hivyo, niombe tafadhali, Serikali ilione hili tusaidiane kuhakikisha tunarudi kule nyuma, tuwasaidie, tuokoe Taifa hili linaloangamia.
Mheshimiwa Naibu Spika, suala linguine, sasa hivi tumeanza kwa nguvu zote na ni jambo jema, kuwahamasisha watu ambao walikopa na wengi wetu humu ndani nafikiri tulikopa, tumesoma kwa mkopo, lakini hebu tujiulize, tunapohamasisha kurudisha hiyo mikopo hao watu wote wamepata ajira! Watu wengi wako mitaani na ndiyo maana inakuwa vigumu kufuatilia kuwa na mapato makubwa yanayotokana na mikopo kwa sababu wengi hawajapata ajira, hivyo tuone ni namna gani tunawafuatilia wale wa mitaani tutumie njia ya kisasa kuweza kuwafutilia hao walioko mitaani na kuhakikisha tunakusanya pesa hizo.
Mheshimiwa Naibu Spika, vile vile tutengeneze mazingira ya wao kuajiriwa na hata kama inawezekana basi, tutumie njia ya kuwafundisha au kuielimisha jamii namna gani iweze kuwa na njia za kujitegemea au ujasiriamali ili waweze kurudisha pesa hizi ambazo wananatakiwa warudishe. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, suala lingine ni suala la uhamisho. Sasa hivi wanahamishwa watumishi toka kona moja hadi nyingine, lakini hawapati pesa za uhamisho. Unakuta Mwalimu anapangiwa kwenda kufundisha mfano Mwanza au Tabora, anafika kule hana hela ya kujikimu, hana sehemu ya kukaa, mwisho wa siku anaanza kuombaomba, huyo ni Mwalimu na huko ni kumdhalilisha Mwalimu. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hivyo nimwombe Mheshimiwa Waziri, tuwasaidie watu hawa, tunapowapangia tuhakikishe basi pesa ya kujikimu tumeiandaa na mahali pa kukaa tumepaandaa na nyumba za Walimu ziandaliwe. Walimu wengi sasa hivi wamekata tamaa wanahama fani kutokana na ugumu huo wa maisha. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, baada ya kusema hayo, naomba niunge hoja ya Upinzani kwa asilimia mia moja. Ahsante sana.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba na mimi nichangie katika Wizara hii ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji.
Katika nchi yetu tuna rasilimali za kutosha ikiwa ni pamoja na madini, mazao, bandari, mbuga za wanyama, mifugo. Mkoa wa Njombe ni moja ya mikoa mitano inayozalisha mazao ya chakula na mazao ya biashara. Mazao ya chakula ni kama matunda, viazi, mahindi, ngano, maharage na kadhalika; mazao ya biashara ni pamoja na chai, mbao na kadhalika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini hadi sasa Mkoa wa Njombe hauna viwanda vinavyoeleweka. Naomba Serikali ione ni namna gani inapeleka wawekezaji watakaosaidia kuanzisha viwanda vya kripsi zinazotokana na viazi, viwanda vya mbao; viwanda vya karatasi, viwanda vya mafuta ya alizeti na viwanda vya juice.
Pia Serikali iwasaidie wajasiriamali wadogo wadogo ili kuanzisha viwanda vidogo vidogo kama vile viwanda vya vikapu, mapambo, sabuni na kadhalika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha, ahsante.
Makadirio ya Matumizi ya Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuchangia katika Wizara hii kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuna tatizo la viwanja vya michezo kwa shule za msingi katika mji wa Njombe. Shule hizo ni shule ya msingi ya Mpechi, Sabasaba na Idundilanga katika Halmashauri ya Njombe Mji.
Mheshimiwa Mwenyekiti, shule hizo zilikuwa na viwanja ambavyo vimechukuliwa na Chama cha Mapinduzi (CCM). Naomba Waziri asaidie kutatua tatizo hilo ili viwanja hivyo virudi kwenye shule hizo waweze kufanya michezo kama ilivyokuwa huko nyuma.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 20 16/2017 - Ofisi ya Rais, TAMISEMI, Utumishi na Utawala Bora
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, nipo. Ahsante sana kwa kunipatia nafasi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa naomba niwashukuru viongozi wangu wa CHADEMA kwa kuniona. Naomba nijikite kwenye vipengele viwili. Kipengele cha kwanza utawala bora na cha pili ni TAMISEMI.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nikianza na utawala bora. Sisi kama Wabunge ni wawakilishi wa wananchi, tupo hapa kuwawakilisha wananchi. Kama wawakilishi wa wananchi tunapaswa wananchi wetu waone nini tunakifanya humu ndani, lakini hadi sasa hivi sielewi, kama Wabunge kwa nini tumejifungia humu ndani? Sielewi kwa nini tumejifungia humu ndani na tunaogopa nini? Niwaulize Chama cha Mapinduzi kwa nini mnaogopa kutuonesha kwenye luninga?
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la pili katika utawala bora; watendaji walioko Serikalini wana…..
TAARIFA...
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, sipokei taarifa kwa sababu sijasoma.
Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Mkoa wangu wa Njombe watendaji hawa wanawanyanyasa sana wanawake wajasiriamali na nina ushahidi. Mfano mwaka jana Mkuu wa Wilaya ya Njombe ambaye sasa hivi kwa bahati mbaya ni marehemu, aliwakemea watu wa CHADEMA kwa sababu eti wamevaa mavazi ya CHADEMA wakiwa barabarani na aliwashtaki, hata kesi ilikuwa mahakamani. Kwa hiyo, hii inaonyesha ni namna gani Serikali inavyopendelea wana-CCM.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Katiba yetu, Ibara ya 20 inasema; “Kila mtu ana haki ya kuchagua chama anachokitaka.” Lakini sijaelewa kwa nini Serikali ya CCM inawatenga UKAWA. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo lingine niende moja kwa moja kwenye suala la kilimo, nikiangalia bajeti...
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, wananchi wa Njombe wametengewa kiasi hicho kidogo, naomba unilinde Mwenyekiti muda wangu…
Mheshimiwa Mwenyekiti, upande wa bajeti ya kilimo, Njombe ni kati ya Mikoa ambayo inazalisha chakula kwa wingi, lakini ukiangalia bajeti iliyotengwa kwa ajili Mkoa wa Njombe ni fedha ndogo sana ukilinganisha na maeneo mengine ambyo pengine hata hayazalishi. Hivyo ninaomba Waziri anayehusika kuiongezea bajeti ya kilimo.
Suala lingine ni juu ya ukusanyaji wa mapato. Ukusanyaji wa mapato katika Mkoa wangu wa Njombe kwa kweli unatuchanganya kwa sababu fedha zinazokusanywa kwenye Halmshauri hazieleweki zinafanya kazi gani, wakati mwingine fedha hizo zinazokusanywa hazikusanywi inavyotakiwa. Kwa mfano, pale Njombe kuna magari mengi (mabasi) yanayotakiwa kulipa ushuru, lakini utakuta fedha zilizokusanywa ni kidogo hazilingani na yale mabasi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala lingine ni juu ya elimu. Walimu wengi hawana nyumba na wengine hawajapata mafao yao, lakini wameshastaafu. Hivyo naomba Waziri wa TAMISEMI kuwasaidia watu hawa wa Njombe angalau walimu waweze kupata haki zao hasa wale waliostaafu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala lingine ambalo kwa Mkoa wa Njombe kwa kweli ni suala nyeti ni kuhusu miundombinu ambayo kila siku ninaongea. Mkoa wa Njombe ni kati ya Mikoa ambayo inazalisha mazao kwa wingi, ni kati ya ile Mikoa mitano ambayo inazalisha, lakini barabara zake ni mbovu. Sasa hivi watu wanashindwa kusafirisha hata mazao yao kutoka kwenye maeneo ya pembezoni, wanashindwa kuleta mijini kwa sababu barabara zimeharibika sana.
Hivyo basi niombe tena kuifikiria Njombe kwa sababu nimeangalia hapa kwenye bajeti naona fedha kwa ajili ya miundombinu ya barabara ni fedha kidogo sana. In fact katika kupitia hii bajeti karibu mafungu yote ni kidogo. Kwa hivyo, ninaomba Waziri wa TAMISEMI aliangalie hilo kurekebisha hii bajeti angalau kuwaongezea bajeti ya kutosha. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, niongelee juu ya suala la Mwenge. Mwenge kwa asilimia kubwa mimi kama shahidi unasaidia kueneza magojwa ya UKIMWI. Kwa sababu watu wanalala humo, wanalala wakati mwingine analala hata kwenye makuburi, wanatoa ile misalaba, hivyo naomba mwenge…
Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuchangia katika Wizara hii ya Madini mambo yafuatayo:-
Katika Mkoa wa Njombe Vijiji vingi havina umeme, mfano, katika Halmashauri ya Njombe Mjini, Kata tatu tu ambazo ziko mjini, wakati Kata kumi ni za vijijini hata kama vijiji hivi vina hadhi ya mji. Hivyo, naiomba Serikali ione ni namna gani inasaidia hizo kata kumi ambazo hazina mradi wa REA kwa sababu zina hadhi ya mji wakati kata hizo ziko vijijini, mradi wa REA ni wa vijijini tu.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa kuwa ukataji wa miti huharibu mazingira, ili kuzuia ukataji wa miti bei ya gesi ipungue ili watu wengi watumie gesi kuliko kutumia kuni na mkaa.
Mheshimiwa Naibu Spika, pia kwa kuwa kuna vyanzo vingi vya kupata nishati, basi Serikali ifanye utafiti maeneo mbalimbali kwa kuzingatia rasilimali zilizopo kwenye maeneo hayo kwa ajili ya kutengenezea nishati. Mfano, maeneo yenye mifugo mingi basi Serikali ione namna ya kupeleka program ya kutengeneza umeme au nishati ya gesi kutokana na kinyesi cha wanyama. Hali kadhalika maeneo yenye maji mengi au takataka nyingi kama maeneo ya mijini basi takataka hizo zitumike kutengenezea gesi.
Mheshimiwa Naibu Spika, Mkoa wa Njombe hasa Njombe mjini, inazalisha takataka nyingi basi takataka hizo zitumike kwa ajili ya kutengenezea gesi.
Mheshimiwa Naibu Spika, Wilaya ya Ludewa ina madini mengi ikiwemo chuma, makaa ya mawe na mengine. Naomba Serikali ihakikishe inasimamia uchimbaji wa madini ambayo yatatuongezea kipato. Wawekezaji wanaofika kwenye migodi hiyo ya Liganga na Mchuchuma wahakikishe wanapeleka huduma za jamii katika maeneo hayo ya Mchuchuma na Liganga pamoja na Wilaya yote ya Ludewa. Huduma hizo kama Umeme, Maji, huduma za afya na barabara za lami.
Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Mkoa wa Njombe na hasa Halmashauri ya Mji wa Njombe kumekuwa na changamoto nyingi sana kuhusiana na ardhi pamoja na nyumba. Changamoto ya kwanza ni upimaji wa ardhi. Maafisa Ardhi wamekuwa wakimilikisha viwanja kwa zaidi ya mteja mmoja. Maafisa wamekuwa wakipima viwanja ambavyo ni ndani ya mita 60 na mwisho wa siku wamejikuta wanawekewa alama ya “X” kwenye nyumba hizo na hatimaye kuwatia hofu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, wananchi wamekuwa wakichukuliwa ardhi bila kujadiliana na wenye maeneo husika. Mfano, Mtaa wa Kambarage na Mji Mwema, hadi sasa hivi kuna mgogoro unaoendelea kati ya mwekezaji na wananchi. Naitaka Serikali ifanye maelewano na wenye ardhi kabla ya kuchukua ardhi hiyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nataka kujua kutoka kwa Waziri wa Ardhi; je, mashamba, majengo na rasilimali nyingine za Njodeko na Njoruma anamiliki nani? Kwa sababu mashirika hayo yalianzishwa na wananchi ili kuleta maendeleo katika Mkoa wa Njombe.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nataka kujua nini kinaendelea kwenye maeneo ya utafiti Igeli na Ichenga yaliyokuwa kwa ajili ya kuwasaidia vijana? Naiomba Serikali kuona namna ya kutumia maeneo hayo kwa ajili ya vijana kujifunza na hatimaye kuwa wakulima wa kisasa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, awali watendaji walikuwa wanakusanya kodi za majengo, asilimia 80 ilikuwa inakwenda Halmashauri na asilimia 20 ilikuwa inarudi kwenye Serikali za Mitaa. Baadaye utaratibu umebadilika, wameweka mawakala ambao wamekuwa wakikusanya asilimia 60 kwenda Halmashauri, asilimia 20 wanachukua mawakala, asilimia 20 inarudi kwenye Serikali za Mitaa. Tunapoteza mapato hayo. Nashauri Serikali kuwa kodi hizo zikusanywe na watendaji kusudi asilimia 70 iende Halmashauri, asilimia 30 irudi kwenye Serikali za Mitaa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, juu ya ujenzi ndani ya mita 60, napenda kuishauri Serikali kwa Mkoa wa Njombe wawekewe utaratibu wa mita 30 badala ya 60.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuchangia katika Wizara hii kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, kumekuwa na changamoto ya uchomaji wa misitu hovyo hasa kipindi cha miezi ya saba hadi kumi na moja. Tatizo hilo la uchomaji limekuwa kubwa sana na la kawaida katika Mkoa wa Njombe, katika maeneo ya Kifanya na maeneo mengine. Napenda kuishauri Serikali kusimamia sheria lakini pia wachukue hatua kali dhidi ya wananchi watakaobainika wanachoma moto.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pia kumekuwa na changamoto ya TANAPA kufyeka mahindi, ndizi, miwa katika kijiji cha Luduga, Wilaya ya Wanging‟ombe. Nashauri Serikali itoe elimu kwa wananchi wa maeneo hayo kuhusu maeneo ya hifadhi na kuweka mipaka kati ya hifadhi na maeneo ya kulima wananchi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pia wafanyakazi wa hifadhi wasinyanyase wananchi kwa kuwapiga na kuwapeleka kwenye vituo vya polisi. Wawe na
uzalendo wa kujadiliana badala ya kutumia nguvu kwa kuwafyekea mazao yao na huo sio ubinadamu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha, ahsante.
Mapendekezo ya Mpango wa Maendeleo wa Taifa Unaokusudiwa Kutekelezwa na Serikali Pamoja na Mwongozo wa Kuandaa Mpango wa Bajeti ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuchangia mambo yafuatayo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, Mchuchuma na Liganga. Suala la mradi wa madini ya Mchuchuma na Liganga limechukua muda mrefu, naiomba Serikali sasa ichukue hatua haraka ya kutatua tatizo la kulipa fidia kwa wananchi wanaozunguka maeneo ya madini ambapo waliahidiwa kulipwa mwezi Juni, 2016, kiasi cha Shilingi bilioni 14. Pia Serikali ikamilishe mazungumzo kuhusu bei za umeme ambayo inasuasua. Wananchi wamehamasishwa kulima matunda na nafaka kwa kutegemea kupata soko la uhakika kwenye machimbo hayo.
Mheshimiwa Naibu Spika, Utawala Bora. Wafanyakazi/watumishi wengi wa umma wanafanya kazi kwa hofu na woga na kupoteza ubunifu kutokana na utumbuaji wa majipu ambao haufuati utaratibu.
Mheshimiwa Naibu Spika, wafanyabiashara wakubwa kwa wadogo wamekata tamaa sana kutokana na kodi zisizo na utaratibu, TRA inawakamua sana wafanyabiashara hao. Wafanyabishara wadogo wananyanyaswa sana kwa kutozwa kodi nyingi na hata kuua mitaji ya wafanyabiashara.
Mheshimiwa Naibu Spika, Miundombinu. Tunapoongelea suala la Liganga na Mchuchuma lazima suala la barabara lipewe umuhimu sana. Barabara ya Njombe Mjini – Ludewa ni ya vumbi na kipindi cha mvua inaharibika sana. Naomba barabara hii iingie kwenye mpango wa 2017/2018 kwa ajili ya maandalizi ya uchimbaji wa madini ya Liganga na Mchuchuma.
Mheshimiwa Naibu Spika, Maji; gharama za maji zinawatesa wananchi, naomba suala la maji na gharama za maji ziangaliwe, wananchi wanaletewa bili kubwa za maji.
Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru sana na naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 – Ofisi ya Makamu wa Rais, Muungano na Mazingira
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kuwa mabadiliko ya tabianchi ambayo yamebadili majira ya mwaka kwa kuyachelewesha au kuyawahisha na madhara yanayotokea kutokana na mabadiliko hayo mara nyingi yanakuwa ni kuharibika kwa miundombinu na pia watu kupoteza maisha.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, naishauri Serikali iwekeze katika sekta za kuzuia na kupambana na mabadiliko ya tabia nchi. Mfano kusimamia sheria za utunzaji wa mazingira kama vile upandaji miti, kuzuia watu wanaokata miti ovyo na wanaochoma ovyo misitu na kusababisha ongezeko la ukaa. Wachukuliwe hatua stahiki.
Mheshimiwa Mwenyekiti, uzalishaji na matumizi ya mifuko ya plastiki. Kwa kuwa vifungashio vya plastiki vinachafua mazingira, basi naishauri Serikali ione utaratibu wa kufanya recycling ili isiathiri mazingira na isiathiri wananchi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nishati mbadala; ili kupunguza au kuondoa kabisa uharibifu wa mazingira kupitia ukataji wa miti kwa ajili ya kuni na mkaa, basi Serikali waje na mkakati wa kutafuta wawekezaji wajenge kiwanda cha kuchakata gesi hapa Tanzania na kuiweka kwenye mitungi na kuisambaza nchi nzima.
Mheshimiwa Mwenyekiti, takataka; Miji yetu inazalisha taka nyingi zikiwemo taka ngumu na taka za maji. Hakuna mfumo rasmi unaotumika ili kuhakikisha taka mbalimbali zinakusanywa ipasavyo. Naishauri Serikali kuweka mfumo rasmi wa kutupa taka hizo. Naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Wizara ya Katiba na Sheria
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, katika nchi yetu kuna hali ya kutisha kwa sababu ya utekwaji wa watu (wananchi) lakini Serikali imenyamaza kimya, mfano kutekwa kwa Ben Saanane. Naiomba Serikali ishughulikie suala hili na hasa kumleta Ben Saanane.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sheria zetu za jinai zimesisitiza kwamba utekaji nyara kwa lengo la kuua au kuumiza mtu ni kosa kubwa la jinai. Chini ya Kifungu cha 248 cha Sheria ya Kanuni ya Adhabu, kwa mfano;
“Mtu yeyote ambaye anamteka nyara au kumtorosha mtu yeyote ili mtu huyo auawe, au aweze kutupwa ili kuwekwa katika hatari ya kuuawa, atakuwa anatenda kosa na anawajibika kwa adhabu ya kifungo cha miaka kumi”
Kwa mujibu wa kifungu cha 250 cha sheria hiyo, kuteka nyara kwa lengo la kumuumiza mtekwa nyara ni kosa la jinai vilevile na adhabu yake ni kifungo jela kwa muda wa miaka kumi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la kuwazuia watu wasiwe na uhuru wa mawazo ni kukiuka Katiba ya nchi Ibara ya 18(a) inayosema:-
“Kila mtu-
(a) Anao uhuru wa kuwa na maoni na kueleza fikra zake”
Mheshimiwa Mwenyekiti, kumekuwepo na kamatakamata ya baadhi ya Wabunge na wananchi wengine kwa sababu ya kueleza au kutoa mawazo yao ya kuikosoa Serikali. Naishauri Serikali kusikiliza mawazo hayo na kuyatendea kazi kwani ni kwa njia ya kukosolewa Serikali inaweza kuboresha utendaji wake.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la ndoa za utotoni, naiomba Serikali kurekebisha Sheria ya Ndoa ili kuwatendea haki watoto wa kike.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuzuia mikutano ya hadhara, hapa naona Serikali inakiuka Katiba ya Jamhuri ya Muungano Ibara ya 20(1) inayosema:
“Kila mtu anao uhuru wa kukutana na watu wengine kwa hiari yake na kwa amani, kuchanganyika, kushirikiana na watu wengine, na kwa ajili hiyo kutoa mawazo yake hadharani na kuanzisha na kujiunga na vyama au mashirika yaliyoanzishwa kwa madhumuni ya kuhifadhi au kuendeleza imani au maslahi yake au maslahi mengineyo.”
Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali iruhusu mikutano ya vyama vya siasa kwani hii ni kulingana na Katiba.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, Sekta ya Uchukuzi, Mamlaka ya Viwanja vya Ndege, pamoja na kazi nzuri inayofanywa na Wizara na wataalam wake, naomba nishauri kwamba viwanja vya ndege vikarabatiwe na hasa kiwanja cha ndege cha Mkoa wa Njombe. Kiwanja hiki kimeharibiwa sana na watu wanaopita katikati ya kiwanja, hata magari yanapita uwanjani. Hii ni kutokana na uwanja kuwa katikati ya mji. Naiomba Serikali itengeneze uwanja huo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishukuru Serikali kwa kusikiliza kilio cha watu wa Njombe na kutenga fedha kwa ajili ya barabara ya Itoni – Ludewa – Njombe – Makete – Kibena – Lupembe – Madeke. Naiomba Serikali kuhakikisha kwamba fedha hiyo iliyotengwa inapelekwa ili kazi ianze kama ilivyopangwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kuwa barabara za vijijini katika maeneo mengi na hasa katika Mkoa wa Njombe ni mbovu, naiomba Serikali kuangalia tatizo la wananchi vijijini hasa wanawake wajawazito ambao wanapoteza maisha kwa sababu ya barabara mbovu. Naiomba Serikali itengeneze barabara za vijijini ili kupunguza vifo vya akinamama na watoto wachanga.

Mheshimiwa Mwenyekiti, akinamama wengi ni wakulima wanaojitahidi kuzalisha mazao ya chakula na biashara lakini wanashindwa kusafirisha kwa sababu barabara hazipitiki, hasa wakati wa masika. Kwa mfano wananchi wa Mamongolo, Makowo, Ng’elamo, Matola, Iwungilo. Maeneo hayo yanazalisha kwa wingi viazi, ngano pamoja na chai lakini kipindi cha kifuku hayapitiki. Naiomba Serikali itusaidie ili maeneo hayo yaweze kupitika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Sekta ya Mawasiliano. Maeneo mengi katika Mkoa wa Njombe hakuna mawasiliano ya simu. Kwa mfano, katika Wilaya ya Ludewa maeneo yote ya mwambao kama Vijiji vya Lupingu, Ibumi, Lifuma na Kilondo hayana kabisa mawasiliano, naiomba Serikali iweke minara ya simu katika maeneo yale.

Mheshimiwa Mwenyekiti, pia katika Wilaya ya Makete, maeneo ya Matamba, Kiteto na maeneo mengine mengi hakuna mawasiliano kabisa, naiomba Serikali kupeleka minara katika maeneo hayo. Kutokana na ukosefu wa mawasiliano husababisha akinamama kupata matatizo
makubwa ya kupata msaada wakati wa kujifungua kwa sababu wanashindwa kuwasiliana na vyombo vya usafiri ili wawahishwe hospitali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha.
Hotuba ya Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018.
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nichangie katika hoja hii ya afya kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, nianze na maendeleo ya jinsia. Kwa kuwa Benki ya Wanawake iko katika maeneo machache, naiomba Wizara kuhakikisha kuwa Benki ya Wanawake inakwenda katika mikoa yote na kwa namna ya pekee naomba benki hii ianzishwe katika Mkoa wa Njombe kwenye Wilaya hata tatu za Makete, Njombe na Ludewa kwa kuwa benki hii itawanufaisha wanawake wajasiriamali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu kuzuia na kutokomeza ukatili wa kijinsia, kumekuwa na matendo yaliyokithiri ya unyanyasaji wa wanawake kwa kupigwa na waume zao katika familia nyingi. Naiomba Serikali isimamie sheria hiyo. Pia kumekuwa na ukatili dhidi ya watoto na hasa watoto wa kike ambapo wamekuwa wakibakwa na hasa katika Mkoa wa Njombe. Naomba Wizara ishughulikie suala hili na kuhakikisha ukatili huo unatokomezwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu huduma za ustawi wa jamii, kwa kuwa kumeendelea kuwa na wimbi kubwa la watoto wanaoishi katika mazingira hatarishi Serikali isaidiane na wadau mbalimbali wanaojitolea kuwahudumia watoto hao kwa kuwawekea mazingira wezeshi ya kutoa huduma bila kuwakatisha tamaa kwa kuwatoza kodi wakati wanatoa huduma kwa watoto hao. Kwa mfano vituo vya watoto yatima visitozwe kodi yoyote. Pia wanapokuwa na vyombo vya usafiri wasitozwe mapato, pia vituo hivyo vimekuwa vikiomba leseni pamoja na kuwa vigezo vyote lakini wamekuwa hawapewi leseni.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo naomba Serikali ikague vituo vyote nchini ambavyo vinakidhi vigezo wapewe leseni. Pia vituo vinavyofanya kazi vizuri basi wapewe motisha kwa kupata ruzuku. Hivyo naomba bajeti ya Wizara iongezwe ili kitengo hiki cha ustawi wa jamii kifanye kazi zake vizuri.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu afya ya mama na mtoto; vifo vya akina mama wanaojifungua 556 kwa kila vizazi 100,000 ni idadi kubwa sana. Naiomba Wizara kufuatilia kwa ukaribu tatizo hilo na kuendelea kubaini vyanzo vya vifo hivyo na kutatua changamoto zinazogundulika kuwa ndivyo visababishi. Mfano katika Halmashauri ya Mji wa Njombe, Hospitali ya Kibena ambayo ni Hospitali ya Mkoa ya muda watoto wanaozaliwa njiti ni wengi lakini kutokana na kutokuwa na vifaa vya kuwatunzia watoto hao, wanapoteza maisha. Pia hawana x-ray. Naiomba Serikali itusaidie Wananjombe kuboresha Hospitali ya Kibena ili kuwaokoa wanawake wanaojifungua watoto na wananchi kwa ujumla.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu suala la UKIMWI; watu wanaoishi na VVU wana changamoto kubwa za kupata septrin ambazo zingewasaidia sana kutopata magonjwa nyemelezi na watu hawana fedha za kununua dawa hizo. Naiomba Serikali kuwakatia bima za afya ili kunusuru maisha yao. Maana wakiwa na bima ya afya wanaweza kutibiwa bila matatizo na hivyo itasaidia kurefusha maisha yao.

Mheshimiwa Mwenyekiti, pia naiomba Serikali kufuatilia suala la mila potofu zinazosababisha UKIMWI uendelee kwa kasi katika Mkoa wa Njombe. Tatizo ni kurithi wajane na mikutano ya mapangoni ambako wanajamiiana bila kujali kama ni ngono salama au laa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba Serikali iboreshe maslahi ya wafanyakazi kama call allowance na posho nyingine.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 – Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Spika, naomba kuchangia hoja hii kama ifuatavyo:-

Mheshimiwa Spika, michezo mashuleni; napenda kuishauri Serikali kuhakikisha inafufua michezo na utamaduni mashuleni kama ilivyokuwa ikifanyika huko nyuma. Kwani awali kulikuwa na michezo mashuleni kama mpira, kukimbia, kurusha tufe, kuruka kamba na mambo kama hayo. Pia kulikuwa na ngoma za makabila mbalimbali na hizo zilikuwa zina mafunzo mazuri kwa jamii.

Mheshimiwa Spika, TBC. Naomba kuishauri Serikali kutenga bajeti ya kutosha ili kuinusuru TBC, kwani TBC iko katika hali mbaya sana. Naomba maslahi ya wafanyakazi wa TBC yaangaliwe .

Mheshimiwa Spika, wasanii; naomba kuishauri Serikali kuheshimu kazi za wasanii na kuwasaidia katika kupitisha kazi zao bila kuchukua hatua ndefu za uandaaji wa kazi zao.

Mheshimiwa Spika, Taasisi ya Sanaa na Utamaduni Bagamoyo (TASUBA); Taasisi hiyo ndio inayoandaa wakuzaji wa sanaa, wasanii, waendeshaji na wasimamizi wa shughuli za sanaa, lakini bajeti inayotengewa ni ndogo na haiendi kwa wakati. Naomba Serikali ipeleke bajeti inayoidhinishwa na Bunge na ipelekwe kwa wakati.

Mheshimiwa Spika, usalama wa waandishi wa habari. Waandishi wa habari wanaishi katika hali ya wasiwasi, naiomba Serikali ione namna ya kuwalinda waandishi wa habari.

Mheshimiwa Spika, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia
HE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante kwa kunipa nafasi ili nami niweze kuchangia hoja hii ya Wizara ya Elimu. Nami niungane na Watanzania wenzangu kuwapatia pole wazazi wa Arusha kwa kufiwa na watoto.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nianze na miradi ya Wizara ya Elimu hususani fedha za miradi kutopelekwa kwa wakati. Nikiwa mwanakamati wakati tulipotembelea miradi tuligundua kwamba fedha haziendi kwenye miradi au kama zinakwenda basi zinakwenda kwa kuchelewa. Kwa mfano, mradi wa Chuo Kikuu cha Sokoine, mwaka jana walitengewa shilingi bilioni nne lakini mpaka Machi fedha hizi hazikwenda.

Mheshimiwa Mwenyekiti, sehemu nyingine ni Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambapo walitengewa shilingi bilioni
9.4 hadi Machi fedha hizi zilikuwa hazijaenda. Niwaombe Waziri wa Elimu na Naibu wake fedha hizi zitakapotengwa safari hii mhakikishe zinakwenda kwa wakati.

Mheshimiwa Mwenyekiti, niongelee campus ya Mloganzila. Campus hii kwa kweli ni mfano, imekamilika mwaka jana na hii ina vifaa vyote vya kisasa lakini hakuna watumishi. Niombe Serikali kuhakikisha watumishi wanapatikana kwa ajili ya campus hii kwa sababu ni aibu kwetu sisi Watanzania kuwa na campus kama hii halafu haina wafanyakazi, hii inaonesha kwamba hatukuwa tumejipanga. Kwa hiyo, niiombe Serikali ipeleke watumishi katika campus hii.

Mheshimiwa Mwenyekiti, pia naomba niongelee suala la watoto wa kike kurudi shuleni au kutorudi shuleni baada ya kupata ujauzito. Mimi kama mama na kwa yeyote ambaye ana uchungu wa mtoto au uchungu wa kuzaa, nafikiri jukumu la huyu mtu au la mzazi huyu ni kutetea kwamba mtoto wa kike akipata ujauzito kwa sababu anapata ujauzito huu kwa kurubuniwa si kwa kutaka na kwa mazingira magumu na wengi wanakuwa hawana fedha, hiyo ndiyo inayowasababishia kupata ujauzito. Kwa maana hiyo, naiomba Serikali watoto hawa warudi shuleni mara baada ya kujifungua.

TAARIFA...

HE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana. Kwanza naikataa taarifa hii kwa sababu akina baba ndiyo mnaosababisha matatizo haya ya watoto wetu kupata ujauzito.

TAARIFA...

MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana naipokea taarifa hiyo. Kwa asilimia kubwa hata kama sheria imekwishawekwa watu hawachukuliwi hatua yoyote, wanaopata matatizo ni watoto wetu wa kike, ndiyo wanaoathirika. Kwa hiyo, niiombe Serikali kulifikiria suala hilo kwa sababu imekuwa ina kigugumizi kulipitisha jambo hili. Niiombe tafadhali Mheshimiwa Waziri atusikilize safari hii walipokee suala hilo. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, suala lingine ni la shule za private. Mimi pia na- declare interest kwamba, nina shule ya private, tena shule hii ni ya watoto yatima. Kwa kweli watu wa shule za private wanapata matatizo mengi sana. Tatizo la kwanza ni kodi nyingi halafu wanafuatiliwa sana wakati watu wa private wanakuwa wana vigezo vyote tofauti na shule za Serikali. Wana Walimu wazuri ambao wamegharamiwa kwa hela nyingi na wanalipwa vizuri, wana vifaa vyote vya shule, wananunua vitabu vyote vya kutosha kwa ajili ya wanafunzi lakini bado Serikali inawabana.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 – Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, nakushukuru kwa kuipa nafasi ya kuweza kuchangia hoja hii ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kilimo ni uti wa mgongo, bila kilimo hatuwezi kufikia lengo letu la Tanzania ya Viwanda. Ukiangalia bajeti ya kilimo kama kweli kilimo ni uti wa mgongo bajeti ni ndogo sana, asilimia 4.9 ambayo inakwenda kuwasaidia Watanzania ambao ndiyo asimilia kubwa ya wakulima, asilimia 70. Bajeti hii ni ndogo naiomba Serikali iongeze bajeti.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu ushindani wa soko usio wa haki. Kuna ushindani wa soko usio wa haki. Kwa mfano, Mkoa wa Njombe wanazalisha viazi kwa wingi, viazi hivi hawaruhusiwi kuweka zaidi ya kilo mia moja wakati Wakenya wanaweka zaidi ya kilo mia moja na wanauza soko moja. Naiomba Serikali iliangalie suala hili kwa sababu Watanzania wanapata hasara, viazi vyao havitoki, Wakenya wanaweka vingi na viazi vyao vinatoka.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu gharama za upimaji wa udongo. Katika Mkoa wa Njombe wakulima wanachukua udongo ule kupeleka Mbeya kwa ajili ya kupima na udongo huu unapimwa kwa unit moja kwa Sh.75,000/=, kila shamba linatakiwa liwe na unit nane, kwa hivyo shamba moja linagharimiwa kwa shilingi laki sita na elfu saba. Kwa kweli wakulima hawataweza kuendelea na suala hili la upimaji wa udongo kwa sababu ya gharama hizo. Naiomba Serikali iwapunguzie au iwasaidie wakulima wa Njombe udongo huu upimwe kule kule Njombe badala ya kusafirishwa kwenda Mbeya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu tozo. Ninaishukuru Serikali kwamba katika hotuba ya Waziri umeeleza kuondoa tozo mbalimbali, ninashauri kwamba tozo hizi zingeorodheshwa zote, halafu tuone ni tozo zipi zinatoka na tozo zipi zinabaki. Kwa sababu ukiangalia kwa mfano, wakulima ambao wana vyama vyao vya ushirika wametolewa ile tozo ya Sh.500/= isiwepo, nafikiri ni vema kuondoa zile tozo kubwa zinazotozwa na Serikali kuliko kuziondoa zile tozo ambazo ni za wakulima wadogowadogo, kwa sababu zile zitawasaidia kwenye vyama vyao vya ushirika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo, ninaiomba Serikali iliangalie suala hilo tena kwa sababu ni kweli tozo hii imetolewa kulingana na hotuba yako lakini bado wakulima wadogo ambao wana vyama vyao vya ushirika watapata hasara, kwa sababu hawatapata kitu chochote cha kuendeshea vyama vyao vya ushirika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu mbegu za viazi. Mwaka jana kulikuwa na tatizo katika Mkoa wa Njombe wa kuunguliwa viazi kutokana na hali ya hewa, hawakupata kabisa viazi na Serikali iliahidi kuwasaidia na wakawa wamesaidiwa kiasi fulani cha mbegu. Zile mbegu walizosaidiwa kwa kweli hazifai na siyo nzuri, hivyo wakulima hao wamepata hasara vile viazi haviuziki kwa sababu zile mbegu siyo kama mbegu ambazo walizoea kuzitumia miaka yote. Naiomba Serikali iwasaidie wakulima hawa kama inawezekana kufika Njombe na kuona ni namna gani wanaweza kuwasaidia wapate mbegu ambazo ni nzuri.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu Benki ya Kilimo mpaka sasa hivi siielewi ni namna gani inawaisaidia wakulima. Mwaka jana tulipata maelezo mazuri tene ilikuwa semina nzuri sana ya Wabunge wote tulielekezwa kwamba benki hii itakwenda katika mikoa mbalimbali.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hadi sasa hivi katika Mkoa wangu wa Njombe wakulima wanalalamika na wanahangaika sana kwa sababu benki hiyo ingeweza kuwasaidia sana wakulima kupata mikopo na kuweza kuboresha kilimo chao ili waweze kupata maao kwa wingi na iwasaidie angalau kupanda kwa uchumi wao na Mkoa wa Njombe.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Mkoa wa Njombe ni kati ya Mikoa ambayo inazalisha chakula kwa wingi, tatizo kubwa ninaloliona ni kwamba hawana maghala ya kutosha. Kuna ghala moja Makambako. Naishauri Serikali kuhakikisha maeneo kama haya na hasa Nyanda za Juu Kusini na kila Mkoa unakuwa na ghala za kutosha kwa sababu vyakula wanavyozalisha vinaishia kuoza au kutawanya ovyo kwa sababu hawana ghala. Ghala zingesaidia sana angalau kuhifadhi chakula na kusaidia nchi nzima

Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la pembejeo; nashukuru kwamba Serikali imetamka sasa pembejeo na hasa mbolea zitawekwa madukani, ninachoomba na kusisitiza ni utekelezaji. Mbolea iwekwe madukani pamoja na pembejeo zingine ziwekwe madukani ili kusudi wananchi hawa waweze kununua kwa urahisi na kwa wakati wowote hasa kwa Mkoa wa Njombe karibu mwaka mzima wanalima. Kwa hivyo, kama watakuwa na mbolea hizi madukani maana yake watazalisha kwa wingi na muda wote hawatakuwa na shida na bei za pembejeo hizi zitakuwa zimeshuka kwa sababu zitakuwa madukani. Kwa hivyo, niiombe sana Serikali na nisisitize utekelezaji wa suala hili ambalo Serikali yenyewe imeahidi. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, suala lingine ni suala la mifugo, wafugaji na wakulima. Kuna maeneo yanayopakana na Mbeya ambalo ni eneo la Wilaya ya Makete, kuna tatizo la wakulima na wafugaji, wakulima wanalima vyakula vyao lakini wafugaji wanapeleka mifugo yao wanalisha mashambani. Naiomba Serikali kwa sababu nafikiri ni maeneo mengi ambapo tatizo hili lipo, suala hili lishughulikiwe kwa sababu linawakatisha tamaa sana hasa wakulima, kwa kuwa wanalima kwa bidii halafu ng’ombe wanakuja wanakula, kwa hivyo tunawakatisha tamaa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo, naiomba Serikali isaidie kutatua mgogoro huu wa wakulima na wafugaji.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nashukuru sana.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Wizara ya Maji na Umwagiliaji
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, naiomba Serikali iongeze tozo ya sh.50/= kwenye mafuta ili isaidie masuala ya maji, asilimia 70 iende vijijini na asilimia 30 mjini.

Mheshimiwa Naibu Spika, bili za maji ni kubwa sana hasa katika Mkoa wa Njombe na hasa katika Halmashauri ya Njombe Mjini. Naomba Serikali ifuatilie suala hili la bili lifungwe, maana wananchi wanalalamika sana kwa sababu ya bili.

Mheshimiwa Naibu Spika, Mkoa wa Njombe ni tajiri wa mito, lakini wananchi wanahangaika sana maji hayatoki; hata Njombe Mjini maji hayatoki, lakini watu wanaendelea kulipa bili kubwa. Maeneo ambayo maji hayatoki ni Mtaa wa Mpechi, Joshoni, Idunditanga, Sido, Ramadhani, Kibena na maeneo mengine. Naiomba Serikali iwasaidie wananchi hawa kwa kuwaboreshea miundombinu ya maji ili maji yaweze kutoka.

Mheshimiwa Naibu Spika, vijiji vingi vya Mkoa wa Njombe havina maji. Katika Wilaya ya Wanging’ombe kulikuwa na maji huko nyuma, lakini kwa sasa mabomba haya hayatoi maji, yameshaharibika; akinamama wanapata shida, wanakwenda umbali mrefu kutafuta maji. Naomba miradi hiyo ya maji ifike vijijini.

Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa mwaka wa Fedha 2017/2018 - Waziri wa Ulinzi na Jeshi la kujenga Taifa
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba Serikali iwalipe maslahi wanajeshi yanayoendana na gharama za maisha, kwani gharama za maisha zimepanda. Naiomba Serikali imalize migogoro ya ardhi kati ya Kambi za Jeshi na wananchi ili wananchi waweze kuishi kwa amani.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naiomba Serikali ishughulikie mafao ya wanajeshi waliostaafu. Mfano, kuna wanajeshi katika Mkoa wa Njombe ambao wamestaafu, lakini hawajalipwa mafao yao. Naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, naomba niishauri Serikali mambo yafuatayo:-

Mheshimiwa Naibu Spika, kwa kuwa Serikali ya Awamu ya Tano imepania kuwa na Tanzania ya viwanda, naiomba Serikali ianzishe au itafute wawekezaji kwa ajili ya Mkoa wa Njombe. Njombe ni katika mikoa inayozalisha kwa wingi chakula kama vile mahindi, ngano, alizeti na matunda. Hivyo, naiomba Serikali itafute wawekezaji kwa ajili ya kiwanda cha kusindika matunda, unga wa mahindi na unga wa ngano Mkoani Njombe. Pia naiomba Serikali ianzishe au itafute wawekezaji kwa ajili ya viwanda vya karatasi, lami, kiwi na toothpicks.

Mheshimiwa Naibu Spika, pia kwa kuwa Mkoa wa Njombe unazalisha viazi kwa wingi, naiomba Serikali itafute wawekezaji kwa ajili ya kuanzisha kiwanda cha kutengeneza bidhaa zinazotokana na viazi kama crisps, katika Mkoa wa Njombe.

Mheshimiwa Naibu Spika, kwa kuwa wafanyabiashara wananyanyasika sana na TRA kutokana na kuwa na tozo nyingi, naiomba Serikali iangalie namna ya kuwasaidia wafanyabiashara wasikatishwe tamaa kwa kukimbizwa na tozo nyingi na hasa kwa wafanyabiashara wadogo.

Mheshimiwa Naibu Spika, wafanyabiashara wadogo wadogo (wajasiliamali) wa Njombe watafutiwe eneo rafiki kwa ajili ya kufanyia biashara zao. Napendekeza eneo hilo liandaliwe maeneo ya stendi mpya iliyopo Mji Mwema.

Mheshimiwa Naibu Spika, naomba kuwasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 – Wizara ya Kilimo, Mifugo na Uvuvi
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuongelea suala la vinyungu. Niombe Serikali ione namna ya kuwasaidia wananchi wa Mkoa wa Njombe ambao wanategemea vinyungu, bila vinyungu Njombe watapata umaskini. Serikali itoe mbadala wa vinyungu maana wananchi hawana sehemu nyingine ya kulima, wakilima mashamba ya nchi kavu hawapati chochote pia maji ni shida.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kuwasilisha.
Muswada wa Sheria ya Usimamizi wa Wanataaluma wa Kemia wa Mwaka 2016
MHE. LUCIA M. MLOWE: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru sana kwa kunipa nafasi ili na mimi niweze kuchangia muswada huu. Kwanza niseme tu mimi niko kwenye Kamati na nishukuru Waziri wakati wa majadiliano kwenye Kamati yetu vipengele vingi wakati tunajaribu kushauri walivipokea kwa mabadiliko.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa vile niko kwenye Kamati basi nitatoa ushauri kwa ujumla kwa sababu mengi tumeshayajadili tukiwa kwenye Kamati. Kifungu cha kwanza ambacho napenda kushauri ni kifungu cha 7(2) juu ya Mwenyekiti wa Bodi. Nashauri uteuzi wa Mwenyekiti wa Bodi utokane na Mtanzania. Kifungu hicho kisomeke; “Bodi itakuwa na Mwenyekiti Mtanzania atakayeteuliwa na Rais mwenye uzoefu usiopungua miaka kumi ya utawala na mtaalam mbobezi katika masuala ya sayansi.” Msisitizo hapa awe Mtanzania.
Mheshimiwa Naibu Spika, kipengele cha pili ambacho napenda kushauri ni kutoka kifungu hicho hicho cha 7 ambacho kinazungumzia juu ya Wajumbe wa Bodi. Pia napenda kushauri au kusisitiza kwamba katika kifungu hicho cha 7 kuongezwe herufi (j) kwa ajili ya wawakilishi wanaotokana na taasisi za maabara lakini (h) iwe ni wawakilishi wanaotoka kwenye vyuo binafsi vya elimu ya juu. Nasema hivi kwa sababu mara nyingi watu binafsi tumekuwa tukiwaweka pembeni katika baadhi ya masuala lakini kwenye masuala mengine tunasisitiza kwamba watu binafsi au mashirika binafsi yashirikishwe. Hivyo basi, kwa kuweka kipengele hiki tutakuwa tumepata uwakilishi kutoka sekta binafsi.
Mheshimiwa Naibu Spika, nina ushauri vilevile kwenye kifungu cha 10(1) juu ya uteuzi wa Mkemia Mkuu. Kifungu hiki kinasema kwamba Mkemia Mkuu atokane na watumishi wa umma. Mimi nashauri kuwa Mkemia Mkuu atoke miongoni mwa Watanzania siyo tu atoke kwenye utumishi wa umma ili tusionyeshe ubaguzi kwa sababu kwenye sekta binafsi unaweza ukawa na mtu mzuri ambaye ana vigezo vya kuweza kufanya kazi hiyo lakini tu kwa sababu yeye yuko nje ya utumishi wa umma basi tukaamua kumuacha hata kama ana vigezo. Kwa hiyo, nashauri hilo suala tuliangalie kusudi tuweke uwiano.
Mheshimiwa Naibu Spika, lakini suala lingine ambalo napenda kushauri ni kile kifungu cha 45 kinachozungumzia nia njema. Naomba hilo neno “nia njema” lisiwepo kwa sababu watu wengine wanaweza wakatumia kipengele hicho cha nia njema kwa ajili ya kufanya mambo ambayo siyo sahihi au maovu. Kwa hiyo, nashauri eneo hilo au kipengele hicho kitolewe.
Mheshimiwa Naibu Spika, baada ya kusema hayo, naomba niishie hapo kwa sababu mambo mengi yameshasemwa na wengi wameshachangia. Ahsante sana.