Jamhuri ya Muungano ya Tanzania

Contributions by Hon. Augustino Manyanda Masele (13 total)

Hotuba ya Mheshimiwa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania wakati wa Kufungua Bunge la Kumi na Moja
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru sana kwa kunipatia nafasi hii mchana huu ili na mimi niweze kuchangia hotuba ya Mheshimiwa Rais wetu mpendwa Dkt. John Pombe Magufuli aliyoitoa hapa Bungeni tarehe 20 Novemba, 2015. Waswahili husema, ada ya muungwana ni vitendo, Mheshimiwa Rais kauli hii ameenda nayo.
Mheshimiwa Naibu Spika, Rais alipokuja hapa Bungeni alizungumzia mambo mbalimbali na kutoa mwelekeo wa Serikali yake itakavyofanya kazi. Baada ya hapo tumeona hakika kwamba anafanya kulingana na jinsi anavyosema. Tunampa hongera sana. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, pili, niwashukuru wananchi wa Jimbo la Mbogwe kwa kuniamini kwa mara ya pili niwawakilishe katika Bunge hili. Nasema ahsate sana na naahidi sitawaangusha. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nchi yetu imempata kiongozi na imempata muungwana ambaye hakika anajua matatizo ya nchi hii. Sisi Wabunge na wananchi kwa pamoja tunachotakiwa kufanya ni kumuunga mkono moja kwa moja ili aweze kufanya kazi zake na tufanye lile ombi lake la kumuombea kwa Mwenyezi Mungu ili amtie moyo na nguvu aweze kuzitekeleza ahadi zote alizoziahidi na kuitendea haki Ilani ya Uchaguzi ya chama chetu, Chama cha Mapinduzi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Mheshimiwa Rais kwenye kampeni zake na katika kauli zake amekuwa akisisitiza sana juu ya suala la kuwa na nchi yenye viwanda. Nchi yetu ili iwe na viwanda ni muhimu kuwa na umeme wa uhakika. Jambo hili linawezekana kwa sababu ameweka jembe katika Wizara hii, Waziri Mheshimiwa Profesa Muhongo ambaye kila mmoja ni shahidi wa kweli juu ya utendaji kazi wa mtu huyu. Mtu huyu tumuombee kwa Mungu aweze kutimiza ndoto zake juu ya taifa hili. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, viwanda haviwezekani bila ya kuwa na umeme wa uhakika. Ukiwa na umeme wa uhakika utakuwa na uwezo wa kuweza kuvutia wawekezaji wa viwanda kutoka ndani na nje ya nchi. Kwa ajili hiyo ndugu yangu Mheshimiwa Muhongo Mungu akutie nguvu uweze kuitendea haki nchi hii. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nchi yetu ya Tanzania kijiografia ni nchi ambayo imebarikiwa na Mwenyezi Mungu. Tunazo rasilimali mbalimbali, tunayo bahari, ardhi ya kutosha, anga la kutosha, maliasili za kila aina na wanyama wa kila aina. Kwa ajili hiyo, utajiri huu tukiutumia vizuri na tukienenda sambamba na Rais wetu, hakika tutafika haraka kwenye Tanzania ya watu wenye maisha ya kipato cha kati. Tunachotakiwa kufanya ni kupiga kazi na kushirikiana kwa pamoja kupiga vita rushwa na aina mbalimbali za uzembe.
Mheshimiwa Naibu Spika, suala la viwanda bila mawasiliano haliwezekani. Kwa maana hiyo, niiombe Serikali itilie mkazo ujenzi wa bandari katika bahari zetu, katika maziwa yetu na kuimarisha reli. Reli ndiyo usafiri wa uhakika wa kuweza kusafirisha mizigo mingi inayotoka nje ya nchi na inayotoka ndani ya nchi kwenda nje ya nchi. Ili reli yetu iweze kufanikiwa kufanya kazi zake vizuri basi ni vizuri tukawa na treni, ikiwezekana kama umeme utakuwepo ziwepo reli za umeme. Maana umeme ukishakuwa wa uhakika maana yake tutakuwa na treni zinazoendeshwa kwa umeme, zitapunguza muda wa kusafirisha bidhaa mbalimbali kutoka Bandari ya Dar es Salaam na kwenda katika nchi za jirani. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, pia niishauri Serikali itekeleze kwa wakati ujenzi wa reli ya kutoka Isaka - Msongati - Kigali nchini Rwanda. Kwa sababu nchi yetu iko vizuri kijiografia na wenzetu hawa wa Rwanda, Burundi, Mashariki ya Congo tumepakana nao. Kwa maana hiyo uchumi wa nchi hizi unaweza ukainufaisha nchi yetu kwa uzuri sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, nije katika suala zima la elimu. Nchi yetu ili iweze kuendelea kwa uhakika ni vizuri tukawa na vijana wasomi ambao watahusika katika uendeshaji wa viwanda. Kwa maana hiyo suala la teknolojia ni jambo la muhimu na la msingi sana. Kwa maana hiyo, watu wa COSTECH, kwa maana na Commission for Science and Technology tunatakiwa tuwape nguvu na kuwapa kipaumbele ili waweze kutoa vijana ambao watakuwa wameelimika vizuri na katika vyuo vikuu mbalimbali masomo ya sayansi tuyape kipaumbele. Tutakapokuwa na wasomi wazuri hata viwanda vitakuwa vinaweza kuajiri watu ambao wana weledi wa kutosha. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nitoe tu mfano, katika nchi hii migodi imekuwa inafanya kazi vizuri kutokana na wataalamu wa Kitanzania lakini management tu ndiyo unaweza ukakuta wamepata kutoka nje. Kwa mfano, katika mgodi wa Mkoa wa Geita pale GGM, Watanzania wengi wanafanya kazi pale na wanafanya kazi nzuri. Hata Mgodi wa Tulawaka ambao ulichukuliwa na Serikali, Watanzania wanafanya kazi pale ya uzalishaji wa dhahabu, kwa kweli inaonekana Watanzania tunaweza, kwa maana hiyo tujipe moyo na tujitahidi tu kujiamini kwamba tunaweza. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, niombe kwa mara nyingine nchi hii imejaliwa kuwa na neema ya maji basi maji ya Ziwa Victoria ambayo yamefika katika Wilaya ya Kahama kutoka Mwanza, tunaiomba Serikali itoe fedha kwa ajili ya kuyafikisha katika Wilaya yetu ya Mbogwe ambayo iko umbali wa kilomita 60 tu kutoka maji ya Ziwa Victoria yalipofikishwa. Itakuwa ni jambo la kheri na inaweza ikatusaidia kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi ambayo mara zote yamekuwa yakisababisha ukame katika maeneo mbalimbali ya nchi hii. Kwa hiyo, kupatikana kwa maji ya Ziwa Viktoria katika Wilaya yetu ya Mbogwe inaweza ikawa ni ufumbuzi wa muda mrefu wa tatizo la maji.
Mheshimiwa Naibu Spika, mwisho, niiombe Serikali kwa wakati wake izisaidie halmashauri, wilaya na mikoa mipya ili ziweze kujenga ofisi zake kwa wakati na tuweze kupiga hatua kama ilivyo katika mikoa mingine.
NAIBU SPIKA: Mheshimiwa Masele ahsante.
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru na naunga mkono hotuba ya Mheshimiwa Rais. (Makofi)
Mpango wa Pili wa Maendeleo wa Taifa kwa kipindi cha Miaka Mitano kuanzia mwaka 2016/2017 – 2020/2021
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Spika, nakushukuru kwa kunipa nafasi hii ili nami niweze kutoa mchango wangu katika hii hotuba nzuri ya Mheshimiwa Waziri wa Fedha na Mipango inayohusu Mpango wa Pili wa Maendeleo ya Taifa wa Miaka Mitano.
Mheshimiwa Spika, mipango ndiyo msingi wa maendeleo. Kusipokuwa na mipango kutakuwa na ubabaishaji. Kwa maana hiyo, nampongeza Mheshimiwa Waziri kwa kuja na Mpango mzuri wa Maendeleo wa miaka mitano ambao ndiyo utatuongoza katika uhai wa Bunge letu la Kumi na Moja. Mheshimiwa Waziri nakupongeza sana. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, Mheshimiwa Waziri, katika hotuba yake ameonesha vipaumbele mbalimbali ambavyo vinatuongoza katika kuhakikisha kwamba nchi yetu inakuwa nchi ya watu wa kipato cha kati. Mikakati yenyewe utaiona katika ukurasa wa 25, ambapo amesema Serikali imeweka mikakati ya kujenga na kuboresha miundombinu wezeshi na mambo mbalimbali ambayo ameyasema hapo.
Mheshimiwa Spika, napenda zaidi nijikite katika suala la mradi wa makaa ya mawe wa Mchuchuma na mradi wa chuma wa Liganga. Ulimwenguni pote maendeleo tumeyasoma katika historia na katika vitabu mbalimbali yanasema dhahiri kwamba mageuzi yalitokana na ugunduzi wa moto na ugunduzi wa chuma. Sasa makaa ya mawe yanahusika na uzalishaji wa chuma. Uzalishaji wa chuma hapo hapo tunapata chuma na umeme.
Mheshimiwa Spika, kwa hiyo, naomba sasa Serikali ikiwezekana ilitazame vizuri suala la mradi huu, kwa sababu inaonekana uko katika sehemu mbili; unaweza ukainufaisha Wizara ya Nishati na Madini na vilevile Wizara ya Viwanda. Kwa bahati mbaya sana, inaonekana mkazo hauwekwi katika kuhakikisha kwamba huu mradi wa chuma wa Liganga unafanikiwa. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, ni kwa vipi Serikali imeweza kufanikiwa kujenga lile bomba la gesi kutoka Mtwara mpaka Dar es Salaam ikaacha kitu muhimu cha kufanikisha uchimbaji wa chuma? Hiki chuma kinaweza kikatusaidia katika mapinduzi ya viwanda. Maana viwanda vinajengwa kwa kutuma chuma, reli tunaweza tukaijenga kwa kutumia chuma hicho hicho, bandari, madaraja na kila kitu, nondo mbalimbali zinaweza zikapatikana kutokana na chuma. Hata sasa hivi nchi hii ina maradhi na cancer mbaya sana ya vyuma chakavu. Watu wanachukua vyuma kutoka kwenye madaraja, kwenye kila sehemu na matokeo yake sasa kunakuwa na uharibifu mbaya sana kwenye miundombinu. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, ili kuweza kurahisisha na kuweza kuzuia watu kutoka kwenye eneo la kwenda kuchukua vyuma chakavu katika maeneo ya barabara; unakuta alama za barabarani zinaondolewa, madaraja yanabomolewa; ili watu waweze kuchukua vyuma kwenda kuuza kama vyuma chakavu, kwa nini Serikali isije na mkakati madhubuti wa kuhakikisha kwamba chuma cha Liganga kinachimbwa na upatikanaji wa vyuma hivi ukawa ni mwepesi ili kuweza kurahisisha viwanda vya aina mbalimbali; vidogo, kwa vya kati na vikubwa viweze kujengwa katika nchi yetu?
Mheshimiwa Spika, lingine ambalo ningependa kulizungumzia ni suala la reli ya kati. Reli ya kati ni reli ambayo ndiyo msingi wa maendeleo ya nchi yetu na sehemu ya kupumulia kwa Bandari ya Dar es Salaam. Bandari yetu ya Dar es Salaam ina changamoto kubwa, kwa sababu ndiyo lango kuu la uchumi wa nchi hii pamoja na nchi jirani ambazo ni landlocked, kama nchi ya Congo, Zambia, Malawi, Rwanda, Burundi mpaka Uganda; watu hawa wanategemea Bandari ya Dar es Salaam.
Mheshimiwa Spika, badala ya Dar es Salaam kutegemea tu barabara itakuwa kwa kweli inazidiwa kimashindano na bandari nyingine za nchi jirani. Kwa maana hiyo, naunga mkono kwa dhati kabisa ujenzi wa reli ya kati na reli nyingine zote zinazokwenda kaskazini huko, Arusha na Kilimanjaro pamoja na reli mpya ya kutoka Mtwara kwenda Mbambabay. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, nashauri Serikali ifanye kila linalowezekana hata kama ni kwa kukopa, pamoja na kwamba deni linaonekana linaongezeka kuwa kubwa, naamini kwamba hawa watakaokuja kuwepo, watakuja kulipa wakati utakapotimia, lakini fedha tunazozikopa tuziweke katika vitu ambavyo tuna imani kwamba vitakuja kuwa ni vya kudumu na wao watakaokuja kulipa walipe wakijua kabisa kwamba sisi tuliokuwepo tulisimama vizuri. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, najua Serikali inayo mpango mzuri wa kujipanga kukusanya mapato na tunaamini kwamba nia njema hiyo itaungwa mkono pamoja na Bunge letu Tukufu na naamini kabisa kwamba tutaweza kufanikiwa kwa kutekeleza hii mipango ambayo tumejiwekea. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, nije katika suala la utalii. Habari ya utalii inaeleweka wazi kwamba ndiyo imekuwa ni chanzo cha fedha za kigeni. Kwa ujumla nashukuru kwamba, Serikali imefanikiwa kuwa inaboresha huduma hizi za utalii na matokeo yake watalii wanazidi kuongezeka. Vile vile nina changamoto katika mapori ya akiba ambayo yapo katika nchi hii. Mojawapo ya pori, lipo katika Wilaya yangu ya Mbogwe, pori la Kigosi Myowosi, tumechangia na Mkoa wa Kigoma pamoja na Wilaya nyingine za jirani za Kahama na Bukombe.
Pori hili Serikali ni sawa na kama imelitekeleza na matokeo yake sasa kunakuwa na shida, vurugu za kila aina kwa sababu wananchi wanapeleka huko mifugo kupata malisho, lakini ukiangalia Serikali yenyewe haijaweka miundombinu wezeshi ya kuweza kuwafanya wananchi waweze kuona kwamba kuwepo kwa hili pori kuna faida kwao, kwa maana ya utalii lakini badala yake wanaona ni bora waingize mifugo yao mle na wakati mwingine hata kulima kwa sababu Serikali yenyewe ambayo imelitenga hailiendelezi.
Kwa hiyo, nashauri tu kwamba, Serikali kama kweli ina nia njema, basi ile mamlaka ya mapori ya akiba ambayo tuliambiwa kwamba sheria yake italetwa hapa Bungeni, basi ije haraka ili iweze kutusaidia kujua kwamba kweli haya mapori sasa Serikali ina chombo kinachoyaangalia na kuyaendeleza.
Mheshimiwa Spika, niseme kuhusu suala la maji ya Ziwa Victoria, Wilaya yetu ya Mbogwe na Mkoa wa Geita tuko karibu na ziwa victoria na kwa maana hiyo nashauri kwamba uwepo mpango kabambe wa kuweza kuzipatia Wilaya zilizo jirani na hili ziwa huduma ya maji kutoka katika Ziwa Victoria. La mwisho, nizungumzie habari ya Wilaya na Mikoa mipya ambayo Serikali imeanzisha kama maeneo mapya ya utawala ili kuweza kuhudumia wananchi kwa karibu zaidi.
Mikoa hii na Wilaya hizi zinazo changamoto mbalimbali ambazo zinatakiwa ziingizwe katika mpango wa miaka mitano ili kuhakikisha kwamba wananchi hawa ambao wamesogezewa hizi huduma, wajisikie kwamba kweli Serikali inawatendea haki. Kwa ajili hiyo, basi kuwe na mpango kabambe wa kuhakikisha kwamba zinatengwa fedha madhubuti kwa ajili ya ujenzi wa huduma mbalimbali zikiwemo majengo ya utawala, hospitali na miundombinu mbalimbali inayohusiana na utoaji huduma kwa wananchi. (Makofi)
Suala la madini pia liko katika Wilaya yangu. Wachimbaji wadogo wadogo katika Wilaya yetu ya Mbogwe tunayo madini ya dhahabu na kuna Resolute wanafanya utafiti lakini wamekuwa wakifanya utafiti muda mrefu sana matokeo yake sasa kunaanza kuwa na ugomvi kati ya wananchi na huyo mwekezaji.
Mheshimiwa Spika, naomba Wizara ya Nishati na Madini ihakikishe kwamba kwa kweli huyu mwekezaji anaanzisha mgodi, la sivyo arudishe leseni yake wananchi wengine wagawiwe ili waweze kuchimba na kuweza kujinufaisha katika maisha yao ya kila siku.
Mheshimiwa Spika, baada ya maneno hayo, naomba nikupongeze kwa kunipa nafasi hii na naunga mkono hoja. Ahsante kwa kunisikiliza.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Viwanda, Biashara na Uwekezaji kwa mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kuunga mkono hoja ya Mheshimiwa Waziri. Tanzania ya viwanda inawezekana sana, kikubwa ni Bunge hili na Serikali yake kuunga mkono azma ya Rais wetu Dkt. John Pombe Joseph Magufuli yenye kauli mbiu ya Tanzania ya Magufuli ni Tanzania ya viwanda.
Mheshimiwa Mwenyekiti, dalili ya mvua ni mawingu, Serikali ya Awamu ya Tano imeanza vyema kwa kuongeza makusanyo ya kodi kwa kila mwezi. Makusanyo kupitia kodi mbalimbali yanaiwezesha Serikali kufikia hatua ya kuwa na akiba ambayo itapelekea fursa ya kuwekeza katika sekta hii muhimu ya viwanda.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nashauri Serikali yetu itilie mkazo katika mabadiliko ya fikra katika vichwa vya Watanzania hasa wale wanaohusika katika kutengeneza mazingira wezeshi na kuvutia wawekezaji katika sekta ya viwanda na katika sekta mbalimbali.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kinyume na matarajio ya walio wengi kuna Watanzania wenzetu wanaweka urasimu mwingi na usio wa lazima, ama kwa makusudi au kwa kutengeneza mazingira ya kuomba rushwa. Lazima Serikali yetu hasa kupitia Kituo cha Uwekezaji (Tanzania Investment Centre) wawekwe Watanzania wenye nia njema na nchi hii, watakaokuwa na uchungu na wenye uzalendo na mapenzi mema wawasaidie wawekezaji wazawa na wawekezaji kutoka nje waweze kuwekewa mazingira wezeshi yatakayolitoa Taifa hili kwenye aibu ya kuifanya nchi kwenye orodha ya nchi zenye mazingira mabovu sana ya uwekezaji. Ni vyema tukajipanga upya kwa kuondoa urasimu usiokuwa wa lazima.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Shirika la Maendeleo ya Taifa (NDC) katika uwekezaji katika eneo la makaa ya mawe na chuma Mchuchuma na Liganga, Serikali ichukue hatua za makusudi kuharakisha uchimbaji wa makaa ya mawe na chuma, vilevile ili chuma kizalishwe hapa nchini na chuma hiki kitachochea mapinduzi ya viwanda nchini mwetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Taifa hili ni la wakulima, asilimia zaidi ya 70 wanategemea kilimo, ufugaji, uvuvi na biashara na ili waweze kunufaika ni vyema viwanda vidogo vidogo, vya kati na vikubwa vikatiliwa mkazo ili kuongeza thamani kwa mazao yanayozalishwa hapa nchini.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Mkoa wa Geita ni mkoa mpya, hata hivyo unazo fursa mbalimbali kuanzia mazao, dhahabu, mifugo, uvuvi na kadhalika. Ninaishauri Wizara ya Viwanda na Biashara kuanzisha maeneo maalum ya uwekezaji (Special Economic Zones).
Ninaamini maeneo yatakuwepo katika Wilaya mbalimbali ikiwemo Mbogwe. Tunawakaribisha wawekezaji wa ndani na nje waje Mkoani Geita.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni vyema Serikali ikawekeza zaidi katika maeneo ya upatikanaji wa umeme wa uhakika, maji yapatikane kwa urahisi, miundombinu ya uhakika kwa maana ya reli, barabara, bandari, mapinduzi ya viwanda na mazingira wezeshi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Nishati na Madini kwa mwaka wa fedha 2016/2017.
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Naibu Spika, napenda kwanza kabisa kuunga mkono hutuba ya Waziri wa Nishati na Madini asilimia mia moja. Nishati na Madini ni sekta muhimu sana katika kuchangia Pato la Taifa letu.
Mheshimiwa Naibu Spika, nishati ni kichocheo kikubwa katika kuleta mapinduzi na mageuzi ya uchumi kutoka uchumi duni na tegemezi na kuwa uchumi wa kisasa na wa kujitegemea.
Mheshimiwa Naibu Spika, Mwenyezi Mungu ameijalia nchi yetu vyanzo vingi kama siyo vyote vya nishati kama vile maji, jua, upepo, makaa ya mawe, gesi, joto ardhi na hata nishati kutokana na madini ya Urani.
Mheshimiwa Naibu Spika, kutokana na neema hii kubwa ambayo Mwenyezi Mungu ametujalia katika nchi yetu, kinachotakiwa hapa hivi sasa ni kuwekeza zaidi katika nyanja za uzalishaji, usafirishaji na usambazaji.
Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali yetu kupitia Shirika la Usambazaji Umeme nchini TANESCO na kupitia Wakala wa Nishati Vijijini (REA) imetekeleza miradi mingi mikubwa na midogo mbalimbali nchini naipongeza sana Serikali na hasa baada ya kugunduliwa kwa kiasi kikubwa cha gesi hapa nchini kumepelekea kuzalishwa kwa umeme wa gesi katika miradi ya Kinyerezi I na II na kuondokana na utegemezi wa uzalishaji wa umeme na maji na mafuta mazito.Uzalishaji huu wa gesi nchini ni chachu ya kuzalisha umeme kwa wateja na hasa wale wa vijijini na wa kipato cha chini.
Mheshimiwa Naibu Spika, niipongeze Serikali kupitia Wizara ya Nishati na Madini kwa jitihada zake kupitia Shirika la Umeme nchini na Wakala wa Nishati Vijijini REA kwa utekelezaji wa miradi ya Electricity V na ile ya Wakala wa umeme Vijijini katika maeneo kadhaa ndani ya Wilaya ya Mbogwe.
Mheshimiwa Naibu Spika, naipongeza sana Serikali maeneo yaliyopelekewa huduma; Mbogwe, Ngemo, Nanda, Ilolangula, Isebya, Ikobe, Ikuguigazi, Lulembela, Nyakapera, Bukandwe, Masumbwe, Iponya, Nhomolwa na Lugunga. Hata hivyo zipo Kata mbili za Nyasalo na Bungonzi bado hazijapatiwa huduma hii muhimu ya umeme na inayo matumani makubwa kwa Serikali kupitia mpango wake kabambe wa REA Phase III. Vijiji vyote na Kata zote zitapata huduma hii muhimu ya umeme.
Mheshimiwa Naibu Spika, Sekta ya Madini nchini imekuwa na mchango mkubwa katika ukuzaji wa Pato la Taifa. Wilaya yetu ya Mbogwe wamejali kuwa na madini ya dhahabu na zipo leseni za utafiti muda mrefu. Hata hivyo, zipo changamoto nyingi katika eneo hili la leseni za utafiti hasa utafiti wenyewe kuchukua muda mrefu.
Kampuni ya Mabangu inayo leseni ya muda mrefu wa utafiti katika maeneo ya Kata za Nyakafura, Lugunganya na Bukandwe. Utafiti katika eneo la leseni ya Mabangu Resolute umechukua muda mrefu sana na kupelekea malalamiko yasiyokuwa ya lazima kutoka kwa wananchi hasa wenye nia ya kushiriki katika shughuli za uchimbaji mdogo.
Mheshimiwa Naibu Spika, maombi yametolewa mara kwa mara kwa Wizara kuitaka Kampuni ya Mabangu na mshirika wake Resolute wafungue mgodi na wakishindwa kufungua mgodi ni vyema wakaliachia eneo hilo wakapewa wachimbaji wadogo wadogo. Tunaikumbusha Wizara kuitaka Mabangu na Resolute wafungue mgodi kwa maslahi ya Wilaya yetu ya Mbogwe. Nawasilisha.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kunipa nafasi hii ya uhai ili na mimi niweze kushiriki katika kuchangia hotuba ya Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi iliyowasilishwa hapa Bungeni leo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ardhi ni kila kitu na ardhi ni ishara mojawapo ya uwepo wa dola. Hakuna nchi inayoweza kuwepo duniani isipokuwa na ardhi; na ardhi ndiyo inayotunza maisha ya kila kiumbe kilichopo katika dunia hii. Kwa maana hiyo, ardhi isipoendelezwa vizuri na isipopangwa inavyostahili, hakuna maendeleo. Ardhi inavyopimwa ni kipimo cha ustaarabu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ulimwenguni pote ambapo tumetembea na wengine tumeona, wenzetu wamestaarabika baada ya kuwa na matumizi mazuri ya ardhi. Kwa maana hiyo, nakupongeza sana Mheshimiwa Waziri kwa kuja na hotuba nzuri na mikakati mizuri ambayo kwa kweli inatia matumaini kwamba huenda sasa Taifa letu likazaliwa upya na sisi tukawa miongoni mwa watu watakaoweka historia ya kufanya kazi na wewe Mheshimiwa Waziri pamoja na Wataalamu wako ambao kwa kweli mtatuweka katika historia ya kukumbukwa. Kazi yetu sisi ni kuunga mkono hatua mbalimbali ambazo mnazichukua na pale ambapo mtahitaji msaada wa Bunge hili, msisite kuja.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nampongeza Mheshimiwa Waziri kwa sheria na machapisho mbalimbali ambayo ametupa leo. Namuahidi kwamba kwa kweli tutachukua nyaraka hizi kwenda kuzifanyia kazi ili ziwe sasa ni kiongozi kwetu, tusiwe na kisingizo cha kwamba pengine labda ni kutokufahamu kwetu ndiko kumesababisha maeneo yetu mengine yasipangwe.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Wizara ya Ardhi ndiyo kielelezo cha mipango yote ya maendeleo iwe katika kilimo, ufugaji, uwekezaji katika reli, barabara na makazi ya wanadamu. Kwa maana hiyo, uwepo wa harakati mbalimbali katika maisha ya mwanadamu na hasa tunapojikuta kwamba katika Taifa la Tanzania tunaendelea kuongezeka lakini ardhi inabaki pale pale. Kwa maana hiyo ni lazima tuwe sasa waangalifu kwa namna gani tunavyoweza kupanga matumizi endelevu ya hii rasilimali ambayo Mwenyezi Mungu ametujaalia kuwa nayo. Hii peke yake ndiyo rasilimali ambayo kila mmoja anakuwa nayo; masikini kwa tajiri, hata yule aliyekufa naye anahitaji ardhi kwa sababu atatakiwa ahifadhiwe katika nyumba yake ya milele ambayo ni ardhi. (Makofi)
Kwa hiyo, naomba kabisa kwamba mipango yote ambayo imo ndani ya hiki kitabu cha bajeti, ikitekelezwa ipasavyo na nina imani kabisa kwamba tutapiga hatua. Hatutakuwa na migogoro baina ya wafugaji na wakulima, baina ya wananchi na wawekezaji. Kwa maana hiyo niseme kwamba miji yetu itapangwa vizuri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba kama ambavyo mara nyingi nimeendelea kusema, kitu ambacho ni cha muhimu kama ardhi, kinatakiwa kuwa na wataalam kuanzia ngazi za kijiji, Maafisa Mipango Miji wawekwe huko. Hata kama ikionekana kwamba labda pengine ajira zao zinaweza zikawa ni nyingi sana, basi angalau wasogee mpaka hata kwenye ngazi ya kata; wawepo wawe wanaratibu na kuweza kutoa taarifa za wepesi na mapema kabisa juu ya maendeleo ya makazi kwenye maeneo yao.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa maana hiyo, hata Mabaraza haya ya Ardhi ya Vijiji na Kata wawepo wataalam. Sasa kwa sasa hivi unakuta tu kwamba watu wanawekwa pale kwa sababu mtu amekaa muda mrefu pale au ni mzee maarufu; sasa mzee maarufu na upangaji wa kitu muhimu kama ardhi, naona havihusiani. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, natoa ombi na ni rai yangu kwa Wizara hii ambayo kwa kweli tunaitegemea sana, iwe ni chanzo cha ustaarabu katika Taifa letu. Miji mingi inakuwa kwa kasi, lakini ni kwa namna gani ambavyo Serikali na yenyewe imejipanga kwenda na hii kasi ya mabadiliko ya wananchi kuhamia kutoka vijijini na kwenda kwenye centres, Serikali inakuwa nyuma. Kwa hiyo, naomba sasa kwamba Wizara hii ya Ardhi pamoja na Serikali yenyewe itoe kipaumbele cha rasilimali kwa maana ya fedha, utaalamu na vifaa; kwa maana bila kuwapa vitendea kazi watumishi wetu hawa, tatizo hili litaendelea kuwa sugu.
Kwa maana hiyo, niseme tu kwamba ndugu yangu Mheshimiwa Lukuvi na Naibu wake, Mheshimiwa Angeline Mabula, wameonyesha dhahiri kwamba katika awamu hii ya Serikali ya Awamu ya Tano wameanza vizuri na ninaomba tu kwamba mipango yote ambayo mmeileta hapa Bungeni, tunaipa baraka zote mwende mkaitekeleze….
MWENYEKITI: Ahsante.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda kukushukuru wewe kwa kunipatia nafasi hii kwa mara nyingine niweze kutoa mawazo yangu katika kuunga mkono hotuba nzuri ya Waziri wetu wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi, Mheshimiwa William Lukuvi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, tangu Waziri Lukuvi aingie katika Wizara hii tumeona mabadiliko makubwa na tuna matarajio makubwa ya kuona mambo mengi yakiwekwa sawa hasa suala zima la maandalizi ya kuipanga upya nchi yetu. Nchi yetu imeingiwa na tatizo moja ambalo kimsingi tulikuwa tumeepukana nalo la mapigano ya sisi kwa sisi. Suala la ardhi limeonekana kuwa ni chanzo cha migongano baina ya wananchi, wafugaji na wakulima. Jambo hili lisiposhughulikiwa vizuri linaweza likawa chanzo cha vurugu nchini, chanzo cha kutoweka kwa amani iliyojengeka kwa muda mrefu katika nchi yetu. Kwa hiyo, ndugu yangu Mheshimiwa Lukuvi na wataalam wako nashauri kwa kweli speed uliyoanza nayo endelea nayo. Kwa wale watu ambao wanakuwa na ardhi ambayo wanaimiliki bila kuiendeleza basi hatua unazochukua za kuwanyang‟anya ardhi na kuwapatia wananchi ambao hawana ardhi uendelee nazo na kasi yako isirudi nyuma. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, niseme tu kwamba yapo maeneo mapya ya utawala, tuna Mikoa mipya ya Geita, Katavi, Simiyu na sasa Njombe pamoja na Mkoa mpya wa Songwe. Naomba maeneo haya ambayo yameanza upya pamoja na Wilaya zake mpya basi Wizara iyatazame kwa upya ili kusudi yawezeshwe kuwa na master plan pamoja na upimaji wa kisasa, tusije tukajikuta tena kwamba maeneo haya yameanza upya lakini yakapata athari ile ile ambayo imeikuta mikoa mingi kabla ya utaratibu huu mzuri ambao umekuja nao wa kuwa na hii unayosema ni Integrated Land Management Information System. Jambo hili ni la kisasa ina maana kwamba kutakuwa na takwimu nzuri kabisa za matumizi mazuri ya ardhi ya nchi yetu. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, napenda sana kusema tu wazi kwamba Wizara hii ni mama ambapo kila Wizara na Idara ya Serikali haiwezi ikafanya kazi zake bila kushirikiana na Wizara hii ya Ardhi. Iwe Wizara ya Ujenzi, Wizara ya Miundombinu, Wizara ya Mazingira, zote zinategemea uwepo wa mipango mizuri ya matumizi ya ardhi inayofanywa na Wizara yetu hii ya Ardhi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, niseme tu kwamba nchi yetu sasa imekuwa ni kitovu cha wawekezaji, watu wengi wanavutiwa kuja katika nchi yetu. Ni jambo jema na ni la kheri lakini kheri inaweza ikapata tena kikwazo pale inapotokea mwekezaji amekuja kama mgeni wetu lakini anafika mahali anaanza kuwa ni chanzo cha ugomvi baina yake na wananchi wetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo hili naomba sasa Serikali yetu kupitia Wizara yetu ya Ardhi ilitilie maanani kwa kuanzisha utaratibu wa kuwa na benki ardhi kwamba kuwepo na maeneo ambayo yametunzwa kama Special Economic Zones ambapo mwekezaji yeyote anayekuja aelekezwe mahali ambapo atafanya kazi zake kwa amani. Hali hiyo itatujengea heshima kwa wageni wetu na kwa mataifa mengine ya nje.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa leo niishie hapo, nakushukuru kwa kunipa nafasi hii. Niwapongeze tu ndugu zangu Mawaziri na sisi kama Wabunge tuko pamoja na tuko nyuma yao. Mungu akubariki sana.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Wizara ya Maliasili na Utalii kwa kwa mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa naunga mkono hotuba ya Mheshimiwa Waziri wa Maliasili na Utalii nikiamini kabisa kuwa kupitishwa kwa Bajeti ya Wizara hii kutaleta changamoto chanya katika kutangaza na kuinua sekta ya utalii nchini.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mchango wa sekta ya utalii katika nchi yetu ni mkubwa sana kwa kuwa ni chanzo kikubwa cha uingizaji wa fedha za kigeni kupitia watalii mbalimbali wanaoitembelea nchi yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Taifa letu limejaaliwa kuwa na vivutio vya utalii kuanzia mbuga za wanyama (national parks) na mapori ya akiba (game reserves), utalii wa mali kale, fukwe mbalimbali zenye mandhari nzuri na zenye kiwango.
Mheshimiwa Mwenyekiti, zipo changamoto lukuki hasa katika mapori ya akiba yakiwemo mapori ya akiba ya Kigosi Moyowosi ambavyo kimsingi yanazo changamoto nyingi hasa miundombinu ya barabara za viwanja vya ndege na huduma za hoteli za kitalii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali kujenga barabara za kudumu kuyaunganisha mapori yetu haya ya Kigosi na Moyowosi kuanzia Kata ya Iponya, Wilayani Mbogwe kuunganisha na makao makuu ya mapori huko Kifura katika Wilaya ya Kibondo Mkoani Kigoma.
Mheshimiwa Mwenyekiti, barabara hii ikifunguliwa na ikaimarishwa itasaidia sana shughuli za ulinzi wa wanyama pori kwani doria zitaweza kufanyika kwa urahisi hivyo kudhibiti uwindaji haramu hasa ujangili unaofanywa na waharibifu kutoka ndani na nje ya nchi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, pili, uwepo wa barabara za uhakika katika mapori haya kutasaidia doria zitakazosaidia kuyabaini makundi makubwa ya mifugo yaliyovamia mapori haya na kuharibu ikolojia ya mapori haya mazuri na tegemeo la Taifa katika ukuaji wa sekta ya utalii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la uwepo wa Shirika la Ndege lenye ndege zake za uhakika zenye kufanya safari zake katika Mataifa mbalimbali duniani kutasaidia kuvitangaza vivutio mbalimbali tulivyonavyo hapa nchini. Hii itaongeza idadi ya watalii wanaotembelea hapa nchini na kuvitembelea vivutio hivi na hivyo kuchangia pakubwa katika Pato la Taifa na pengine kusaidia kuwavutia wageni wawekezaji katika sekta hii kutoka katika mataifa ya nje tajiri.
Mheshimiwa Mwenyekiti, aidha, ni jukumu la Serikali na Bodi ya Utalii nchini kuhakikisha kuwa vivutio hivi vingi tulivyonavyo vinatangazwa duniani kote ili viweze kuwezesha watalii wengi zaidi kuja hapa nchini na kuchangia katika upanuzi wa ukuaji wa uchumi wa nchi hii.
Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hoja.
Hali ya Uchumi wa Taifa kwa Mwaka 2015, Mpango wa Maendeleo wa Taifa kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017 na Mapendekezo ya Serikali kuhusu Makadirio ya Mapato na Matumizi kwa Mwaka wa Fedha 2016/2017.
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Naibu Spika, nachukua fursa hii kwa kweli kukupongeza wewe kwa ujasiri mwingi ambao umeuonesha ndani ya Bunge hili na kwa vyovyote vile sisi Wabunge wenzako tupo pamoja na wewe na tunakuombea kwa Mwenyezi Mungu uwe na afya njema, uitende kazi hii ya Watanzania kwa moyo mkunjufu na hongera sana.
Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru kupata nafasi hii ya kuweza kushiriki katika kuichangia bajeti ya Serikali yangu ya Chama cha Mapinduzi, bajeti ya kwanza katika kipindi cha miaka mitano ya uhai wa Bunge letu la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.
Mheshimiwa Naibu Spika, bajeti hii imejikita katika mambo mengi ya msingi yakiwemo masuala ya maji, barabara, umeme na mazingira pamoja na uboreshaji wa Reli ya Kati; na kwa hakika suala zima la madini nalo limewekwa kipaumbele ili kuhakikisha kwamba kwa kweli Taifa letu linanufaika kutokana na maliasili tulizonazo ambazo Mwenyezi Mungu ametujalia.
Mheshimiwa Naibu Spika, Mkoa wetu wa Geita ni Mkoa mpya, mkoa huu unatarajia kwa kweli uungaji mkono wa Serikali ili uweze kwenda kwa sababu ni miongoni mwa mikoa mipya minne au mitano sasa ambayo imeanzishwa na Serikali yetu kwa ajili ya kusogeza huduma kwa wananchi. Kwa maana hiyo, mikoa hii inahitaji kwa vyovyote vile uangalizi mzuri katika utekelezaji wa bajeti hizi ambazo zinakuwa zinaandaliwa kila mwaka ili kusudi ikiwezekana mikoa hii iweze kupiga hatua, iende sambamba na maeneo mengine ambayo yametangulia katika kupiga hatua za kimaendeleo. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Geita ipo karibu na Ziwa Victoria ambalo ni ziwa kubwa katika Afrika na ni la pili katika ulimwengu huu, kwa maana hiyo linayo maji ya kutosha; na sisi wana Geita tunamshukuru Mungu kwa kutujalia kuzaliwa katika eneo hili ambalo lina maji mengi ya kutosha.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa maana hiyo, naiomba Serikali yangu ya Chama cha Mapinduzi kama ilivyoweza kuwa na ujasiri mwingi wa kuweza kupeleka maji haya Ziwa Victoria kutoka Mwanza mpaka Kahama na Shinyanga na hatimaye kuyapeleka katika Mkoa wa Tabora. Naomba sasa kwa vyovyote vile Serikali yetu ijitahidi sasa kutuletea maji katika Wilaya yetu ya Mbogwe pamoja na Mkoa wetu wa Geita ili tuweze kufikia hatua ambayo kwa kweli itakuwa ni njema hasa kuwa na maji safi na salama ya kutosha.
Mheshimiwa Naibu Spika, tunajua maji ni uhai. Ukiwa na maji safi na salama una uhakika wa kuwa na maisha mazuri kwa sababu magonjwa mbalimbali ambayo yanaangamiza maisha ya mwanadamu yanatokana na maji.
Mheshimiwa Naibu Spika, ukiangalia kwa mfano typhoid, kipindupindu ambacho kimekuwa kikiwasibu Watanzania katika maeneo mbalimbali kinatokana na miundombinu mibovu ya maji. Wakati mwingine maji yanapokuwa hayawezi kupatikana wananchi wanapata shida namna ya kuweza kuyafanya mazingira ya makazi yao yawe salama, kwa maana ya kwamba maji ndiyo yanayoweza kuwasaidia wakati wa kusafisha mazingira yao. Wakati mwingine iwe ni katika kusafisha nyumba, viwandani au kusafisha mahali popote pale; na wakati mwingine hata katika kilimo cha umwagiliaji maji yanasaidia. Katika kuhakikisha kwamba mazingira yanakwenda sawasawa maji ni muhimu na ni uhai.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa maana hiyo,niombe tu kwamba Serikali yetu inapopata nafasi, kwenye maeneo yote ambayo kwa kweli tumejaliwa kuwa na maziwa; kwa mfano Ziwa Tanganyika, Ziwa Rukwa na Ziwa Nyasa, Serikali yetu ifanye kila linalowezekana pale ambapo rasilimali zinapatikana kuhakikisha kwamba, wananchi hawa wanapewa maji ya kutosha. Ili Tanzania ya viwanda iweze kupatikana ni lazima kwa kweli suala zima la maji lipewe kipaumbele cha kutosha.
Mheshimiwa Naibu Spika, juzi katika kuuliza swali niliuliza suala la kuwepo kwa mapori ya akiba katika nchi yetu hii. Mapori haya kimsingi bado sijaelewa vizuri, kwamba hivi Serikali ilipoyatenga mapori haya kuwa ya akiba ni kwa ajili ya baadaye kuyafanya yawe national parks au baadae yaje yawe maskani ya wananchi au makazi? Kama yametarajiwa kuja kuwa ni maeneo ya kuwa national parks na maeneo ya kuweza kuwafanya wanyama waendelee kudumu ni kwa vipi mapori haya yenyewe hayawezi kutengwa angalau sehemu fulani ikawa na eneo ambalo limehifadhiwa kwa ajili ya wanyama hawa wa kuzaliana ili waweze kupitisha kizazi hata kizazi na hatimaye waongezeke? Isije ikatokea kwamba baadaye hawa wanyama wakaisha tukaanza na sisi kuwa tunakwenda kufanya utalii katika nchi nyingine.
Mheshimiwa Naibu Spika, inashangaza sana kuona kwamba wakati mwingine katika maeneo yetu kwa sasa kama pori la Kigosi Moyowosi kimsingi hayatunufaishi kwa vyovyote vile. Pori la Kigosi Moyowosi linafanyiwa ujangili, tembo wanauawa na hakuna habari ya asilimia 25 ambayo tulitakiwa tuwe tunapewa kama mchango kutokana na uwindaji. Shughuli hii kwa kweli haina maslahi kwetu na kwa maana hiyo ndiyo maana unaweze ukakuta watu wanaamua kuhamishia mifugo humo ndani angalau waweze kulisha mifugo yao.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, naiomba Serikali, kama kweli ina nia njema ya kuweza kutusaidia, basi mapori haya iyaboreshe, iyawekee miundombinu na iyatangaze ulimwenguni huko ili kusudi watu waje kufanya utalii na hatimaye maeneo yetu ya Wilaya ya Mbogwe pamoja na Mkoa wa Geita basi yaweze kunufaika katika suala zima la utalii. Tunayo mapori mengine ya Kimisi, Burigi katika Kanda ya Ziwa, hayana mchango wowote hayaonyeshwi katika Serikali hii kwamba kuna mpango wa kuweza kuyaendeleza mapori haya.
Mheshimiwa Naibu Spika, niiombe Serikali kwa kweli ijiangalie, katika mpango wake wa maendeleo unapokuja mbele huko tuone kwamba utalii uliokuwa umewekwa katika kanda ya Kaskazini basi uhamishiwe katika kanda ya ziwa kwa sababu tunalo pori lenye kilomita za mraba elfu 21, ni eneo kubwa hili, kama Serikali haiwezi kulijenga vizuri na kulifanyia miundombinu ya uendelezaji hatimaye watu watahamia katika mapori haya na mwisho lengo la kuyatenga haya mapori lisije kupatikana.
Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru kwa kunipa nafasi hii, niseme tu kwamba kwa kweli suala la kiinua mgongo cha Wabunge waliangalie kwa jicho la pili kwa sababu sheria yenyewe iliyopo hapa ya viongozi wa kisiasa inatoa nafuu (msamaha) katika suala hili. Kwa hiyo, niombe tu kwamba, kwa sababu sheria ipo na iheshimiwe. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nataka niseme tena juu suala zima la kilimo. Kilimo ni uti wa mgongo wa Taifa hili, naomba Serikali kwa kweli iangalie namna ambavyo mazao kama pamba…
Ohh! Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru kwa kunipa nafasi hii na naunga mkono hoja.
Mapendekezo ya Mpango wa Maendeleo wa Taifa Unaokusudiwa Kutekelezwa na Serikali pamoja na Mwongozo wa Kuandaa Mpango na Bajeti ya Serikali kwa mwaka wa Fedha 2017/2018
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Mwenyekiti, nami napenda kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kutujalia afya na wewe kwa kunipatia nafasi hii ili nami niweze kuchangia hotuba ya Mheshimiwa Waziri wa Fedha na Mipango.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa naunga mkono hoja. Serikali yetu ya Awamu ya Tano imekuja na mipango kabambe kwa ajili ya kufufua uchumi wa nchi hii na kwa maana hiyo, sisi kama Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ambao ndiyo tunahusika kwa namna zote kuisimamia Serikali kuhakikisha kwamba inafanikiwa katika mipango yake ya kila siku, basi tuwe mstari wa mbele kuhakikisha kwamba tunaiunga mkono Serikali yetu hii. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, mchango wangu utaanza na suala zima la uhamishaji Makao Makuu kutoka Dar es Salaam kuja hapa Dodoma. Ni wazo zuri na ni la kimaendeleo lakini limechelewa. Pamoja na kuchelewa huko, tunatakiwa tujipange sawasawa kuhakikisha kwamba hatushindwi njiani. Kwa maana hiyo, mipangilio iwe thabiti tusije tukajikuta kwamba sasa tunakwamisha Serikali katika utendaji kazi wake kwa sababu sasa watumishi watakuwa mguu mmoja nje, mguu mmoja ndani. Kwa hiyo, nishauri Serikali kwa kweli ijipange vizuri na Maafisa Masuuli kama Waziri wa Fedha alivyoainisha kwenye mpango wake kwamba jambo hili waliweke katika bajeti ili liweze kutekelezeka kwa wakati.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sambamba na hilo pia niishauri Serikali kuhakikisha kwamba inaweka katika mipango yake ya bajeti gharama za ujenzi wa Halmashauri katika Wilaya mpya kama Mbogwe na nyingine. Pia itenge bajeti kwa ajili ya ujenzi wa Makao Makuu ya Mikoa mipya ambayo imeanzishwa kama Mikoa ya Geita, Songwe, Simiyu, Njombe na Katavi ili wananchi wa mikoa hii na wao waweze kupata huduma karibu zaidi kama Serikali ilivyojipanga kwa ajili hiyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nije katika suala zima la utaratibu wa Serikali kufuta retention na kuziagiza taasisi mbalimbali kupeleka pesa zao katika akaunti ya Benki Kuu. Jambo hili ni zuri kwa sababu linaongeza udhibiti wa mapato na matumizi ya Serikali ili kuweza kufahamu thamani halisi ya yale mapato ambayo yanapatikana. Hata hivyo, niishauri Serikali iwe makini kuhakikisha kwamba pesa ambazo zimepangwa kwa ajili ya taasisi hizi zinaenda kwa wakati ili miradi ya maendeleo ambayo imepangwa kwenye sekta hizo isikwame. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nije katika suala zima la miradi ya kielelezo. Miradi hii mingi imeainishwa lakini mradi mkubwa ambao unatakiwa tuufanye haraka ni mradi wa reli ya kati na ujenzi wa Bandari za Tanga, Dar es Salaam, Mtwara na pia bandari zile za maziwa makuu kama Mwanza, Bukoba, Karema, Kigoma na nyingine nyingi. Nasema hivi kwa sababu tumepakana na nchi mbalimbali ambazo nyingi zinategemea sana Bandari ya Dar es Salaam ambayo inaunganishwa na maziwa makuu kwa kupitia njia ya reli. Sasa reli ya kati kutoka Dar es Salaam – Tabora – Kigoma - Mwanza na nyingine ambayo itaanzia Isaka - Kigali, zote hizi zina muunganiko mzuri wa kuweza kutumiwa na nchi jirani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa maana hiyo, naiomba Serikali ihakikishe inafanya kila liwezekanalo kuhakikisha kwamba mradi huu kwa kushirikiana na wabia wa maendeleo ambao ni nchi ya China ambayo imekubali kufadhili mradi huu, ufanyike kwa umakini na kwa haraka ili kuweza kuhakikisha kwamba Tanzania ya viwanda inafikiwa. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, nije katika suala zima la shilingi milioni 50 kwa kila kijiji. Nikiwa mwanakamati wa Kamati ya Bajeti, tumeona kwamba ili Serikali iweze kufanikiwa katika lengo hili ni vema basi ikaongeza chagizo lake katika bajeti kutoka shilingi milioni 59 kwa mwaka mpaka kufikia shilingi bilioni 200 ili kwa miaka yake minne iliyosalia lengo la kukipatia kila kijiji shilingi milioni 50 liweze kufikiwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nije katika suala zima la kubadilika kwetu kwa mindset kwa maana ya Watanzania. Imeonekana kwamba wakati mwingine Watanzania tunakuwa na matatizo ya kutengenezwa kwa kuwa na urasimu mkubwa ambapo wawekezaji wanapokuja hapa nchini hucheleweshwa, matokeo yake wanaamua kukimbilia katika nchi nyingine ambazo na zenyewe zina uhitaji wa wawekezaji kama sisi. Kama tusipobadilika tunaweza tukajikuta tunaachwa na wenzetu nchi zenye ushindani na sisi, wakapokea wawekezaji wa kutosha na matokeo yake nchi zao zitaneemeka kiuchumi kuliko sisi. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, itoshe tu kusema haya, ahsante kwa kunipa nafasi na naunga mkono hoja.
Taarifa ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Miundombinu na Taarifa ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini kwa Kipindi cha Januari, 2016 hadi Januari, 2017
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru sana kwa kunipatia
nafasi hii adhimu ili nami niweze kutoa mchango wangu katika hotuba za Kamati zetu mbili za
kudumu za Bunge; Kamati ya Nishati na Madini na Kamati ya Bunge ya Miundombinu.
Mheshimiwa Naibu Spika, nashukuru kupata nafasi hii ili kwa namna moja au nyingine,
niweze kwanza kuipongeza Serikali yetu kupitia Wizara hizi mbili pia. Wizara ya Nishati na Madini
imefanya kazi kubwa, nzuri na ya kutukuka kwa Taifa letu hili la Tanzania; tumeona juhudi zilivyo
nzuri katika kuhakikisha kwamba umeme unapatikana katika Taifa letu na umeme wa uhakika.
Kwa hiyo, naomba tu kwa kweli Serikali kupitia Hazina, itoe pesa kwa wakati katika miradi
mbalimbali ambayo imeletwa na Wizara hii ndani ya Bunge lako na kuidhinishwa ili ikapate
kutekelezwa katika mwaka unaohusika.
Mheshimiwa Naibu Spika, ni Wizara hii pia ambayo imeonesha kwa mfano kabisa,
kuwachukua Watanzania wenzetu na kuwapa full scholarship katika Mataifa mbalimbali
kuweza kujielimisha na kupata taaluma muhimu katika Sekta mbalimbali za Nishati na Madini
katika Taifa letu. Nina imani baada ya muda siyo mrefu, Tanzania itakuwa na wataalam
waliobobea wa hali ya juu na Taifa letu litapata manufaa makubwa katika sekta hizi zote mbili.
Mheshimiwa Naibu Spika, naiomba Wizara ya Nishati na Madini ijitahidi sana kuisimamia
Sekta ya Umeme nchini, maana hii ndiyo injini ya mapinduzi ya viwanda kule ambako
tunatarajia kwenda. Kwa sababu umeme unapokuwa unapatikana katika bei ambayo ni
ndogo, tunaamini kwamba tunaweza tukavutia wawekezaji wa ndani na nje kwa urahisi zaidi.
Hata katika Wakala wa Umeme Vijijini, napendekeza Serikali iendelee kutoa pesa kwa wakati ili
hata hii REA Phase III iweze kutekelezwa.
Mheshimiwa Naibu Spika, tumeona kwa macho yetu wote kwamba Tanzania imepiga
hatua katika usambazaji wa umeme katika maeneo mbalimbali vijijini na naomba tu kwamba
ule mtandao wa umeme vijijini uendelezwe zaidi. Pale ambapo tumefika, kasi iongezwe zaidi.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa upande wa miundombinu, napo tuongeze jitihada katika
kuhakikisha kwamba Reli ya Kati inaendelezwa. Naipongeza kwanza Serikali kwa kuingia
mkataba na Waturuki kutaka kujenga hii Reli ya Kati kwa kiwango cha standard gauge.
Mheshimiwa Naibu Spika, naamini Serikali yetu kwa dhamira ya dhati ya Rais wetu,
Mheshimiwa Dkt. Joseph Pombe Magufuli tutafika kule ambako tunatarajia ili tuweze kuwa na
treni ambazo zinaweza kwenda mwendo kasi; bullet train, tuweze kuzipata katika Tanzania hii,
watu na vitu viweze kufika mahali panapostahili kwa wakati.
Mheshimiwa Naibu Spika, tunajua kabisa kwamba Taifa la Tanzania tumejaliwa kuwa
katika eneo ambalo kijiografia linatupa nafasi nzuri ya kuweza kuwa tegemeo katika ukanda
wetu wa Afrika Mashariki na Afrika ya Kati. Kwa maana hiyo, upanuzi wa bandari zote; ya
Tanga, Dar es Salaam, Bagamoyo pamoja na kule Mtwara ni bandari ambazo ni za muhimu
sana. Ni muhimu kabisa Tanzania ikawa na kipaumbele cha peke yake katika hizi bandari, kwa
sababu zote zinategemewa. Bandari ya Mtwara, Mataifa ya Msumbiji, Malawi hata Zimbabwe
wanaweza wakaitumia bandari hii. Kwa maana hiyo, ile reli ya kutoka Mtwara mpaka
Mbambabay ni ya muhimu sana kwa sababu itakuwa na matokeo mazuri sana katika ukuzaji
wa uchumi wetu.
Mheshimiwa Naibu Spika, Reli ya Kati inaunganisha Bandari ya Dar es Salaam na nchi hizi
za Zaire kwa maana ya DRC, Rwanda na Burundi pamoja na Nchi ya Uganda. Bandari ya
Tanga imeteuliwa kabisa na nchi ya Uganda na kwa maana hiyo, ujenzi wa reli ya kutoka
Tanga - Arusha mpaka Musoma na yenyewe ni muhimu ikapewa kiaumbele.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa maana hiyo, niseme kabisa kwamba Taifa letu la Tanzania
katika mchango wake wa kuleta uhuru katika Mataifa mbalimbali ya Afrika, bado inayo nafasi
nzuri tena katika kuchangia ukuzaji wa uchumi katika Mataifa yote haya ya Afrika ambayo
Tanzania yenyewe ilishiriki katika kuyaletea uhuru.
Mheshimiwa Naibu Spika, niseme dhahiri tu kwamba kwetu huko Geita ni sehemu
ambayo tunayo madini ya dhahabu. Naishauri Serikali ifanye kila linalowezekana kuharakisha
kuhakikisha kwamba wachimbaji wadogo wadogo katika maeneo ya Wilaya yetu ya Mbogwe
na wachimbaji waliotapakaa katika Mkoa wa Geita, wapate kutengewa maeneo ya kufanya
shughuli zao za uchimbaji.
Mheshimiwa Naibu Spika, baada ya kusema maneno haya, nakushukuru kwa mara
nyingine kwa kunipatia nafasi hii. Ahsante sana.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 – Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Naibu Spika, nianze kwa kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kutupa nafasi nyingine tena mchana huu ili tuweze kuitendea haki hotuba ya Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa namna ya pekee nakushukuru wewe mwenyewe kwa kunipatia nafasi hii ili niweze kutoa mchango wangu.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza kabisa naanza kwa kuunga mkono hoja hotuba ya Mheshimiwa Waziri. Wizara hii ndiyo ambayo kwetu sisi Wakristo, kuna maneno fulani yamo kwenye vitabu vitukufu, yanasema: “Tazama nakwenda kufanya nchi mpya na mbingu mpya, ya kale yamepita na tazama yamekuwa mapya.” Nchi hii tunaiona inavyobadilika.
Mheshimiwa Naibu Spika, tunaona Tanzania mpya inakwenda kuzaliwa. Unaweza ukaona kuanzia Mwalimu Nyerere mpaka Rais Kikwete, makao makuu ya nchi hii yalikuwa Dar es Salaam; kuanzia kwa Rais Magufuli, makao makuu ni Dodoma sasa. Kuanzia mkoloni, Nyerere mpaka Rais Kikwete tulikuwa na meter gauge, kuanzia Mheshimiwa Magufuli na kuendelea tunakwenda kuwa na standard gauge. Hiyo ndiyo Tanzania mpya tunayoitaka. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, pale Rais wetu alipokuwa Mgombea, aliimbia Tanzania na Dunia nzima, watu wakataka kwenda mahakamani akasema, M for change, wakasema ameibia sera fulani, lakini alikuwa anasema Magufuli for Change na M4C hiyo kweli tunaiona. Hongera Rais wetu. Tunaweza tukasema hakika ya kwamba huyu anaweza akawa ni miongoni mwa Manabii wa kizazi kipya.
Anaitabiria Tanzania mambo mazuri na kila mmoja anaona. Kwa maana hiyo niseme, Wizara ya Miundombinu kwa maana ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano ndiyo inakwenda kuifanya Tanzania hii iwe mpya ili hata Mataifa mengine watakapokuja hapa, watauona uso wa Tanzania ukiwa umepambwa na flyovers, ukiwa na madaraja ambayo yako kwenye viwango, ukiwa na treni ambazo zinakwenda kwa haraka. Kwa maana hiyo, hata uwekezaji katika Taifa hili utakuwa ni wa uhakika. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, sekta nyingine muhimu za viwanda, uzalishaji, kilimo, zinategemea sana ni namna gani tunavyokuwa na mawasiliano ya haraka. Hata Mwekezaji akija hapa, atapenda sana kuona ni namna gani itakavyoweza kuwa anasafirisha bidhaa zake kama ata- import au ata-export, muda gani anautumia hapo? Ndipo tutaona kwamba watu hawa wanaweza wakaja kutusaidia na tukaenda kwenye Tanzania ya viwanda tunayoitaka. (Makofi)
Mheshimwa Naibu Spika, naomba niseme neno moja ambalo napenda Watanzania walisikie, kwamba kuna baadhi ya Watanzania wanafanya michango yao katika Taifa hili, wakati mwigine wasitambuliwe. Nichukue hata dakika chache kumsifu bwana mmoja anaitwa Engineer Patrick Mfugale. Amekuwa ni chachu katika TANROADS na hata sasa kwa wale wasiojua, ndiye anayeongoza timu inayojenga standard gauge ya Tanzania. Kwa maana hiyo, mtu huyu ni hazina ya nchi hii na hongera sana kwake. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nije katika suala zima la miundombinu ya barabara hasa Jimboni kwangu. Namuomba Mheshimiwa Waziri, barabara yetu ya Mtengorumasa – Iparamasa - Mbogwe mpaka Masumbwe inayotuunganisha Watanzania na watu wa Uganda na Mikoa jirani ya Kagera, Geita, Shinyanga, Tabora mpaka Dar es Salaam, ijengwe kwa kiwango cha lami. Watanzania wa maeneo haya na wenyewe wangependa kufaidi keki ya nchi hii kwa kupata sehemu ya keki hiyo kupitia barabara ya lami kwenye barabara hii. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, ipo barabara ya kutoka Kahama mpaka Geita, nashukuru ipo kwenye bajeti ya
mwaka huu, naomba utekelezaji wake ufanyike haraka iwezekanavyo. Pia, niende haraka sasa, niseme tu kwamba Bandari ya Dar es Salaam ndiyo lango kuu ambalo nchi nyingi zinategemea.
Mheshimiwa Naibu Spika, namwomba Mheshimiwa Waziri, wakati wa uongozi wake, ahakikishe yale magati namba moja mpaka saba, uchimbaji wake ufanyike kwa haraka; na gati namba 13 na 14 ambayo yalikuwa yakipigiwa kelele kila wakati katika Bunge hili, ujenzi wake ukamilike. Bandari za Tanga, Bagamoyo na Mtwara, nazo zipewe umuhimu wa pekee. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, ujenzi wa standard gauge hatua ya kwanza umeanza, naomba na mchakato wa hatua zile nyingine zilizosalia ukamilike ili kwamba ile ndoto ambayo tumekuwa tukiiwaza kwa muda mrefu, Tanzania inayokwenda kuwa na barabara nzuri na treni inayokwenda kwa kasi inayotumia umeme, iweze kufikiwa kwa haraka. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nchi hii inayo majaliwa ya kuwa na madini mengi; tuna Mchuchuma, Liganga, tuna nickel kule Kabanga na graphite kule Lindi. Maeneo haya yote uchimbaji wake utategemea sana miundombinu ya barabara na Reli zitakazojengwa na Wizara hii.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, niwatie moyo tu viongozi wa Wizara hii, wapige kazi. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, suala la ununuzi wa ndege mpya, nalo ni maono mapya ya Mheshimiwa Rais wetu, nayo yanafanyiwa kazi. Tumuombee Mungu ndoto yake hii iweze kutimia katika kipindi cha uongozi wake. Ndiyo Tanzania mpya hiyo itakayokuwa na Shirika la Ndege la Kimataifa na ndiyo tunayoitaka. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, nakushukuru kwa kunipa nafasi hii na niunge mkono hoja. Ahsante sana.
Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Serikali kwa Mwaka wa Fedha 2017/2018 - Wizara ya Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano
MHE. AUGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono hotuba ya Mheshimiwa Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano. Wizara hii ndiyo uti wa mgongo wa Tanzania ya Viwanda. Sekta zote za uzalishaji wa kilimo na sekta nyingine zote, za biashara, utalii, miundombinu ya umeme usafirishaji wa bidhaa na watu, vifaa ya ujenzi ili viweze kufikiwa na kusafirishwa Wizara hii ina mchango mkubwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa dhati kabisa nampongeza Mheshimiwa Rais, Mheshimiwa Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano, Naibu Waziri, Makatibu Wakuu na Watumishi wote wa Wizara hii kwa kazi nzuri. Kipekee nimpongeze kwa dhati Mhandisi Patrick Mfugale kwa utumishi wake uliotukuka na mchango wake wa kipekee katika ujenzi wa barabara za lami na sasa amekuwa kiongozi wa timu ya wahandisi ambao wamefanya upembuzi yakinifu na upembuzi wa kina hadi kuanza kwa ujenzi wa reli ya standard gauge unaofanywa na Kampuni za Yapi Merkez Insaat Ve Sanayi na Mota-Engil inayojenga reli aina hii kutoka Dar es Salaam – Morogoro, hongera sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, niipongeze Wizara hii kwa kazi nzuri ya ujenzi wa barabara za lami chini ya usimamizi wa Mhandisi Patrick Mfugale. Niiombe Serikali ione uwezekano wa kumpatia nishani kwa ajili ya kuutambua mchango wake kwa Taifa hili.

Mheshimiwa Mwenyekiti, niipongeze Serikali kwa ujenzi wa madaraja makubwa pamoja na flyovers, mradi wa DART, pamoja na Daraja la Mwalimu Nyerere – Kigamboni. Niombe pia Mradi wa Daraja la Kigongo – Busisi lisanifiwe na kujengwa ili kurahisisha mawasiliano katika Kanda ya Afrika Mashariki na kuondoa vikwazo vya vivuko kwenye Ziwa Victoria.

Mheshimiwa Mwenyekiti, niiombe Serikali na Wizara izipandishe hadhi barabara za Bwelwa – Ushirombo – Ivumwa, Nyaruyeye, Nyarugusu, Nyabulolo – Buyegu, Geita. Ujenzi kwa kiwango cha lami barabara ya Butengolumasa, Iparamasa, Mbogwe, Masumbwe. Barabara hii ni kiungo cha barabara ya Isaka – Masumbwe, Mbogwe, Iparamasa, Butengo Lumasa, Chato, Muleba, Bukoba, Mtukula hadi nchini Uganda.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ununuzi wa ndege ni hatua maridhawa katika kuitangaza nchi yetu Kimataifa na hivyo kusaidia kukuza sekta ya utalii.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naishauri Serikali iendelee kutenga pesa kwa ajili ya Mfuko wa Mawasiliano kwa Wote (UCSAF) ili ujenzi wa minara katika maeneo yenye usikivu hafifu yapatiwe huduma hii hasa katika Kata za Ilolangulu, Ikobe, Isebya, Nyasato, Ikunguigazi (Kagera). Shirika la Simu Tanzania (TTCL) lipatiwe uungaji mkono kifedha ili liwekeze zaidi na limudu ushindani.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naunga mkono.
Muswada wa Sheria ya Mamlaka ya Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali wa Mwaka 2016
MHE. AGUSTINO M. MASELE: Mheshimiwa Naibu Spika na mimi nashukuru kwa wewe kuweza kunipatia nafasi hii ili niweze na mimi kutoa mchango wangu katika huu muswada muhimu wa Sheria ya Mamlaka ya Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali wa mwaka 2016.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwangu mimi la kwanza naunga mkono hoja ya Mheshimiwa Waziri na zaidi sana langu itakuwa tu ni ushauri, kuona kwamba ni namna gani hii mamlaka itakavyokuwa inaweza kuwasiliana na Idara ya Mifugo pamoja na idara nyingine za Serikali; kwa maana ya kwamba mara nyingi magonjwa mengi yanatokana na mifugo kwa sababu ya maisha tunayoishinayo.
Sasa nilikuwa nataka kujua ni jinsi gani ambavyo Ofisi hii ya Mkemia Mkuu wa Serikali itakavyoweza kushiriki katika kujua magonjwa mbalimbali ambayo yanaweza yakawa yanatokana na mifugo na mimea vilevile ili kwamba tusije tukawa na double standard au kuwa na duplication ya kazi, kwamba labda pengine tukimaliza kuwa na Mamlaka ya Mkemia Mkuu wa Serikali basi kunakuwepo na kitengo kingine kinachohusiana na mambo ya mifugo na mazao.
Mheshimiwa Naibu Spika, lingine ni juu ya vyombo vya ulinzi na usalama. Kwa sababu tunaona katika ulimwengu huu kweli kuna wakati mwingine kuna silaha mbalimbali ambazo zinatengenezwa za kemikali, nyingine za kibaiolojia, sasa hapa sijui ni namna gani vyombo vya ulinzi na usalama vitakavyohusishwa, lakini naamini Serikali inayo nafasi nzuri ya kuweza kuwahusisha wataalam wetu wa vyombo hivi, ili kuweza kunusuru Taifa letu lisiweze kuingiliwa na watu kama magaidi na wengine.
Mheshimiwa Naibu Spika, ninajua kumekuwa na tahadhari imetolewa na Kamati yetu, katika taarifa yao wakawa wanaonesha wasiwasi juu ya kuwepo kwa double functions za mamlaka mbalimbali, kwa mfano TBS na hii TFDA, lakini naamini kwamba si tu hizo, vilevile kuna EWURA maana hawa watu wa EWURA na wenyewe wanahusika na mafuta, maji na mengine hayo yaliyopo hapo. Sasa nikasema tu kwamba ni vizuri tu Serikali ikawa na coordination nzuri ili kusudi tusije tukajikuta kwamba wakati mwingine hii Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali isije ikazidiwa kazi. Maana kuna wakati mwingine tunaweza tukasema kwamba sasa hizi idara nyingine ziache kufanya kazi zake badala yake majukumu yote yapelekwe kwa Mkemia Mkuu wa Serikali.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, mimi nilikuwa nashauri tu kwamba hizi taasisi nyingine na zenyewe zipewe uzito kama unavyostahili. Na kikubwa zaidi mimi nilichokuwa nataka nishauri ni kwamba, Serikali iiwezeshe sasa hii Maabara ya Mkemia Mkuu wa Serikali, ili tusije tukajikuta kwamba tumeanzisha kitu kama hiki, lakini yanapotokea majanga tunajikuta kwamba sasa wakati mwingine matokeo yanakuwa yanachelewa na wakati mwingine unaambiwa kwamba, labda sampuli zimepelekwa Nairobi au nyingine zimepelekwa Afrika ya Kusini, ili kuweza kupata matokeo.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, mimi nilikuwa nashauri tu kwamba Serikali yetu ijiandae sasa, tunapoanzisha kitu kama hiki kisije kikawa ni kiini macho. Zaidi sana tuishauri tu Serikali iangalie maoni mbalimbali na ushauri uliotolewa na Waheshimiwa Wabunge, ili hatimaye tuweze kufanikiwa katika hii azma tuliyoikusudia katika kupitisha muswada huu kuwa sheria.
Mheshimiwa Naibu Spika, baada ya maelezo yangu hayo, nashukuru kwa kunipa nafasi hii. Ahsante.